Nawracające stany zapalne i upławy a obowiązek poszerzenia diagnostyki raka szyjki macicy
Abstrakt: Artykuł stanowi glosę aprobującą do wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 8 stycznia 2025 r., który dotyczy odpowiedzialności lekarza ginekologa w kontekście opóźnionego rozpoznania raka szyjki macicy u pacjentki z nawracającymi stanami zapalnymi i upławami. Orzeczenie precyzuje granice należytej staranności diagnostycznej, wskazując, że powtarzające się dolegliwości, brak trwałego efektu leczenia oraz obecność zmiany na szyjce macicy powinny skłonić lekarza do poszerzenia diagnostyki o kolposkopię z ewentualną biopsją, a nie jedynie do kolejnego leczenia objawowego. Sąd dokonał również oceny przyczynienia się pacjentki, która nie realizowała zaleceń i zgłaszała się na kontrole z opóźnieniem, obniżając jego stopień z 50% do 30%. Kluczowe znaczenie w sprawie miała kompletność dokumentacji medycznej, w której brakowało opisu badania we wzierniku, stanu szyjki macicy oraz precyzyjnych zaleceń dotyczących kontroli. Wyrok podkreśla, że w sprawach medycznych dla przypisania związku przyczynowego wystarczające jest odpowiednio wysokie prawdopodobieństwo, a nie absolutna pewność.
Słowa kluczowe: rak szyjki macicy, nawracające stany zapalne, upławy, błąd medyczny, odpowiedzialność lekarza, dokumentacja medyczna, przyczyna przyczynienie się pacjenta, kolposkopia.
Title: Recurrent Inflammation and Vaginal Discharge vs. the Obligation to Expand Diagnostic Workup for Cervical Cancer
Abstract: This article presents an approving commentary on the judgment of the Court of Appeal in Szczecin of 8 January 2025, concerning the liability of a gynecologist in the context of a delayed diagnosis of cervical cancer in a patient with recurrent inflammation and vaginal discharge. The ruling defines the boundaries of due diagnostic diligence, indicating that persistent symptoms, lack of sustained treatment effect, and the presence of a cervical lesion should prompt the physician to expand diagnostics with colposcopy and possible biopsy, rather than merely repeating symptomatic treatment. The court also assessed the patient's contributory negligence—she failed to follow recommendations and delayed follow-up visits—reducing her contribution from 50% to 30%. The completeness of medical documentation was crucial, as it lacked descriptions of speculum examination, cervical status, and precise follow-up instructions. The judgment emphasizes that in medical cases, a sufficiently high probability—not absolute certainty—is sufficient to establish causation.
Keywords: cervical cancer, recurrent inflammation, vaginal discharge, medical error, physician liability, medical documentation, patient contributory negligence, colposcopy.
Autorki: Karolina Podsiadły-Gęsikowska; Aleksandra Powierża
Zastosowanie progesteronu w trudnych ciążach naturalnych
Abstrakt: Progesteron jest kluczowym hormonem odpowiedzialnym za utrzymanie ciąży. Artykuł stanowi przegląd piśmiennictwa z lat 2020–2025 dotyczący stosowania egzogennego progesteronu w ciążach naturalnych wysokiego ryzyka, określanych jako „trudne”. Omówiono mechanizmy działania progesteronu, w tym transformację wydzielniczą endometrium, hamowanie kurczliwości macicy oraz modulację odpowiedzi immunologicznej z udziałem czynnika PIBF. Najsilniejsze dowody na korzyść suplementacji dotyczą kobiet z krwawieniem we wczesnej ciąży i co najmniej jednym poronieniem w wywiadzie oraz ciąż pojedynczych z krótką szyjką macicy poniżej 25 mm, u których progesteron dopochwowy zmniejsza ryzyko porodu przedwczesnego i poprawia wyniki okołoporodowe. W niewyjaśnionych nawracających stratach ciążowych rutynowe stosowanie progesteronu nie poprawia odsetka żywych urodzeń, jednak możliwa korzyść dotyczy wąskiej podgrupy kobiet z ≥3 poronieniami i współistniejącym krwawieniem. W ciążach mnogich dane są mniej jednoznaczne, poza przypadkami krótkiej szyjki macicy. Przedstawiono także drogi podania i dawkowanie progesteronu, znaczenie braku rutynowego monitorowania jego stężenia w surowicy oraz rekomendacje takich towarzystw, jak NICE, ESHRE, RCOG i SMFM. Terapia progesteronem powinna być celowana, oparta na wytycznych i indywidualnie dostosowana do sytuacji położniczej.
Słowa kluczowe: progesteron, ciąża naturalna, poronienie zagrażające, nawracające straty ciążowe, poród przedwczesny, krótka szyjka macicy, progesteron dopochwowy, dydrogesteron, wytyczne.
Title: The Use of Progesterone in Difficult Natural Pregnancies
Abstract: Progesterone is a key hormone responsible for maintaining pregnancy. This article reviews the literature from 2020–2025 on the use of exogenous progesterone in high-risk natural pregnancies, referred to as “difficult” pregnancies. It discusses the mechanisms of progesterone action, including secretory transformation of the endometrium, inhibition of uterine contractility, and modulation of the immune response via progesterone-induced blocking factor (PIBF). The strongest evidence for supplementation concerns women with early pregnancy bleeding and at least one previous miscarriage, and singleton pregnancies with a short cervix below 25 mm, in whom vaginal progesterone reduces the risk of preterm birth and improves perinatal outcomes. In unexplained recurrent pregnancy loss, routine progesterone supplementation does not improve live birth rates, although a possible benefit is observed in a narrow subgroup of women with ≥3 miscarriages and concurrent bleeding. In multiple pregnancies, the data are less conclusive, except in cases with a short cervix. The article also presents routes and dosages of progesterone, the lack of routine serum progesterone monitoring, and recommendations from scientific societies such as NICE, ESHRE, RCOG, and SMFM. Progesterone therapy should be targeted, guideline-based, and individually tailored to the obstetric situation.
Keywords: progesterone, natural pregnancy, threatened miscarriage, recurrent pregnancy loss, preterm birth, short cervix, vaginal progesterone, dydrogesterone, guidelines.
Autor: Jacek Tulimowski
Filary żywienia w okresie perimenopauzy
Abstrakt: Artykuł omawia znaczenie odpowiednio zbilansowanej diety w okresie perimenopauzy, kiedy to nagły spadek hormonów płciowych może pogarszać jakość życia i zwiększać ryzyko chorób metabolicznych oraz nowotworowych. Autorka podkreśla, że hormonalna terapia menopauzalna (HTM), choć skuteczna, jest jedynie częścią strategii prozdrowotnej – kluczową rolę odgrywa styl życia, w tym żywienie. Wśród najczęściej zgłaszanych dolegliwości wymienia się nieregenerujący sen, uderzenia gorąca oraz spadek energii. Jakość snu wpływa na wybory żywieniowe (większa ochota na produkty wysoko smakowite, bogate w cukry proste i tłuszcze prozapalne) oraz na aktywność fizyczną. Artykuł wskazuje na znaczenie jakości diety – im wyższy stopień przetworzenia żywności, tym większe ryzyko przejadania się. Szczególną uwagę zwraca się na spożycie warzyw i owoców (docelowo ≥400 g/dzień), odpowiednią podaż wapnia (1000–1200 mg/dzień) i witaminy D3, kwasów omega-3 (EPA i DHA ≥250 mg/dzień), a także białka (1,2–1,6 g/kg m.c.) w zapobieganiu sarkopenii. Omówiono również znaczenie pory spożywania posiłków (unikanie obfitych kolacji przed snem) oraz negatywny wpływ alkoholu na sen i uderzenia gorąca. Celem artykułu jest przedstawienie praktycznych zaleceń żywieniowych, które mogą zmniejszyć uciążliwe objawy perimenopauzy i poprawić jakość życia kobiet w tym okresie.
Słowa kluczowe: perimenopauza, dieta, żywienie, uderzenia gorąca, jakość snu, wapń, witamina D3, kwasy omega-3, białko, sarkopenia.
Title: Pillars of Nutrition in Perimenopause
Abstract: This article discusses the importance of a well-balanced diet during perimenopause, a period when the abrupt decline in sex hormones can impair quality of life and increase the risk of metabolic and neoplastic diseases. The author emphasizes that hormone replacement therapy (HRT), although effective, is only one part of a health-promoting strategy – lifestyle, including nutrition, plays a key role. The most commonly reported complaints include non-restorative sleep, hot flashes, and reduced energy. Sleep quality influences dietary choices (increased craving for highly palatable foods rich in simple sugars and pro-inflammatory fatty acids) and physical activity. The article highlights the importance of diet quality – the higher the degree of food processing, the greater the risk of overeating. Particular attention is paid to the consumption of vegetables and fruits (target ≥400 g/day), adequate calcium (1000–1200 mg/day) and vitamin D3 intake, omega-3 fatty acids (EPA and DHA ≥250 mg/day), as well as protein (1.2–1.6 g/kg body weight) in preventing sarcopenia. The timing of meals (avoiding large late-evening meals) and the negative impact of alcohol on sleep and hot flashes are also discussed. The article aims to provide practical nutritional recommendations that can alleviate bothersome perimenopausal symptoms and improve women's quality of life during this period.
Keywords: perimenopause, diet, nutrition, hot flashes, sleep quality, calcium, vitamin D3, omega-3 fatty acids, protein, sarcopenia.
Autor: Paweł Stachurski
Fitoestrogeny w okresie menopauzy
Abstrakt: Fitoestrogeny to związki pochodzenia roślinnego, które dzięki podobieństwu strukturalnemu do estrogenów mogą oddziaływać z receptorami estrogenowymi (ERα i ERβ), wykazując działanie agonistyczne lub antagonistyczne w zależności od rodzaju związku, stężenia i warunków tkankowych. Do głównych grup fitoestrogenów należą izoflawony (soja, ciecierzyca, koniczyna czerwona), lignany (siemię lniane, owoce jagodowe, produkty zbożowe), kumestany (rośliny strączkowe, nasiona słonecznika) oraz stilbeny, w tym resweratrol (winogrona, żurawina). Artykuł omawia potencjalne zastosowanie fitoestrogenów w okresie menopauzy, koncentrując się na metabolizmie tkanki kostnej oraz kondycji skóry. Badania in vitro i epidemiologiczne wskazują, że izoflawony sojowe mogą korzystnie wpływać na metabolizm kości, a w populacjach azjatyckich regularne spożycie izoflawonów wiązało się z wyższą gęstością mineralną kości i rzadszymi złamaniami kości udowej. Właściwości antyoksydacyjne izoflawonów, związane z obecnością grup hydroksylowych, stanowią przesłankę do badań nad ich wpływem na skórę, jednak nie przesądzają o skuteczności klinicznej suplementacji. Autorka podkreśla, że fitoestrogeny nie powinny być traktowane jako zamiennik leczenia o potwierdzonej skuteczności, a decyzja o suplementacji wymaga indywidualnej oceny, uwzględniającej nasilenie dolegliwości, choroby współistniejące, stosowane leki i przeciwwskazania, szczególnie przy nowotworach hormonozależnych w wywiadzie.
Słowa kluczowe: fitoestrogeny, menopauza, izoflawony, metabolizm kości, skóra, suplementacja, receptory estrogenowe, bezpieczeństwo.
Title: Phytoestrogens in Menopause
Abstract: Phytoestrogens are plant-derived compounds that, due to their structural similarity to estrogens, can interact with estrogen receptors (ERα and ERβ), exerting agonistic or antagonistic effects depending on the compound, its concentration, and tissue conditions. The main groups of phytoestrogens include isoflavones (soy, chickpea, red clover), lignans (flaxseed, berries, cereal products), coumestans (legumes, sunflower seeds), and stilbenes, including resveratrol (grapes, cranberries). This article discusses the potential use of phytoestrogens during menopause, focusing on bone metabolism and skin condition. In vitro and epidemiological studies indicate that soy isoflavones may beneficially affect bone metabolism, and in Asian populations, regular isoflavone intake was associated with higher bone mineral density and fewer hip fractures. The antioxidant properties of isoflavones, related to the presence of hydroxyl groups, provide a rationale for research into their effects on the skin, but do not determine the clinical efficacy of supplementation. The author emphasizes that phytoestrogens should not be treated as a substitute for proven treatments, and the decision to supplement requires individual assessment, taking into account symptom severity, comorbidities, medications, and contraindications, particularly in cases of hormone-dependent cancers.
Keywords: phytoestrogens, menopause, isoflavones, bone metabolism, skin, supplementation, estrogen receptors, safety.
Abstrakt: Labioplastyka warg sromowych mniejszych należy do najczęściej wykonywanych procedur w ginekologii plastycznej, a jej celem jest zarówno zmniejszenie dolegliwości funkcjonalnych, jak i poprawa wyglądu sromu. Nowe badanie anatomiczne Wolf-Vollenbröker i wsp., opublikowane w 2026 r. w „Folia Morphologica", istotnie zmienia sposób planowania przedniej części labioplastyki, dostarczając szczegółowej mapy rozgałęzień nerwu grzbietowego łechtaczki (dorsal clitoral nerve, DCN). Autorzy wyróżnili dwa obszary intensywnego rozgałęziania DCN: pierwszy w obrębie więzadła wieszadłowego łechtaczki (średnio 1,8 gałęzi na połowę, zakres 0–9) oraz drugi w dystalnej części trzonu i przy żołędzi (średnio 3,7 pęczków na stronę, zakres 2–6). Gałęzie DCN zaopatrują nie tylko żołądź, lecz także napletek łechtaczki, a układ nerwów nie wykazuje pełnej symetrii między stronami. Artykuł omawia implikacje tych odkryć dla techniki operacyjnej, wskazując, że ryzyko urazu struktur czuciowych rośnie wraz z przesuwaniem pola operacyjnego ku przodowi, głębokim preparowaniem, szeroką koagulacją oraz objęciem zabiegiem napletka lub fałdów okołolechtaczkowych. Podkreślono znaczenie rozgraniczenia wskazania do labioplastyki i redukcji napletka, minimalnej skutecznej resekcji z zachowaniem funkcjonalnego przejścia w przedniej części wargi, powierzchownego warstwowego preparowania oraz unikania głębokich, ciasnych szwów w okolicy trzonu i więzadła wieszadłowego. Przegląd metaanaliz wskazuje na wysoki odsetek satysfakcji (94 proc.), ale zwraca uwagę na heterogeniczność badań i ograniczenia metodologiczne. Artykuł podkreśla, że bezpieczeństwo labioplastyki wynika z prawidłowej kwalifikacji, oszczędnego zakresu i kontroli warstw, a nie z założenia o istnieniu stałej „strefy bez nerwów".
Słowa kluczowe: labioplastyka, nerw grzbietowy łechtaczki, unerwienie, oszczędzanie nerwów, chirurgia sromu, powikłania, funkcja seksualna, świadoma zgoda.
Title: Nerve-Sparing Labiaplasty: New Anatomical Insights and Surgical Implications
Abstract: Labiaplasty of the labia minora is one of the most frequently performed procedures in plastic gynecology, aimed at reducing functional complaints and improving vulvar appearance. A new anatomical study by Wolf-Vollenbröker et al., published in 2026 in "Folia Morphologica", significantly changes the approach to planning the anterior part of labiaplasty by providing a detailed map of the ramification of the dorsal clitoral nerve (DCN). The authors identified two areas of intensive DCN branching: the first within the suspensory ligament of the clitoris (mean 1.8 branches per half, range 0–9) and the second in the distal part of the body and at the glans (mean 3.7 bundles per side, range 2–6). DCN branches supply not only the glans but also the clitoral hood, and the nerve arrangement is not fully symmetrical between sides. The article discusses the implications of these findings for surgical technique, indicating that the risk of injury to sensory structures increases with anterior displacement of the surgical field, deep dissection, broad coagulation, and inclusion of the clitoral hood or para-clitoral folds. The importance of distinguishing the indication for labiaplasty from that for hood reduction, minimal effective resection while preserving the functional transition in the anterior part of the labium, superficial layered dissection, and avoidance of deep, tight sutures near the body and suspensory ligament is emphasized. A review of meta-analyses indicates a high satisfaction rate (94%), but highlights the heterogeneity of studies and methodological limitations. The article emphasizes that the safety of labiaplasty results from proper qualification, conservative extent, and layer control, rather than from the assumption of a constant "nerve-free zone".
Keywords: labiaplasty, dorsal clitoral nerve, innervation, nerve sparing, vulvar surgery, complications, sexual function, informed consent.
NGG 4/2026
Typografia
- Najmniejsza Mała Średnia Większa Największa
- Obecna Helvetica Segoe Georgia Times
- Tryb czytania
