Diagnostyka

fot. 123RF

Rozwój móżdżku u wcześniaków może przebiegać inaczej niż u dzieci pozostających w macicy do terminu porodu, zarówno pod względem objętości, jak i dojrzewania komórek. Badanie opublikowane w „Science” i przedstawione 29 października 2026 roku przez Children’s National Hospital łączy obrazowanie mózgu, ocenę rozwoju dzieci oraz analizę tkanki móżdżku. Co te wyniki wnoszą do rozumienia późniejszych trudności ruchowych, językowych i poznawczych?

Fot. 123 RF

Pestycydy a ryzyko raka piersi to temat analizy, w której zidentyfikowano 485 składników preparatów o właściwościach mogących sprzyjać rozwojowi tego nowotworu. Badanie opublikowane 23 września 2026 roku w „Environmental Health Perspectives” obejmuje również substancje określane jako „obojętne”, czyli niepełniące funkcji składnika czynnego. Co te wyniki mówią o bezpieczeństwie całych preparatów?

fot. 123RF

Wcześniactwo a funkcjonowanie w dorosłym życiu to temat wieloletniego badania niemiecko-brytyjskiego zespołu naukowców, którego wyniki opublikowano w czasopiśmie „JAMA Pediatrics”. Autorzy wykazali, że około co piąta osoba urodzona bardzo przedwcześnie doświadcza w dorosłości istotnych trudności społecznych i ekonomicznych, a jednym z najsilniejszych czynników prognostycznych okazał się iloraz inteligencji oceniony w wieku ośmiu lat. Jakie wnioski płyną z ponad trzydziestoletniej obserwacji?

fot. 123RF

Sztuczna inteligencja w diagnostyce raka piersi może identyfikować subtelne zmiany w badaniach mammograficznych nawet kilka lat przed postawieniem oficjalnego rozpoznania. Wyniki badania przeprowadzonego przez naukowców ze Szpitala Uniwersyteckiego Karolinska w Sztokholmie wskazują, że algorytmy sztucznej inteligencji są w stanie rozpoznawać wzorce związane z przyszłym rozwojem nowotworu na długo przed jego kliniczną manifestacją.

fot. 123RF

Badania prenatalne to zestaw procedur diagnostycznych wykonywanych w trakcie ciąży, których celem jest ocena prawidłowości rozwoju płodu oraz wczesne wykrycie chorób genetycznych i wad wrodzonych. W 2025 roku z programu badań prenatalnych finansowanego przez Narodowy Fundusz Zdrowia w Małopolsce skorzystało 23,1 tysiąca kobiet w ciąży. Czy zniesienie ograniczeń wiekowych wpłynęło na zwiększenie dostępności diagnostyki prenatalnej?

fot. 123RF

Kobiety, u których menopauza wystąpiła przed czterdziestym rokiem życia, są o 40 procent bardziej narażone na choroby sercowo-naczyniowe, w tym na przedwczesny zawał serca. Badania przeprowadzone przez naukowców z Northwestern University Feinberg School of Medicine wskazują, że utrata ochrony hormonalnej, zwłaszcza estrogenowej, znacząco zwiększa ryzyko wielu poważnych schorzeń.

Fot. 123 RF

WSKAZÓWKI PRAKTYCZNE DLA LEKARZY W ZAKRESIE SCREENINGU, ROZPOZNAWANIA CZERWONYCH FLAG I POSTĘPOWANIA

Zaburzenie dysmorficzne ciała (Body Dysmorphic Disorder, BDD) to poważne wyzwanie w ginekologii plastycznej i estetycznej, gdzie pacjentki często zgłaszają się z nadmiernym skupieniem na wyglądzie okolic intymnych. W jaki sposób lekarz może rozpoznać objawy BDD, przeprowadzić skuteczny screening i podjąć właściwe decyzje kliniczne, aby zminimalizować ryzyko niezadowolenia z wyglądu pooperacyjnego oraz eskalacji problemów psychicznych? Artykuł przedstawia praktyczne wskazówki dla lekarzy, które pomogą w identyfikacji czerwonych flag oraz wdrożeniu odpowiednich procedur postępowania.

fot. 123rf

Wielkopolska wprowadza znaczące ułatwienia w dostępie do bezpłatnej opieki ginekologicznej. Dzięki nowym poradniom, kobiety z regionu zyskają możliwość skorzystania z kompleksowych świadczeń bez konieczności posiadania skierowania. To krok w kierunku poprawy zdrowia reprodukcyjnego oraz komfortu pacjentek, które dotychczas borykały się z ograniczeniami dostępności specjalistów. Nowe placówki powstały w ramach konkursu organizowanego przez wielkopolski oddział Narodowego Funduszu Zdrowia.

fot. 123rf

Liczba przypadków niepłodności na świecie gwałtownie wzrasta od 1990 roku. Według najnowszych badań, liczba kobiet z niepłodnością zwiększyła się o 82 procent, a mężczyzn o 74 procent. Problem dotyczy szczególnie kobiet po 35. roku życia oraz mieszkańców regionów słabiej rozwiniętych. Naukowcy z Nanjing Medical University alarmują, że niepłodność staje się globalnym wyzwaniem zdrowotnym, który wpływa na spadek dzietności i starzenie się społeczeństw. Jakie są główne przyczyny niepłodności i jakie trendy obserwuje się w Polsce oraz na świecie?

fot. 123rf.com

Badacze z Flinders University w Australii odkryli nowy proces biologiczny, który może wyjaśnić niektóre przypadki martwych urodzeń. Według naukowców, cząsteczki zwane kolistymi RNA, któ-re gromadzą się w starzejących się tkankach, pojawiają się w łożysku znacznie wcześniej niż powinny, prowadząc do jego przedwczesnego starzenia. Odkrycie to otwiera drogę do opracowania metod wczesnego wykrywania i zapobiegania martwym urodzeniom.

Fot. 123 RF

W Poznaniu wystartował innowacyjny miejski program „Endometrioza – zauważamy – wspieramy”, który oferuje bezpłatne badania diagnostyczne oraz wsparcie specjalistyczne dla kobiet podejrzewających u siebie endometriozę. Program skierowany jest do mieszkanek Poznania w wieku od 18 do 49 lat. Jego celem jest wczesne wykrywanie choroby, edukacja społeczna oraz poprawa jakości życia pacjentek. Miasto przeznaczyło na ten cel 1,4 miliona złotych, co świadczy o rosnącej świadomości problemu i potrzebie systemowego wsparcia.

Skuteczna profilaktyka raka szyjki macicy wymaga nie tylko systematycznego wdrażania nowoczesnych narzędzi diagnostycznych, ale także dostosowania metod badań do realnych potrzeb i możliwości pacjentek. Cytologia na podłożu płynnym (lbc, liquid-based cytology), jako bardziej czuła i efektywna technika niż klasyczna cytologia konwencjonalna, odgrywa coraz większą rolę w światowych programach przesiewowych. Dodatkowo, innowacyjne podejścia – takie jak samodzielne pobieranie materiału przez kobiety – zyskują popularność w wielu krajach, również w Polsce, zwiększając dostępność i akceptację badań cytologicznych. W niniejszym artykule dokonano przeglądu aktualnych dowodów naukowych, dotyczących skuteczności i praktycznych aspektów stosowania LBC oraz metody samopobierania, w kontekście zarówno klinicznym, jak i organizacyjnym.