Standardowe i nowe niehormonalne terapie w leczeniu objawów menopauzy

W terapii menopauzy najczęściej stosowane są leki hormonalne: preparaty estrogenowe oraz skojarzone zawierające estrogen i progestagen. Wybór schematu leczenia ogólnoustrojowego zależy między innymi od tego, czy kobieta ma zachowaną macicę. Do złożonych preparatów estrogenowo-progestagenowych należą m.in. Activelle, Femoston, Angeliq, Bijuva oraz Systen Conti. Przykładami preparatów estrogenowych są Estrofem, Systen 50 i Lenzetto. Preparaty stosowane miejscowo w objawach moczowo - -płciowych należy odróżnić od terapii ogólnoustrojowej [2, 6, 7, 8, 9].

W przypadku łagodnych objawów menopauzalnych lub przeciwwskazań do używania hormonów stosowane są terapie ziołowe zawierające fitoestrogeny (np. Remifemin, Klimadynon) lub preparaty zawierające izoflawony sojowe (np. Soyfem), a niekiedy inne o działaniu głównie sedatywnym [6, 10, 11].

Maunder i wsp. [6] przeprowadzili przegląd systematyczny obejmujący 158 badań i opracowań przeglądowych, w tym metaanalizy. Większość ocenianych terapii komplementarnych miała korzystny profil bezpieczeństwa. W odrębnym badaniu kohortowym Massaad i wsp. [12] opisano poprawę objawów zespołu moczowo-płciowego menopauzy po dopochwowym podawaniu witaminy D.

Według Finks i wsp. [2] stosowana terapia powinna być spersonalizowana i oparta na dowodach naukowych oraz wspierać zdrowie i poprawiać jakość życia kobiet.

Terapia hormonalna a ryzyko raka piersi

Liczne badania wskazują na przeciwwskazania do stosowania hormonalnej terapii menopauzalnej (HTM). Należą do nich: podejrzenie raka piersi lub zdiagnozowany i leczony rak piersi, rak endometrium, choroba zakrzepowo-zatorowa, nieustabilizowane nadciśnienie tętnicze lub aktywna choroba wątroby [13, 14, 15]. Glynne i wsp. [16] przedstawili konsensus, zgodnie z którym stosowanie hormonalnej terapii menopauzalnej u kobiet po rozpoznaniu raka piersi i uzupełniającej terapii antyestrogenowej powinno być wspólną decyzją pacjentki i lekarza oraz opierać się na objawach menopauzy, ich wpływie na ryzyko nawrotu raka, a także preferencjach i poglądach pacjentki.

W przeglądzie Sanserino [17] omówiono dane z długoterminowej obserwacji kobiet po menopauzie, wskazujące, że w ocenianych populacjach stosowanie samych estrogenów po histerektomii nie zwiększało częstości zachorowań na raka piersi. Leczenie estrogenowo-progestagenowe wiązało się natomiast z niewielkim wzrostem ryzyka zależnym od czasu stosowania i rodzaju progestagenu. W publikacji wskazano również, że leczenie niehormonalne, w tym stosowanie antagonistów receptora neurokininy 3, może stanowić alternatywę terapii ogólnoustrojowej, gdy hormonoterapia jest przeciwwskazana lub nieakceptowana, np. fezolinetantem (Veoza). Według oszacowań GLOBO - CAN w 2024 roku na raka piersi zachorowało na świecie 2 434 087 kobiet, co stanowiło 24,3% wszystkich nowych zachorowań na nowotwory złośliwe u kobiet [18]. Sprawa stosowania hormonalnej terapii menopauzalnej (HTM) jest więc bardzo ważna dla zdrowia kobiety.

We wspólnym stanowisku z 19 marca 2026 roku Sekcji Płodności w Chorobie Nowotworowej Polskiego Towarzystwa Onkologicznego, Polskiego Towarzystwa Ginekologii Onkologicznej oraz Sekcji Raka Piersi Polskiego Towarzystwa Onkologii Klinicznej podkreślono, że:

hormonalna terapia menopauzalna jest najskuteczniejszą metodą leczenia objawów menopauzy;

ryzyko zachorowania na raka piersi zależy od rodzaju terapii i czasu jej stosowania;

największe ryzyko rozwoju raka piersi dotyczy długotrwałego leczenia ETP;

hormonalna terapia menopauzalna jest przeciwwskazana u chorych na raka piersi.

Nowym kierunkiem – jak się wydaje, przełomowym – w leczeniu objawów menopauzalnych, głównie naczynioruchowych (VMS, vasomotor menopausal symptoms), które występują nawet u około 80% kobiet w wieku od 40 do 65 lat, są niehormonalne leki: fezolinetant (Veoza) i elinzanetant (Lynkuet). Są one antagonistami receptorów neurokininowych NK1 i NK3 w podwzgórzu. Nie zmieniają poziomu hormonów we krwi u kobiet [19, 20, 21, 22].

Fezolinetant i jego profil skuteczności oraz bezpieczeństwa

Fezolinetant (Veoza) jest niehormonalnym, doustnym, selektywnym antagonistą receptora neurokininy 3 (NK3); modeluje aktywność neuronalną w ośrodku termoregulacji w podwzgórzu poprzez wiązanie neurokininy B z neuronami kisspeptyny/neurokininy B/dynorfiny. Jest jednym z pierwszych niehormonalnych antagonistów receptora neurokininy 3. Wyraźnie redukuje uderzenia gorąca, zmniejsza nocne poty bez ryzyka wpływu metabolicznego [19, 20]. Lederman i wsp. [19] opisali randomizowane badanie III fazy SKYLIGHT 1, przeprowadzone w 97 ośrodkach w Stanach Zjednoczonych, Kanadzie, Czechach, na Węgrzech, w Polsce, Wielkiej Brytanii i Hiszpanii. Spośród 2205 kobiet objętych rekrutacją randomizowano 527 kobiet w wieku 40–65 lat, z co najmniej siedmioma umiarkowanymi lub ciężkimi uderzeniami gorąca na dobę. Kobiety przydzielono do trzech grup:

175 kobiet do grupy placebo,

176 kobiet do grupy, której podawano preparat Veoza w dawce 30 mg,

176 kobiet do grupy, której podawano preparat Veoza w dawce 45 mg/dobę.

Skuteczność oceniano po 1., 4. i 12. tygodniu. W porównaniu z placebo fezolinetant już po 1. tygodniu zmniejszył częstość występowania objawów naczynioruchowych, a w 4. tygodniu różnica w zmniejszeniu objawów była istotna (p = 0,02), podobnie jak w 12. tygodniu (p = 0,02). Poprawa ta utrzymywała się przez 52 tygodnie. Działania niepożądane w pierwszych dwóch tygodniach wystąpiły u 37% w grupie otrzymującej 30 mg, u 43% leczonych dawką 45 mg i u 45% w grupie placebo.

Kagan i wsp. [20] badali bezpieczeństwo Veozy w leczeniu umiarkowanych do ciężkich objawów naczynioruchowych w trzech randomizowanych badaniach III fazy (SKYLIGHT 1, 2 i 4). SKYLIGHT 1 i 2 były randomizowanymi badaniami, w których kobiety otrzymywały raz dziennie placebo, fezolinetant w dawce 30 mg lub 45 mg, z oceną po 12 tygodniach. SKYLIGHT 4 było badaniem, w którym bezpieczeństwo leczenia oceniano po 52 tygodniach. Łącznie 1100 kobiet otrzymało dawkę 45 mg, a 1103 kobiety – 30 mg; działania niepożądane wystąpiły u odpowiednio 62,9% i 65,4% w porównaniu z 55,3% otrzymujących placebo. Najczęstszymi działaniami niepożądanymi były: zakażenia górnych dróg oddechowych (7,7–8,3%), ból głowy (6,8–8,2%), ból pleców (3,1–3,7%), rzadko ból stawów, biegunka, zakażenia dróg rodnych i bezsenność. Częstość występowania poważnych działań niepożądanych była niska. Zespół Ekspertów Polskiego Towarzystwa Menopauzy i Andropauzy dokonał przeglądu literatury dotyczącej Veozy w łagodzeniu naczynioruchowych objawów menopauzalnych (17 lipca 2025 roku) i ocenił ten lek jako mający szczególną przydatność kliniczną. Fezolinetant obecnie stosuje się w wielu regionach świata, w tym w USA (FDA zatwierdziła go w 2023 roku), Unii Europejskiej (w tym Polsce), Wielkiej Brytanii, Australii, Kanadzie i Azji.

Elinzanetant i jego profil skuteczności oraz bezpieczeństwa

Elinzanetant (Lynkuet) jest niehormonalnym, nowoczesnym lekiem – doustnym antagonistą dwóch rodzajów receptorów neurokininowych – neurokininy 1 i 3 (NK1 i NK3). Blokuje tzw. neurony KNDy, w których są wydzielane tachykininy neuropeptydowe (kisspeptyna, neurokinina B i dynorfina). Obniżenie stężenia estrogenów w menopauzie prowadzi czasem do nadaktywności tachykinin, wyzwalając objawy wazomotoryczne. Elinzanetant znacząco zmniejsza częstość i nasilenie uderzeń gorąca i potów nocnych oraz poprawia jakość snu i stabilizuje nastrój. Lek został zatwierdzony w Stanach Zjednoczonych 24 października 2025 roku, a w Unii Europejskiej 17 listopada 2025 roku [21, 22]. Metaanaliza Afifi i wsp. [22] objęła pięć badań z udziałem 1699 uczestniczek. Elinzanetant wykazywał statystycznie istotną różnicę w zmniejszaniu zarówno częstości, jak i nasilenia objawów naczynioruchowych w 4. tygodniu w porównaniu z placebo (p < 0,00001). Wyniki te utrzymywały się w 12. tygodniu pod względem częstości i nasilenia. W porównaniu z placebo lek powodował większą liczbę działań niepożądanych pojawiających się w trakcie leczenia (p < 0,01). Stwierdzano głównie bóle głowy, senność i zmęczenie. Cardoso i wsp. [23] przeprowadzili badania III fazy u 316 uczestniczek z ciężkimi objawami naczynioruchowymi związanymi z terapią endokrynną raka piersi z dodatnimi receptorami HR. Kobiety otrzymywały raz dziennie doustnie 120 mg (2 kapsułki po 60 mg) elinzanetantu przez 52 tygodnie lub placebo, a następnie elinzanetant w tej samej dawce przez 40 tygodni. Grupa kontrolna liczyła 158 osób. W pierwszych dwunastu tygodniach 69,8% leczonych i 62% otrzymujących placebo zgłosiło co najmniej jedno działanie niepożądane (ból głowy, senność, zmęczenie). Poważne działania niepożądane w tym okresie wystąpiły u 8 leczonych (2,5%) i u 1 uczestniczki otrzymującej placebo (0,6%). Zatem elinzanetant (Lynkuet) istotnie redukuje częstość występowania objawów naczynioruchowych związanych z terapią endokrynną w raku piersi.

W świetle przeprowadzonych badań jest to lek skuteczny i bezpieczny w leczeniu objawów naczynioruchowych u kobiet po menopauzie.

Autorka:

prof. dr hab. n. med. Janina Markowska

Specjalistka w dziedzinie ginekologii i położnictwa oraz ginekologii onkologicznej. Zajmuje się diagnostyką i leczeniem nowotworów narządu rodnego.

Zobacz wszystkie artykuły autora

Autor:

lek. Jacek Tulimowski

Specjalista ginekologii i położnictwa, ultrasonolog. Przez wiele lat związany z Kliniką Nowotworów Narządów Płciowych Kobiecych Centrum Onkologii w Warszawie.

Zobacz wszystkie artykuły autora

Autor:

dr n. med. i n. o zdr. Damian Twardawa

Specjalista działu medycznego Medison Pharma w Warszawie. Zajmuje się wsparciem merytorycznym i edukacją w zakresie produktów medycznych oraz terapii ginekologicznych i onkologicznych.

Publikacja

Artykuł opublikowany w numerze 5/2026 magazynu Nowy Gabinet Ginekologiczny

Materiał pochodzi z wydania czasopisma dla lekarzy, poświęconego aktualnym zagadnieniom klinicznym i organizacyjnym w praktyce ginekologicznej i położniczej.

Zobacz pełny spis treści Zamów newsletter