2026

Krwotok poporodowy a odpowiedzialność za nadzór nad położnicą

Abstrakt: Artykuł omawia sprawę karną dotyczącą opieki nad położnicą, u której w pierwszej godzinie po porodzie wystąpiły objawy poprzedzające rozpoznanie masywnego krwotoku. Sąd odwoławczy analizował znaczenie zaniechań w ocenie krwawienia, obkurczania macicy i parametrów życiowych dla zarzutu narażenia pacjentki na bezpośrednie niebezpieczeństwo. Uchylając wyrok uniewinniający, przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. Autorki omawiają również znaczenie dokumentowania obserwacji i reakcji na zgłaszane objawy.

Słowa kluczowe: krwotok poporodowy, położnica, nadzór poporodowy, odpowiedzialność karna, dokumentacja medyczna

Title: Postpartum Haemorrhage and Liability for Monitoring Postpartum Patients

Abstract: This article discusses criminal proceedings concerning the care of a postpartum patient who developed symptoms in the first hour after birth before major postpartum haemorrhage was diagnosed. The appellate court considered how omissions in assessing blood loss, uterine contraction and vital signs related to the charge of exposing the patient to immediate danger. It set aside the acquittal and remitted the case for retrial. The authors also discuss the importance of documenting observations and responses to reported symptoms.

Keywords: postpartum haemorrhage, postpartum monitoring, criminal liability, medical records, obstetric care

Autorki: adw. Karolina Podsiadły-Gęsikowska, r. pr. Aleksandra Powierża

Linzagoliks – nowa era terapii antagonistami GnRH w leczeniu mięśniaków macicy i endometriozy

Abstrakt: Przegląd opisuje mechanizm działania linzagoliksu, doustnego antagonisty receptora gonadoliberyny, i omawia jego zastosowanie u pacjentek z objawowymi mięśniakami macicy lub endometriozą. Autor przedstawia wyniki programów PRIMROSE i EDELWEISS, w tym zmiany nasilenia krwawienia i bólu. Omawia też dobór dawki, miejsce hormonalnej terapii uzupełniającej oraz monitorowanie bezpieczeństwa ze szczególnym uwzględnieniem gęstości mineralnej kości.

Słowa kluczowe: linzagoliks, mięśniaki macicy, endometrioza, antagonista GnRH, terapia add-back, gęstość mineralna kości

Title: Linzagolix: A New Era of GnRH Antagonist Therapy for Uterine Fibroids and Endometriosis

Abstract: This review describes the mechanism of linzagolix, an oral gonadotropin-releasing hormone receptor antagonist, and its use in patients with symptomatic uterine fibroids or endometriosis. It presents findings from the PRIMROSE and EDELWEISS programmes, including changes in bleeding and pain. It also discusses dose selection, the role of hormonal add-back therapy and safety monitoring, with particular attention to bone mineral density.

Keywords: linzagolix, uterine fibroids, endometriosis, GnRH antagonist, add-back therapy, bone mineral density

Autor: lek. Jacek Tulimowski

Standardowe i nowe niehormonalne terapie w leczeniu objawów menopauzy

Abstrakt: Autorzy przedstawiają hormonalne i niehormonalne możliwości leczenia objawów menopauzy, uwzględniając przeciwwskazania i ryzyko raka piersi. Omawiają terapie komplementarne oraz badania fezolinetantu i elinzanetantu w leczeniu objawów naczynioruchowych. Osobno przytaczają dane dotyczące elinzanetantu u kobiet z objawami związanymi z leczeniem endokrynnym raka piersi. Wybór terapii odnoszą do obrazu klinicznego i preferencji pacjentki.

Słowa kluczowe: menopauza, leczenie niehormonalne, uderzenia gorąca, fezolinetant, elinzanetant, receptory neurokininowe, rak piersi

Title: Established and Emerging Nonhormonal Treatments for Menopausal Symptoms

Abstract: The authors review hormonal and nonhormonal options for managing menopausal symptoms, including contraindications and breast cancer risk. They discuss complementary therapies and clinical studies of fezolinetant and elinzanetant for vasomotor symptoms. The article also examines elinzanetant in women with symptoms related to endocrine therapy for breast cancer. Treatment selection is considered in light of the clinical presentation and patient preferences.

Keywords: menopause, nonhormonal treatment, hot flushes, fezolinetant, elinzanetant, neurokinin receptors, breast cancer

Autorzy: prof. dr hab. n. med. Janina Markowska, lek. Jacek Tulimowski, dr n. med. i n. o zdr. Damian Twardawa

Rekonstrukcja sromu i łechtaczki u pacjentki z wrodzonym przerostem nadnerczy (CAH)

Abstrakt: Artykuł omawia kwalifikację do wtórnej rekonstrukcji sromu i łechtaczki u pacjentek z wrodzonym przerostem nadnerczy. Autor opisuje ocenę następstw wcześniejszej operacji, znaczenie przygotowania endokrynologicznego i możliwości ochrony zaopatrzenia nerwowo-naczyniowego. Przedstawia przypadek pacjentki z bolesnym obrzmieniem łechtaczki podczas podniecenia i opisuje zgłaszany przez nią wynik czynnościowy po reoperacji.

Słowa kluczowe: rekonstrukcja sromu, klitoroplastyka, wrodzony przerost nadnerczy, CAH, wtórna rekonstrukcja, funkcja seksualna

Title: Vulvar and Clitoral Reconstruction in a Patient with Congenital Adrenal Hyperplasia (CAH)

Abstract: This article discusses assessment for secondary vulvar and clitoral reconstruction in patients with congenital adrenal hyperplasia. It describes evaluation of prior surgical outcomes, endocrine preparation and the preservation of neurovascular supply. The author presents a patient with painful clitoral swelling during arousal and describes her self-reported functional outcome after revision surgery.

Keywords: vulvar reconstruction, clitoroplasty, congenital adrenal hyperplasia, CAH, revision surgery, sexual function

Autor: dr n. med. Piotr Kolczewski

Andrologia w codziennej pracy internisty, urologa i endokrynologa

Abstrakt: Przewodnik opisuje sytuacje, w których internista, urolog lub endokrynolog może rozpocząć diagnostykę dolegliwości andrologicznych. Autorka omawia wywiad, badanie fizykalne, oznaczenia testosteronu i gonadotropin oraz znaczenie planów prokreacyjnych. Tabela zestawia przykłady przypadków, w których można rozpocząć ocenę w gabinecie, oraz sytuacje wymagające konsultacji specjalistycznej.

Słowa kluczowe: andrologia kliniczna, hipogonadyzm, testosteron, niepłodność męska, diagnostyka, konsultacja andrologiczna

Title: Andrology in the Daily Practice of Internists, Urologists and Endocrinologists

Abstract: This practical guide outlines when an internist, urologist or endocrinologist can begin assessing andrological complaints. It discusses clinical history, physical examination, testosterone and gonadotropin measurements, and the relevance of fertility plans. A table presents clinical scenarios in which initial assessment can be undertaken in the office and situations that call for specialist referral.

Keywords: clinical andrology, hypogonadism, testosterone, male infertility, diagnostic work-up, andrology referral

Autorka: dr n. med. Jolanta Blicharz-Dorniak

Andrologia w świecie sportu i siłowni – między fizjologią a rzeczywistością siłowni

Abstrakt: Artykuł przedstawia problemy zgłaszane przez mężczyzn po przyjmowaniu steroidów anaboliczno-androgennych lub testosteronu bez nadzoru medycznego. Autorka omawia objawy hipogonadyzmu, zakres wywiadu i badań, ocenę planów prokreacyjnych oraz wsparcie psychologiczne. Opis przypadku ilustruje przebieg opieki nad pacjentem zgłaszającym zaburzenia libido i nastroju po wieloletniej ekspozycji.

Słowa kluczowe: andrologia w sporcie, steroidy anaboliczno-androgenne, doping, hipogonadyzm, testosteron, płodność męska

Title: Andrology in Sport and Gym Culture: Between Physiology and the Realities of the Gym

Abstract: This article examines problems reported by men after unsupervised use of anabolic-androgenic steroids or testosterone. It discusses symptoms of hypogonadism, clinical history and testing, assessment of fertility plans and psychological support. A case report illustrates the care of a patient presenting with loss of libido and mood symptoms after several years of exposure.

Keywords: sports andrology, anabolic-androgenic steroids, doping, hypogonadism, testosterone, male fertility

Autorka: dr n. med. Jolanta Blicharz-Dorniak

Mikrobiota pochwy a przetrwałe zakażenie HPV

Abstrakt: Artykuł omawia przegląd systematyczny 33 badań nad mikrobiotą pochwy u kobiet zakażonych wirusem brodawczaka ludzkiego lub z neoplazją śródnabłonkową szyjki macicy. Powtarzalną obserwacją był mniejszy udział bakterii z rodzaju Lactobacillus i większy udział bakterii beztlenowych. Autorzy przedstawiają różnice między gatunkami, proponowane mechanizmy i ograniczenia badań. Obecne dane nie uzasadniają rutynowego wykorzystania profilu mikrobioty ani probiotyków w profilaktyce tych zmian.

Słowa kluczowe: mikrobiota pochwy, przetrwałe zakażenie HPV, dysbioza, Lactobacillus, neoplazja śródnabłonkowa szyjki macicy, CIN

Title: Vaginal Microbiota and Persistent HPV Infection

Abstract: The article discusses a systematic review of 33 studies on vaginal microbiota in women with human papillomavirus infection or cervical intraepithelial neoplasia. A recurring finding was lower abundance of Lactobacillus and higher abundance of anaerobic bacteria. The authors describe species-level differences, proposed mechanisms and methodological limitations. Current evidence does not support routine microbiota profiling or probiotic use to prevent these lesions.

Keywords: vaginal microbiota, persistent HPV infection, dysbiosis, Lactobacillus, cervical intraepithelial neoplasia, CIN

Autorzy: lek. Emil Cymer, lek. Michał Gontkiewicz, dr hab. n. med. Tomasz Dzieciątkowski

Nawracające stany zapalne i upławy a obowiązek poszerzenia diagnostyki raka szyjki macicy

Abstrakt: Artykuł stanowi glosę aprobującą do wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 8 stycznia 2025 r., który dotyczy odpowiedzialności lekarza ginekologa w kontekście opóźnionego rozpoznania raka szyjki macicy u pacjentki z nawracającymi stanami zapalnymi i upławami. Orzeczenie precyzuje granice należytej staranności diagnostycznej, wskazując, że powtarzające się dolegliwości, brak trwałego efektu leczenia oraz obecność zmiany na szyjce macicy powinny skłonić lekarza do poszerzenia diagnostyki o kolposkopię z ewentualną biopsją, a nie jedynie do kolejnego leczenia objawowego. Sąd dokonał również oceny przyczynienia się pacjentki, która nie realizowała zaleceń i zgłaszała się na kontrole z opóźnieniem, obniżając jego stopień z 50% do 30%. Kluczowe znaczenie w sprawie miała kompletność dokumentacji medycznej, w której brakowało opisu badania we wzierniku, stanu szyjki macicy oraz precyzyjnych zaleceń dotyczących kontroli. Wyrok podkreśla, że w sprawach medycznych dla przypisania związku przyczynowego wystarczające jest odpowiednio wysokie prawdopodobieństwo, a nie absolutna pewność.

Słowa kluczowe: rak szyjki macicy, nawracające stany zapalne, upławy, błąd medyczny, odpowiedzialność lekarza, dokumentacja medyczna, przyczyna przyczynienie się pacjenta, kolposkopia.

Title: Recurrent Inflammation and Vaginal Discharge vs. the Obligation to Expand Diagnostic Workup for Cervical Cancer

Abstract: This article presents an approving commentary on the judgment of the Court of Appeal in Szczecin of 8 January 2025, concerning the liability of a gynecologist in the context of a delayed diagnosis of cervical cancer in a patient with recurrent inflammation and vaginal discharge. The ruling defines the boundaries of due diagnostic diligence, indicating that persistent symptoms, lack of sustained treatment effect, and the presence of a cervical lesion should prompt the physician to expand diagnostics with colposcopy and possible biopsy, rather than merely repeating symptomatic treatment. The court also assessed the patient's contributory negligence—she failed to follow recommendations and delayed follow-up visits—reducing her contribution from 50% to 30%. The completeness of medical documentation was crucial, as it lacked descriptions of speculum examination, cervical status, and precise follow-up instructions. The judgment emphasizes that in medical cases, a sufficiently high probability—not absolute certainty—is sufficient to establish causation.

Keywords: cervical cancer, recurrent inflammation, vaginal discharge, medical error, physician liability, medical documentation, patient contributory negligence, colposcopy.

Autorki: Karolina Podsiadły-Gęsikowska; Aleksandra Powierża

Zastosowanie progesteronu w trudnych ciążach naturalnych

Abstrakt: Progesteron jest kluczowym hormonem odpowiedzialnym za utrzymanie ciąży. Artykuł stanowi przegląd piśmiennictwa z lat 2020–2025 dotyczący stosowania egzogennego progesteronu w ciążach naturalnych wysokiego ryzyka, określanych jako „trudne”. Omówiono mechanizmy działania progesteronu, w tym transformację wydzielniczą endometrium, hamowanie kurczliwości macicy oraz modulację odpowiedzi immunologicznej z udziałem czynnika PIBF. Najsilniejsze dowody na korzyść suplementacji dotyczą kobiet z krwawieniem we wczesnej ciąży i co najmniej jednym poronieniem w wywiadzie oraz ciąż pojedynczych z krótką szyjką macicy poniżej 25 mm, u których progesteron dopochwowy zmniejsza ryzyko porodu przedwczesnego i poprawia wyniki okołoporodowe. W niewyjaśnionych nawracających stratach ciążowych rutynowe stosowanie progesteronu nie poprawia odsetka żywych urodzeń, jednak możliwa korzyść dotyczy wąskiej podgrupy kobiet z ≥3 poronieniami i współistniejącym krwawieniem. W ciążach mnogich dane są mniej jednoznaczne, poza przypadkami krótkiej szyjki macicy. Przedstawiono także drogi podania i dawkowanie progesteronu, znaczenie braku rutynowego monitorowania jego stężenia w surowicy oraz rekomendacje takich towarzystw, jak NICE, ESHRE, RCOG i SMFM. Terapia progesteronem powinna być celowana, oparta na wytycznych i indywidualnie dostosowana do sytuacji położniczej.

Słowa kluczowe: progesteron, ciąża naturalna, poronienie zagrażające, nawracające straty ciążowe, poród przedwczesny, krótka szyjka macicy, progesteron dopochwowy, dydrogesteron, wytyczne.

Title: The Use of Progesterone in Difficult Natural Pregnancies

Abstract: Progesterone is a key hormone responsible for maintaining pregnancy. This article reviews the literature from 2020–2025 on the use of exogenous progesterone in high-risk natural pregnancies, referred to as “difficult” pregnancies. It discusses the mechanisms of progesterone action, including secretory transformation of the endometrium, inhibition of uterine contractility, and modulation of the immune response via progesterone-induced blocking factor (PIBF). The strongest evidence for supplementation concerns women with early pregnancy bleeding and at least one previous miscarriage, and singleton pregnancies with a short cervix below 25 mm, in whom vaginal progesterone reduces the risk of preterm birth and improves perinatal outcomes. In unexplained recurrent pregnancy loss, routine progesterone supplementation does not improve live birth rates, although a possible benefit is observed in a narrow subgroup of women with ≥3 miscarriages and concurrent bleeding. In multiple pregnancies, the data are less conclusive, except in cases with a short cervix. The article also presents routes and dosages of progesterone, the lack of routine serum progesterone monitoring, and recommendations from scientific societies such as NICE, ESHRE, RCOG, and SMFM. Progesterone therapy should be targeted, guideline-based, and individually tailored to the obstetric situation.

Keywords: progesterone, natural pregnancy, threatened miscarriage, recurrent pregnancy loss, preterm birth, short cervix, vaginal progesterone, dydrogesterone, guidelines.

Autor: Jacek Tulimowski

Filary żywienia w okresie perimenopauzy

Abstrakt: Artykuł omawia znaczenie odpowiednio zbilansowanej diety w okresie perimenopauzy, kiedy to nagły spadek hormonów płciowych może pogarszać jakość życia i zwiększać ryzyko chorób metabolicznych oraz nowotworowych. Autorka podkreśla, że hormonalna terapia menopauzalna (HTM), choć skuteczna, jest jedynie częścią strategii prozdrowotnej – kluczową rolę odgrywa styl życia, w tym żywienie. Wśród najczęściej zgłaszanych dolegliwości wymienia się nieregenerujący sen, uderzenia gorąca oraz spadek energii. Jakość snu wpływa na wybory żywieniowe (większa ochota na produkty wysoko smakowite, bogate w cukry proste i tłuszcze prozapalne) oraz na aktywność fizyczną. Artykuł wskazuje na znaczenie jakości diety – im wyższy stopień przetworzenia żywności, tym większe ryzyko przejadania się. Szczególną uwagę zwraca się na spożycie warzyw i owoców (docelowo ≥400 g/dzień), odpowiednią podaż wapnia (1000–1200 mg/dzień) i witaminy D3, kwasów omega-3 (EPA i DHA ≥250 mg/dzień), a także białka (1,2–1,6 g/kg m.c.) w zapobieganiu sarkopenii. Omówiono również znaczenie pory spożywania posiłków (unikanie obfitych kolacji przed snem) oraz negatywny wpływ alkoholu na sen i uderzenia gorąca. Celem artykułu jest przedstawienie praktycznych zaleceń żywieniowych, które mogą zmniejszyć uciążliwe objawy perimenopauzy i poprawić jakość życia kobiet w tym okresie.

Słowa kluczowe: perimenopauza, dieta, żywienie, uderzenia gorąca, jakość snu, wapń, witamina D3, kwasy omega-3, białko, sarkopenia.

Title: Pillars of Nutrition in Perimenopause

Abstract: This article discusses the importance of a well-balanced diet during perimenopause, a period when the abrupt decline in sex hormones can impair quality of life and increase the risk of metabolic and neoplastic diseases. The author emphasizes that hormone replacement therapy (HRT), although effective, is only one part of a health-promoting strategy – lifestyle, including nutrition, plays a key role. The most commonly reported complaints include non-restorative sleep, hot flashes, and reduced energy. Sleep quality influences dietary choices (increased craving for highly palatable foods rich in simple sugars and pro-inflammatory fatty acids) and physical activity. The article highlights the importance of diet quality – the higher the degree of food processing, the greater the risk of overeating. Particular attention is paid to the consumption of vegetables and fruits (target ≥400 g/day), adequate calcium (1000–1200 mg/day) and vitamin D3 intake, omega-3 fatty acids (EPA and DHA ≥250 mg/day), as well as protein (1.2–1.6 g/kg body weight) in preventing sarcopenia. The timing of meals (avoiding large late-evening meals) and the negative impact of alcohol on sleep and hot flashes are also discussed. The article aims to provide practical nutritional recommendations that can alleviate bothersome perimenopausal symptoms and improve women's quality of life during this period.

Keywords: perimenopause, diet, nutrition, hot flashes, sleep quality, calcium, vitamin D3, omega-3 fatty acids, protein, sarcopenia.

Autor: Paweł Stachurski

Fitoestrogeny w okresie menopauzy

Abstrakt: Fitoestrogeny to związki pochodzenia roślinnego, które dzięki podobieństwu strukturalnemu do estrogenów mogą oddziaływać z receptorami estrogenowymi (ERα i ERβ), wykazując działanie agonistyczne lub antagonistyczne w zależności od rodzaju związku, stężenia i warunków tkankowych. Do głównych grup fitoestrogenów należą izoflawony (soja, ciecierzyca, koniczyna czerwona), lignany (siemię lniane, owoce jagodowe, produkty zbożowe), kumestany (rośliny strączkowe, nasiona słonecznika) oraz stilbeny, w tym resweratrol (winogrona, żurawina). Artykuł omawia potencjalne zastosowanie fitoestrogenów w okresie menopauzy, koncentrując się na metabolizmie tkanki kostnej oraz kondycji skóry. Badania in vitro i epidemiologiczne wskazują, że izoflawony sojowe mogą korzystnie wpływać na metabolizm kości, a w populacjach azjatyckich regularne spożycie izoflawonów wiązało się z wyższą gęstością mineralną kości i rzadszymi złamaniami kości udowej. Właściwości antyoksydacyjne izoflawonów, związane z obecnością grup hydroksylowych, stanowią przesłankę do badań nad ich wpływem na skórę, jednak nie przesądzają o skuteczności klinicznej suplementacji. Autorka podkreśla, że fitoestrogeny nie powinny być traktowane jako zamiennik leczenia o potwierdzonej skuteczności, a decyzja o suplementacji wymaga indywidualnej oceny, uwzględniającej nasilenie dolegliwości, choroby współistniejące, stosowane leki i przeciwwskazania, szczególnie przy nowotworach hormonozależnych w wywiadzie.

Słowa kluczowe: fitoestrogeny, menopauza, izoflawony, metabolizm kości, skóra, suplementacja, receptory estrogenowe, bezpieczeństwo.

Title: Phytoestrogens in Menopause

Abstract: Phytoestrogens are plant-derived compounds that, due to their structural similarity to estrogens, can interact with estrogen receptors (ERα and ERβ), exerting agonistic or antagonistic effects depending on the compound, its concentration, and tissue conditions. The main groups of phytoestrogens include isoflavones (soy, chickpea, red clover), lignans (flaxseed, berries, cereal products), coumestans (legumes, sunflower seeds), and stilbenes, including resveratrol (grapes, cranberries). This article discusses the potential use of phytoestrogens during menopause, focusing on bone metabolism and skin condition. In vitro and epidemiological studies indicate that soy isoflavones may beneficially affect bone metabolism, and in Asian populations, regular isoflavone intake was associated with higher bone mineral density and fewer hip fractures. The antioxidant properties of isoflavones, related to the presence of hydroxyl groups, provide a rationale for research into their effects on the skin, but do not determine the clinical efficacy of supplementation. The author emphasizes that phytoestrogens should not be treated as a substitute for proven treatments, and the decision to supplement requires individual assessment, taking into account symptom severity, comorbidities, medications, and contraindications, particularly in cases of hormone-dependent cancers.

Keywords: phytoestrogens, menopause, isoflavones, bone metabolism, skin, supplementation, estrogen receptors, safety.

Autor: Gabriela Lewandowska

Labioplastyka oszczędzająca unerwienie. Znaczenie nowej mapy nerwu grzbietowego łechtaczki dla praktyki ginekologa

Abstrakt: Labioplastyka warg sromowych mniejszych należy do najczęściej wykonywanych procedur w ginekologii plastycznej, a jej celem jest zarówno zmniejszenie dolegliwości funkcjonalnych, jak i poprawa wyglądu sromu. Nowe badanie anatomiczne Wolf-Vollenbröker i wsp., opublikowane w 2026 r. w „Folia Morphologica", istotnie zmienia sposób planowania przedniej części labioplastyki, dostarczając szczegółowej mapy rozgałęzień nerwu grzbietowego łechtaczki (dorsal clitoral nerve, DCN). Autorzy wyróżnili dwa obszary intensywnego rozgałęziania DCN: pierwszy w obrębie więzadła wieszadłowego łechtaczki (średnio 1,8 gałęzi na połowę, zakres 0–9) oraz drugi w dystalnej części trzonu i przy żołędzi (średnio 3,7 pęczków na stronę, zakres 2–6). Gałęzie DCN zaopatrują nie tylko żołądź, lecz także napletek łechtaczki, a układ nerwów nie wykazuje pełnej symetrii między stronami. Artykuł omawia implikacje tych odkryć dla techniki operacyjnej, wskazując, że ryzyko urazu struktur czuciowych rośnie wraz z przesuwaniem pola operacyjnego ku przodowi, głębokim preparowaniem, szeroką koagulacją oraz objęciem zabiegiem napletka lub fałdów okołolechtaczkowych. Podkreślono znaczenie rozgraniczenia wskazania do labioplastyki i redukcji napletka, minimalnej skutecznej resekcji z zachowaniem funkcjonalnego przejścia w przedniej części wargi, powierzchownego warstwowego preparowania oraz unikania głębokich, ciasnych szwów w okolicy trzonu i więzadła wieszadłowego. Przegląd metaanaliz wskazuje na wysoki odsetek satysfakcji (94 proc.), ale zwraca uwagę na heterogeniczność badań i ograniczenia metodologiczne. Artykuł podkreśla, że bezpieczeństwo labioplastyki wynika z prawidłowej kwalifikacji, oszczędnego zakresu i kontroli warstw, a nie z założenia o istnieniu stałej „strefy bez nerwów".

Słowa kluczowe: labioplastyka, nerw grzbietowy łechtaczki, unerwienie, oszczędzanie nerwów, chirurgia sromu, powikłania, funkcja seksualna, świadoma zgoda.

Title: Nerve-Sparing Labiaplasty: New Anatomical Insights and Surgical Implications

Abstract: Labiaplasty of the labia minora is one of the most frequently performed procedures in plastic gynecology, aimed at reducing functional complaints and improving vulvar appearance. A new anatomical study by Wolf-Vollenbröker et al., published in 2026 in "Folia Morphologica", significantly changes the approach to planning the anterior part of labiaplasty by providing a detailed map of the ramification of the dorsal clitoral nerve (DCN). The authors identified two areas of intensive DCN branching: the first within the suspensory ligament of the clitoris (mean 1.8 branches per half, range 0–9) and the second in the distal part of the body and at the glans (mean 3.7 bundles per side, range 2–6). DCN branches supply not only the glans but also the clitoral hood, and the nerve arrangement is not fully symmetrical between sides. The article discusses the implications of these findings for surgical technique, indicating that the risk of injury to sensory structures increases with anterior displacement of the surgical field, deep dissection, broad coagulation, and inclusion of the clitoral hood or para-clitoral folds. The importance of distinguishing the indication for labiaplasty from that for hood reduction, minimal effective resection while preserving the functional transition in the anterior part of the labium, superficial layered dissection, and avoidance of deep, tight sutures near the body and suspensory ligament is emphasized. A review of meta-analyses indicates a high satisfaction rate (94%), but highlights the heterogeneity of studies and methodological limitations. The article emphasizes that the safety of labiaplasty results from proper qualification, conservative extent, and layer control, rather than from the assumption of a constant "nerve-free zone".

Keywords: labiaplasty, dorsal clitoral nerve, innervation, nerve sparing, vulvar surgery, complications, sexual function, informed consent.

Autor: Piotr Kolczewski

Dlaczego ryzyko rozejścia rany w nowoczesnej labioplastyce klinowej z zachowaniem pęczka naczyniowo-nerwowego jest porównywalnie niskie jak w labioplastyce liniowej?

Abstrakt: Dehiscencja rany jest jednym z najczęściej opisywanych powikłań po labioplastyce warg sromowych mniejszych. Tradycyjnie technika klinowa (wedge resection) była uznawana za obarczoną wyższym ryzykiem rozejścia rany w porównaniu z techniką liniową (edge/trim). Współczesne badania anatomiczne oraz modyfikacje technik chirurgicznych wykazały jednak, że większość powikłań wynikała z dawnych wariantów resekcji, a nie z samej metody. Kluczowe czynniki wpływające na bezpieczeństwo zabiegu to zachowanie ciągłości pęczka naczyniowo-nerwowego, odpowiedni dobór kąta i lokalizacji klina, wielowarstwowe zamknięcie rany oraz redukcja napięcia tkanek. Nowoczesne techniki, takie jak inferior wedge flap, posterior wedge, extended wedge czy modified central wedge, umożliwiają zachowanie ukrwienia i unerwienia, co przekłada się na porównywalnie niskie ryzyko dehiscencji, zbliżone do obserwowanego w technice liniowej. Dane z przeglądów systematycznych i metaanaliz wskazują, że odsetek rozejścia rany w obu technikach kształtuje się na poziomie 3–8%, przy czym różnice zależą głównie od techniki szycia, doświadczenia operatora oraz czynników związanych z pacjentką.

Słowa kluczowe: labioplastyka, wargi sromowe mniejsze, resekcja klinowa, resekcja liniowa, dehiscencja rany, pęczek naczyniowo-nerwowy, ginekologia estetyczna, powikłania pooperacyjne

Title: Why the Risk of Wound Dehiscence in Modern Wedge Labiaplasty with Preservation of the Neurovascular Bundle Is Comparably Low to That in Linear Labiaplasty

Abstract: Wound dehiscence is one of the most commonly reported complications following labiaplasty of the labia minora. Traditionally, the wedge resection technique was considered to carry a higher risk of wound dehiscence compared to the linear (edge/trim) technique. However, recent anatomical studies and modifications of surgical techniques have shown that most complications resulted from older variants of resection, not from the method itself. Key factors influencing the safety of the procedure include preservation of the neurovascular bundle, appropriate selection of wedge angle and location, multilayer wound closure, and reduction of tissue tension. Modern techniques such as the inferior wedge flap, posterior wedge, extended wedge, and modified central wedge allow for the preservation of blood supply and innervation, resulting in a comparably low risk of dehiscence, similar to that observed in the linear technique. Data from systematic reviews and meta-analyses indicate that the rate of wound dehiscence in both techniques ranges from 3–8%, with differences depending mainly on suturing technique, operator experience, and patient-related factors.

Keywords: labiaplasty, labia minora, wedge resection, linear resection, wound dehiscence, neurovascular bundle, aesthetic gynecology, postoperative complications

Autor: Piotr Kolczewski

Zaniechanie natychmiastowego cięcia cesarskiego

Abstrakt: Artykuł przedstawia analizę sprawy sądowej dotyczącej zaniechania wykonania natychmiastowego cięcia cesarskiego u rodzącej w 2004 roku, pomimo występowania niepokojących objawów świadczących o zagrożeniu płodu (nieprawidłowy zapis KTG wskazujący na ciężką kwasicę oraz obecność zielonych wód płodowych). W konsekwencji opóźnionej decyzji operacyjnej doszło do wewnątrzmacicznego niedotlenienia i śmierci dziecka, a u matki wystąpiły ciężkie powikłania pooperacyjne (rozlane zapalenie otrzewnej). Lekarz dyżurny został prawomocnie uznany za winnego nieumyślnego spowodowania śmierci. Następnie pacjentka wystąpiła z powództwem cywilnym o zadośćuczynienie za naruszenie dóbr osobistych (prawo do życia rodzinnego, macierzyństwa i budowania więzi rodzinnych), które sąd uznał za zasadne, zasądzając 200 000 zł. Orzeczenie podkreśla znaczenie prawidłowej interpretacji badań monitorujących stan płodu, szybkiej reakcji na objawy alarmowe oraz holistycznej oceny skutków zdarzeń medycznych, uwzględniającej długofalowy wpływ na życie osobiste i rodzinne pacjenta.

Słowa kluczowe: cięcie cesarskie, zaniechanie, odpowiedzialność karna, odpowiedzialność cywilna, błąd medyczny, zadośćuczynienie, dobra osobiste, KTG, zielone wody płodowe, niedotlenienie wewnątrzmaciczne, prawo medyczne

Title: Failure to Perform an Emergency Cesarean Section – A Case Study in Medical and Legal Liability

Abstract: The article presents an analysis of a court case concerning the failure to perform an emergency cesarean section during labor in 2004, despite the presence of alarming signs of fetal distress (abnormal CTG recording indicating severe acidosis and the presence of meconium-stained amniotic fluid). As a result of the delayed surgical decision, intrauterine hypoxia led to the baby's death, and the mother developed severe postoperative complications (diffuse peritonitis). The attending physician was criminally convicted of involuntary manslaughter. Subsequently, the patient filed a civil claim for compensation for the violation of her personal rights (the right to family life, motherhood, and building family ties), which the court found justified, awarding 200,000 PLN. The ruling underscores the importance of correct interpretation of fetal monitoring results, prompt response to warning signs, and a holistic assessment of the consequences of medical events, including their long-term impact on the patient's personal and family life.

Keywords: cesarean section, failure to perform, criminal liability, civil liability, medical error, compensation, personal rights, CTG, meconium-stained amniotic fluid, intrauterine hypoxia, medical law

Autorki: Karolina Podsiadły-Gęsikowska; Aleksandra Powierża

Rany krocza w połogu. Znaczenie właściwej pielęgnacji, kontroli bólu i higieny intymnej

Streszczenie: Rany krocza należą do najczęstszych następstw porodu drogami natury i stanowią istotny problem kliniczny okresu połogu. Mogą być wynikiem samoistnego pęknięcia tkanek lub nacięcia krocza. Choć większość ran goi się prawidłowo, ból, obrzęk, pieczenie, trudności w siadaniu, oddawaniu moczu, karmieniu piersią i powrocie do aktywności seksualnej mogą znacząco obniżać komfort życia kobiety. Współczesna opieka nad kobietą w połogu powinna obejmować nie tylko ocenę anatomiczną rany, ale również kontrolę bólu, profilaktykę zakażeń, edukację dotyczącą higieny intymnej oraz wczesne rozpoznawanie objawów nieprawidłowego gojenia. W artykule omówiono aktualną wiedzę dotyczącą ran krocza, czynników ryzyka powikłań, biologii gojenia, zasad pielęgnacji oraz możliwości miejscowego postępowania objawowego. Szczególną uwagę poświęcono preparatom zawierającym benzydaminę, które dzięki miejscowemu działaniu przeciwzapalnemu, przeciwbólowemu i łagodzącemu mogą stanowić uzupełnienie opieki nad kobietą z dolegliwościami sromu i krocza po porodzie.

Słowa kluczowe: połóg, rana krocza, epizjotomia, pęknięcie krocza, ból poporodowy, higiena intymna, benzydamina

Title: Perineal Wounds in the Postpartum Period – The Importance of Proper Care, Pain Management, and Intimate Hygiene

Abstract: Perineal wounds are among the most common consequences of vaginal childbirth and represent a significant clinical concern during the postpartum period. They may result from spontaneous perineal tears or episiotomy. Although most wounds heal uneventfully, symptoms such as pain, swelling, burning sensation, difficulty sitting, urinating, breastfeeding, and resuming sexual activity can substantially impair a woman's quality of life. Contemporary postpartum care should include not only anatomical assessment of the wound but also pain management, infection prevention, education on intimate hygiene, and early recognition of signs of impaired wound healing. This article reviews current evidence regarding perineal wounds, risk factors for complications, the biology of wound healing, principles of perineal care, and options for local symptomatic treatment. Particular attention is given to benzydamine-containing preparations, which, owing to their local anti-inflammatory, analgesic, and soothing properties, may serve as a valuable adjunct in the management of postpartum vulvar and perineal discomfort.

Keywords: postpartum period, perineal wound, episiotomy, perineal tear, postpartum pain, intimate hygiene, benzydamine

Autorzy: Beata Pięta, Jacek Tulimowski

Zasady komunikacji o wydarzeniach medycznych

Abstrakt: Artykuł wyjaśnia zasady komunikacji o wydarzeniach medycznych (konferencjach, szkoleniach, targach) w świetle przepisów Ustawy o wyrobach medycznych, które od 2023 r. regulują publikację zdjęć i relacji w mediach. Kluczowym kryterium oceny jest intencja przekazu oraz język, jakim się posługuje – neutralny, informacyjny materiał nie stanowi reklamy, natomiast użycie języka korzyści, zachwalanie produktów lub eksponowanie wyrobów na pierwszym planie może być uznane za reklamę niedozwoloną. Wytyczne URPL wskazują, że dopuszczalne jest publikowanie ogólnych relacji z wydarzeń w mediach otwartych, pod warunkiem że nie promują one konkretnych wyrobów. Relacje szczegółowe, zawierające informacje o produktach, mogą być umieszczane wyłącznie w mediach przeznaczonych dla profesjonalistów (z ograniczonym dostępem). Lekarze i wystawcy mogą informować o swoim udziale w wydarzeniach, jednak bez zachwalania urządzeń i zapraszania na zabiegi. Artykuł podkreśla, że celem reklamy jest zwiększenie sprzedaży, podczas gdy celem informacji jest edukacja i przekazywanie wiedzy – to rozróżnienie decyduje o zgodności z prawem.

Słowa kluczowe: komunikacja medyczna, wydarzenia medyczne, Ustawa o wyrobach medycznych, reklama wyrobów medycznych, relacje z konferencji, URPL, język korzyści, profesjonaliści medyczni, media medyczne, prawo medyczne

Title: Principles of Communication about Medical Events Under the Medical Devices Act

Abstract: The article explains the rules for communicating about medical events (conferences, trainings, trade fairs) in light of the Medical Devices Act, which since 2023 has regulated, among other things, the publication of photos and reports in the media. The key criterion for assessment is the intent of the message and the language used – neutral, informational content does not constitute advertising, while the use of benefit language, product endorsement, or featuring devices prominently may be considered prohibited advertising. Guidelines from the Office for Registration of Medicinal Products, Medical Devices and Biocidal Products (URPL) indicate that it is permissible to publish general coverage of events in open media, provided that they do not promote specific devices. Detailed coverage containing product information may only be published in media intended for healthcare professionals (with restricted access). Physicians and exhibitors may inform about their participation in events, but without endorsing devices or inviting to procedures. The article emphasizes that the purpose of advertising is to increase sales, while the purpose of information is education and knowledge transfer – this distinction determines legal compliance.

Keywords: medical communication, medical events, Medical Devices Act, medical device advertising, conference coverage, URPL, benefit language, healthcare professionals, medical media, medical law

Autor: Andrzej Gross

Farmakoterapia lekami OTC – suplementacja witamin oraz składników mineralnych przez kobiety ciężarne

Ciąża to wyjątkowy stan w życiu kobiety, podczas którego przyszła matka powinna zwracać szczególną uwagę na swoje zdrowie oraz prawidłowy rozwój dziecka. Niestety, nadmierne stosowanie leków OTC (ang. overthe- counter drugs – leki dostępne bez recepty) oraz suplementów diety przez kobiety ciężarne, bez uprzedniej konsultacji z lekarzem lub farmaceutą, może prowadzić do szeregu stanów patologicznych. W konsekwencji mogą one negatywnie wpływać zarówno na zdrowie matki, jak i na prawidłowy rozwój nienarodzonego dziecka.

Autor: Gabriela Lewandowska

Odpowiedzialność cywilna w diagnostyce prenatalnej

Abstrakt: Artykuł analizuje przełomową sprawę sądową dotyczącą odpowiedzialności cywilnej lekarza ginekologa za rutynowe prowadzenie ciąży, w której nie wykryto zespołu Downa u płodu. Sprawa, rozpatrywana przez Sąd Okręgowy i Apelacyjny, koncentruje się na ocenie standardów diagnostyki prenatalnej w kontekście wyniku badania przezierności karkowej (NT) na poziomie 2,4 mm, który został uznany za prawidłowy. Opracowanie omawia kluczowe zagadnienia, takie jak granice obowiązków diagnostycznych lekarza, znaczenie rzetelnej dokumentacji medycznej oraz wpływ prawa na ocenę decyzji klinicznych, podkreślając, że sądy oceniają proces decyzyjny, a nie wyłącznie jego skutek.

Słowa kluczowe: odpowiedzialność cywilna, diagnostyka prenatalna, błąd medyczny, zespół Downa, badanie NT, prawo medyczne, ginekologia

Title: Civil Liability in Prenatal Diagnosis: A Landmark Case Analysis

Summary: This article analyzes a landmark legal case concerning the civil liability of a gynecologist for routine pregnancy management in which Down syndrome was not detected prenatally. The case, heard by the District and Appellate Courts, focuses on the assessment of prenatal diagnostic standards in the context of a nuchal translucency (NT) measurement of 2.4 mm, which was deemed normal. The study discusses key issues such as the limits of a physician's diagnostic duties, the importance of thorough medical documentation, and the impact of law on the evaluation of clinical decisions, emphasizing that courts assess the decision-making process, not merely its outcome.

Keywords: civil liability, prenatal diagnosis, medical error, Down syndrome, NT scan, medical law, gynecology

Autorki: Karolina Podsiadły-Gęsikowska; Aleksandra Powierża

Rola mikrobioty w raku szyjki macicy

Abstrakt : Rak szyjki macicy (cervical cancer – CC) pozostaje jednym z najpoważniejszych wyzwań zdrowotnych dla kobiet na świecie, zajmując 4. miejsce zarówno w zachorowalności, jak i umieralności wśród nowotworów złośliwych. Choć za główną przyczynę jego rozwoju uznaje się przetrwałą infekcję wirusem HPV, coraz więcej dowodów naukowych wskazuje na kluczową rolę mikrobioty pochwy i szyjki macicy w patogenezie, progresji oraz odpowiedzi na terapię. Niniejszy artykuł przybliża najnowsze odkrycia dotyczące związku między składem mikrobiomu a ryzykiem rozwoju raka szyjki macicy, wskazując, które bakterie mogą sprzyjać procesowi nowotworzenia, a które – przeciwnie – wykazują działanie ochronne. Omówiono również obiecujące perspektywy terapeutyczne, jakie stwarza modyfikacja mikrobiotu poprzez probiotykoterapię.

Słowa kluczowe: rak szyjki macicy, mikrobiota pochwy, mikrobiom, HPV, probiotykoterapia, kancerogeneza

Title: The Role of Microbiota in Cervical Cancer

Summary: Cervical cancer (CC) remains one of the most serious health challenges for women worldwide, ranking fourth in both incidence and mortality among malignancies. Although persistent HPV infection is the primary cause, growing evidence points to a crucial role of the vaginal and cervical microbiota in pathogenesis, progression, and therapeutic response. This article presents the latest findings on the relationship between microbiome composition and the risk of cervical cancer, identifying bacterial species that may promote or inhibit carcinogenesis. It also discusses the promising therapeutic perspectives offered by microbiome modulation through probiotic therapy.

Keywords: cervical cancer, vaginal microbiota, microbiome, HPV, probiotic therapy, carcinogenesis

Autorzy: Janina Markowska,  Jacek Tulimowski, Damian Twardawa

Suplementacja mikroelementów i witamin u kobiet w ciąży

Abstrakt: Suplementacja mikroelementów i witamin w okresie ciąży stanowi jeden z kluczowych elementów profilaktyki powikłań położniczych oraz rozwoju płodu. Współczesne dane epidemiologiczne i badania kliniczne wskazują, że niedobory składników, takich jak żelazo, kwas foliowy, witamina D, jod czy witamina B12, nadal stanowią istotny problem zdrowia publicznego, nawet w krajach rozwiniętych. Przegląd obejmuje aktualne doniesienia dotyczące suplementacji kluczowych witamin i mikroelementów w ciąży (żelazo, kwas foliowy, jod, witamina D, wapń, witaminy z grupy B, witamina C oraz prebiotyki i probiotyki). Analizowane są wpływy niedoborów i korzyści płynące z suplementacji, zalecane dawki oraz możliwe ryzyko nadmiaru, z uwzględnieniem rekomendacji towarzystw naukowych (WHO, FIGO, PTGiP, USPSTF, RCOG, ACOG). Wyniki wskazują, że rutynowe podawanie żelaza i kwasu foliowego jest szeroko zalecane ze względu na zmniejszenie częstości występowania anemii i wrodzonych wad cewy nerwowej, jednak rekomendacje dotyczące powszechnej suplementacji innymi składnikami są bardziej zróżnicowane i wymagają indywidualizacji.

Słowa kluczowe: ciąża, suplementacja, mikroelementy, witaminy, żelazo, kwas foliowy, witamina D, jod, profilaktyka

Title: Micronutrient and Vitamin Supplementation in Pregnancy

Abstract: Micronutrient and vitamin supplementation during pregnancy is a key element in the prevention of obstetric complications and in supporting fetal development. Current epidemiological data and clinical studies indicate that deficiencies of nutrients such as iron, folic acid, vitamin D, iodine, and vitamin B12 remain a significant public health concern, even in developed countries. This review covers current evidence on the supplementation of key vitamins and micronutrients in pregnancy (iron, folic acid, iodine, vitamin D, calcium, B vitamins, vitamin C, as well as prebiotics and probiotics). It analyzes the effects of deficiencies and the benefits of supplementation, recommended dosages, and the potential risks of excess, taking into account the recommendations of scientific societies (WHO, FIGO, PTGiP, USPSTF, RCOG, ACOG). The findings indicate that routine iron and folic acid supplementation is widely recommended due to its effectiveness in reducing the incidence of anemia and neural tube defects; however, recommendations for universal supplementation with other nutrients are more varied and require an individualized approach.

Keywords: pregnancy, supplementation, micronutrients, vitamins, iron, folic acid, vitamin D, iodine, prevention

Autor: Jacek Tulimowski

Zastosowanie lamp LED w ginekologii funkcjonalnej i estetycznej

Abstrakt: Fotobiomodulacja z użyciem światła czerwonego i bliskiej podczerwieni, realizowana za pomocą urządzeń LED lub źródeł laserowych o niskiej mocy, od lat znajduje zastosowanie w dermatologii, medycynie estetycznej, leczeniu ran oraz medycynie bólu. W ginekologii temat ten dopiero buduje bazę dowodową, ale publikacje indeksowane w PubMed pozwalają już na ostrożne sformułowanie kilku praktycznych wniosków. W ginekologii estetycznej i funkcjonalnej światło LED należy traktować przede wszystkim jako metodę wspomagającą, a nie jako zamiennik pełnej diagnostyki, fizjoterapii, leczenia hormonalnego lub innych procedur dobieranych indywidualnie. Wstępne doniesienia wskazują, że terapia fotobiomodulacją (PBM) z wykorzystaniem światła LED może być bezpieczną i obiecującą opcją leczenia w przypadku zespołu moczowo-płciowego menopauzy (GSM) oraz w redukcji długotrwałych następstw u pacjentek po leczeniu onkologicznym.

Słowa kluczowe: fotobiomodulacja, lampy LED, ginekologia funkcjonalna, ginekologia estetyczna, światło czerwone, bliska podczerwień, zespół moczowo-płciowy menopauzy

Title: Application of LED Lamps in Functional and Aesthetic Gynecology

Summary: Photobiomodulation using red and near-infrared light, delivered via LED devices or low-level laser sources, has long been applied in dermatology, aesthetic medicine, wound healing, and pain medicine. In gynecology, the evidence base is still emerging, but PubMed-indexed publications already allow for cautious formulation of practical conclusions. In aesthetic and functional gynecology, LED light should be considered primarily as a supportive method, not a replacement for comprehensive diagnostics, physiotherapy, hormonal therapy, or other individually tailored procedures. Preliminary reports indicate that photobiomodulation therapy (PBM) using LED light may be a safe and promising treatment option for genitourinary syndrome of menopause (GSM) and in reducing long-term sequelae in patients after oncological treatment.

Keywords (English): photobiomodulation, LED lamps, functional gynecology, aesthetic gynecology, red light, near-infrared, genitourinary syndrome of menopause

Autor: Piotr Kolczewski

Farmakoterapia bólu w ginekologii i położnictwie

Abstrakt: Artykuł omawia strategie farmakologicznego i niefarmakologicznego leczenia bólu w ginekologii i położnictwie, ze szczególnym uwzględnieniem bezpieczeństwa terapii u kobiet ciężarnych i karmiących piersią. Przedstawiono charakterystykę i zasady stosowania paracetamolu, niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ), metamizolu, kodeiny oraz kwasu acetylosalicylowego, wskazując na ich skuteczność, profile bezpieczeństwa oraz przeciwwskazania w poszczególnych trymestrach ciąży i w okresie laktacji. Omówiono również niefarmakologiczne metody łagodzenia bólu porodowego, takie jak immersja wodna i masaż, które stanowią bezpieczne uzupełnienie terapii. Podkreślono znaczenie analgezji multimodalnej, która poprzez łączenie leków o różnych mechanizmach działania pozwala na redukcję dawek poszczególnych substancji, zmniejszenie ryzyka działań niepożądanych i poprawę efektywności przeciwbólowej.

Słowa kluczowe: farmakoterapia bólu, ginekologia, położnictwo, ciąża, laktacja, paracetamol, NLPZ, analgezja multimodalna, immersja wodna, masaż

Title: Pharmacotherapy of Pain in Gynecology and Obstetrics

Abstract: The article discusses pharmacological and non-pharmacological strategies for pain management in gynecology and obstetrics, with particular emphasis on the safety of therapy in pregnant and breastfeeding women. It presents the characteristics and principles of using paracetamol, non-steroidal anti-inflammatory drugs (NSAIDs), metamizole, codeine, and acetylsalicylic acid, highlighting their efficacy, safety profiles, and contraindications in specific trimesters of pregnancy and during lactation. Non-pharmacological methods of relieving labor pain, such as water immersion and massage, are also discussed as safe complements to therapy. The importance of multimodal analgesia is emphasized, which, by combining drugs with different mechanisms of action, allows for dose reduction of individual substances, decreased risk of adverse effects, and improved analgesic efficacy.

Keywords: pain pharmacotherapy, gynecology, obstetrics, pregnancy, lactation, paracetamol, NSAIDs, multimodal analgesia, water immersion, massage

Autor: Gabriela Lewandowska

Odpowiedzialność medyczna i prawna w przypadku nagłych stanów zagrożenia życia pacjentki w ciąży

Abstrakt: Artykuł analizuje przypadek pacjentki w 19. tygodniu ciąży, u której wystąpił epizod zakrzepowo-zatorowy na podłożu niezdiagnozowanej trombofilii, wymagający podjęcia decyzji medycznych w warunkach nagłego zagrożenia życia. Omówiono złożoność diagnostyki różnicowej oraz konieczność szybkiego, wielospecjalistycznego postępowania. Przedstawiono orzeczenia sądów obu instancji, które uznały działania personelu medycznego – mimo kontrowersyjnego umieszczenia pacjentki na oddziale psychiatrycznym – za uzasadnione medycznie i nienaruszające jej dóbr osobistych. Opracowanie stawia pytanie o granice odpowiedzialności lekarzy w sytuacjach kryzysowych oraz o ocenę ich działań przez pryzmat stanu nagłego zagrożenia życia.

Słowa kluczowe: odpowiedzialność medyczna, odpowiedzialność prawna, nagły stan zagrożenia życia, ciąża, trombofilia, zakrzepica, oddział psychiatryczny, dobra osobiste, sądownictwo lekarskie

Title: Medical and Legal Responsibility in Cases of Life-Threatening Emergencies in Pregnancy

Abstract: The article analyzes the case of a patient in the 19th week of pregnancy who experienced a thromboembolic episode due to undiagnosed thrombophilia, requiring medical decisions in a life-threatening emergency. It discusses the complexity of differential diagnosis and the necessity for rapid, multidisciplinary management. The rulings of both court instances are presented, which found the medical staff's actions – despite the controversial placement of the patient in a psychiatric ward – to be medically justified and not violating her personal rights. The study raises the question of the limits of physicians' responsibility in crisis situations and the evaluation of their actions through the lens of a life-threatening emergency.

Keywords: medical responsibility, legal responsibility, life-threatening emergency, pregnancy, thrombophilia, thrombosis, psychiatric ward, personal rights, medical jurisprudence

Autorki: Karolina Podsiadły-Gęsikowska; Aleksandra Powierża

Nieżyt nosa u ciężarnych - patofizjologia, diagnostyka różnicowa, metody leczenia w praktyce lekarza położnika

Abstrakt: Nieżyt nosa w ciąży jest częstym schorzeniem, dotykającym nawet 39% ciężarnych, szczególnie w pierwszym trymestrze. Jego etiologia jest złożona i wieloczynnikowa – za główne czynniki sprawcze uznaje się zmiany hormonalne, zwłaszcza podwyższone stężenie estrogenów i progesteronu, które prowadzą do przekrwienia, obrzęku i zwiększonej wydzielniczości błony śluzowej nosa. Artykuł omawia patofizjologię, czynniki ryzyka (podwyższony BMI, palenie tytoniu), wpływ na matkę i płód (zaburzenia snu, niedotlenienie, ryzyko IUGR) oraz strategie terapeutyczne – od metod nielekowych (irygacje nosa, nawilżanie powietrza) po farmakoterapię z uwzględnieniem bezpieczeństwa w ciąży (kortykosteroidy donosowe, leki przeciwhistaminowe II generacji, ostrożne stosowanie leków obkurczających). Podkreślono znaczenie prawidłowej diagnostyki różnicowej oraz interdyscyplinarnego podejścia w opiece nad ciężarną.

Słowa kluczowe: nieżyt nosa w ciąży, ciążowy nieżyt nosa, patofizjologia, diagnostyka różnicowa, leczenie, ciąża, bezpieczeństwo farmakoterapii

Title: Rhinitis in Pregnancy – Pathophysiology, Differential Diagnosis, and Treatment in the Practice of an Obstetrician

Abstract: Rhinitis in pregnancy is a common condition, affecting up to 39% of pregnant women, particularly in the first trimester. Its etiology is complex and multifactorial – hormonal changes, especially elevated estrogen and progesterone levels, are considered the main causative factors, leading to hyperemia, edema, and increased secretory activity of the nasal mucosa. The article discusses the pathophysiology, risk factors (including elevated BMI, tobacco smoking), impact on the mother and fetus (sleep disturbances, hypoxia, risk of IUGR), and therapeutic strategies – from non-pharmacological methods (nasal irrigation, air humidification) to pharmacotherapy with consideration of safety during pregnancy (intranasal corticosteroids, second-generation antihistamines, cautious use of decongestants). The importance of accurate differential diagnosis and an interdisciplinary approach in the care of pregnant women is emphasized.

Keywords: rhinitis in pregnancy, pregnancy rhinitis, pathophysiology, differential diagnosis, treatment, pregnancy, pharmacotherapy safety

Autor: Jacek Tulimowski

Probiotyki ginekologiczne

Abstrakt: Flora bakteryjna pochwy stanowi złożony i dynamiczny ekosystem, którego prawidłowa równowaga decyduje o utrzymaniu kwaśnego odczynu wydzieliny pochwowej. Skład mikrobiomu obejmuje liczne gatunki bakterii tlenowych i beztlenowych oraz nieliczne komórki grzybów. Zachwianie tej równowagi dotyczy szczególnie kobiet w okresie laktacji, podczas terapii antyestrogenami oraz w okresie okołomenopauzalnym. Artykuł omawia znaczenie probiotyków ginekologicznych w kontekście przywracania i utrzymania fizjologicznej mikroflory pochwy.

Słowa kluczowe: probiotyki, mikrobiom pochwy, flora bakteryjna, równowaga mikrobiologiczna, kwaśny odczyn pochwy, laktacja, terapia antyestrogenowa, okres okołomenopauzalny

Title: Gynecological Probiotics

Abstract: The vaginal bacterial flora constitutes a complex and dynamic ecosystem, the proper balance of which determines the maintenance of an acidic vaginal pH. The composition of the microbiome includes numerous species of aerobic and anaerobic bacteria, as well as a few fungal cells. Disturbances in this balance particularly affect women during lactation, during antiestrogen therapy, and in the perimenopausal period. This article discusses the role of gynecological probiotics in the context of restoring and maintaining a physiological vaginal microflora.

Keywords: probiotics, vaginal microbiome, bacterial flora, microbiological balance, vaginal acidity, lactation, antiestrogen therapy, perimenopausal period

Autor: Gabriela Lewandowska

Dysmorfia ciała (BDD) w ginekologii plastycznej i estetycznej – wskazówki praktyczne dla lekarzy w zakresie screeningu, rozpoznawania czerwonych flag i postępowania

Abstrakt: Zaburzenie dysmorficzne ciała (BDD) stanowi istotne wyzwanie kliniczne w ginekologii plastycznej i estetycznej, gdzie pacjentki często zgłaszają się z nadmiernym, obsesyjnym skupieniem na wyglądzie okolic intymnych. Artykuł przedstawia praktyczne wskazówki dla lekarzy dotyczące screeningu, identyfikacji „czerwonych flag” oraz postępowania w przypadku podejrzenia BDD. Celem jest minimalizacja ryzyka niezadowolenia pooperacyjnego i eskalacji problemów psychicznych poprzez właściwą ocenę i kwalifikację pacjentek.

Słowa kluczowe: zaburzenie dysmorficzne ciała, BDD, ginekologia plastyczna, ginekologia estetyczna, screening, czerwone flagi, kwalifikacja pacjentek

Title: Body Dysmorphic Disorder (BDD) in Plastic and Aesthetic Gynecology

Abstract: Body Dysmorphic Disorder (BDD) represents a significant clinical challenge in plastic and aesthetic gynecology, where patients often present with excessive, obsessive preoccupation with the appearance of their intimate areas. This article provides practical guidance for physicians on screening, identifying "red flags," and managing suspected BDD cases. The goal is to minimize the risk of postoperative dissatisfaction and escalation of psychological issues through proper assessment and patient selection.

Keywords: body dysmorphic disorder, BDD, plastic gynecology, aesthetic gynecology, screening, red flags, patient selection

Autor: Piotr Kolczewski

Witamina D – fakty i mity. Czy warto stosować witaminę D po pięćdziesiątce?

Abstrakt: Artykuł podejmuje problematykę suplementacji witaminą D u kobiet po 50. roku życia. W obliczu narastającej liczby doniesień medialnych oraz reklam promujących ten związek, autorka analizuje zasadność jego stosowania nie tylko w kontekście profilaktyki krzywicy, ale również potencjalnego wpływu na poprawę odporności, ogólnej kondycji organizmu oraz samopoczucia. Opracowanie ma na celu dostarczenie rzetelnych informacji na temat korzyści i ewentualnych ryzyk związanych z suplementacją witaminy D w tej grupie wiekowej, opierając się na aktualnym stanie wiedzy medycznej.

Słowa kluczowe: witamina D, suplementacja, kobiety po 50. roku życia, odporność, kondycja organizmu, nastrój, profilaktyka, krzywica

Title: Is It Worth Taking Vitamin D After Fifty?

Abstract: The article addresses the issue of vitamin D supplementation in women over 50. In the face of an increasing number of media reports and advertisements promoting this compound, the author analyzes the rationale for its use not only in the context of rickets prevention but also its potential impact on improving immunity, general physical condition, and well-being. The study aims to provide reliable information on the benefits and potential risks associated with vitamin D supplementation in this age group, based on the current state of medical knowledge.

Keywords: vitamin D, supplementation, women over 50, immunity, physical condition, mood, prevention, rickets

Autor: Waldemar Misiorowski