Andrologia w świecie sportu i siłowni – między fizjologią a rzeczywistością siłowni

Zdarza się coraz częściej. Mężczyzna, czasem młody, czasem już po trzydziestce, wchodzi do gabinetu i nie mówi od razu, co go boli, ale w oczach ma strach i zmęczenie. Czasem zaczyna od narzekań na libido. Czasem na sen, nastrój, spadek formy. „Coś jest nie tak”. A potem przyznaje: „Brałem testosteron. Z internetu. Z siłowni. Sam sobie. Ale już nie chcę. Nie wiem, jak to zatrzymać”. I to jest moment, w którym musimy przestać oceniać, a zacząć pomagać.

Pacjenci po SAA to nie są „koksiarze” czy „cwaniacy od formy”. To często mężczyźni, którzy gdzieś po drodze zgubili równowagę. Może zaczęli od niewinnego cyklu, bo chcieli wyglądać lepiej, mieć więcej energii, zbudować mięśnie szybciej.

Ale nie wiedzieli, że konsekwencją może być całkowite zablokowanie osi hormonalnej, spadek libido, depresja, bezsenność, niepłodność. Nikt ich nie ostrzegł. A może ostrzegł, ale zbagatelizowali to, bo „wszyscy biorą”.

I właśnie wtedy trafiają do nas. Nie po doping, nie po receptę „na podtrzymanie”. Tylko po pomoc. Bo czują, że coś poszło nie tak, i chcą wrócić do siebie. Naszym zadaniem nie jest w tym momencie tylko „wybijać im to z głowy”, ale zrozumieć, co się wydarzyło, i przywracać fizjologię krok po kroku, z uważnością.

Nie u każdego pacjenta da się „odstawić” substancje SAA/T od razu, czy nawet w ogóle. Są przypadki, gdzie trzeba przejść na małe dawki substytucyjne. Czasem trzeba najpierw użyć hCG lub SERM, żeby ocenić, czy oś HPT jeszcze w ogóle działa. Czasem trzeba powiedzieć: „To potrwa. Ale da się”. I dać mu wsparcie, nie tylko hormonalne, ale też psychologiczne. Bo po latach stosowania SAA/T człowiek nie tylko traci testosteron, często traci też zaufanie do swojego ciała, relacje, sens. Dlatego nie jesteśmy od potępiania. Jesteśmy od leczenia. Naszym celem nie jest „utrzymać formę”, tylko przywrócić równowagę hormonalną, metaboliczną, emocjonalną. Jeśli w trakcie naszej terapii T = 8 nmol/l, libido wraca, sen się poprawia – to już sukces.

A jak pacjent zrozumie, że „ciało to nie maszynka do mięśni”, tylko złożony system, którym warto się zaopiekować, to już wygraliśmy razem z nim.

Pacjenci po SAA/T to coraz większa grupa w gabinetach andrologicznych i endokrynologicznych. Przychodzą nie jako kulturyści, tylko jako mężczyźni z realnymi objawami hipogonadyzmu. Zgłaszają się, bo coś jest nie tak:

„Nie mam libido”.

„Ciągle zmęczony”.

„Zanikły jądra”.

„Nie mam siły na trening”.

„Wyniki mam fatalne”.

Ale też mówią:

„Brałem testosteron – sam. Ale nie chcę już tak”.

„Nie umiem zejść z tego”.

„Czy da się to jakoś ogarnąć?”. I teraz uwaga – to nie są „źli pacjenci”. To często młodzi mężczyźni, którzy zostali wciągnięci w świat dopingu „dla formy” i nie wiedzą, jak wrócić.

NIE stosujemy dopingu w gabinecie!

To nie znaczy, że nie pomagamy. Ale nie jesteśmy przedłużeniem siłownianych cykli, nie zatwierdzamy „blastów” i „cruise’ów”.

Dla niewtajemniczonych

Blast („blastowanie”) – to okres, w którym przyjmuje się duże dawki sterydów anabolicznych, najczęściej kilka różnych jednocześnie (tzw. stack). Celem jest szybki przyrost masy mięśniowej i siły. Dawki w blastach są zazwyczaj wielokrotnie wyższe niż stosowane w medycynie (TRT).

Cruise („rejsowanie”) – to okres „podtrzymania”, w którym dawki SAA są obniżane do poziomu zbliżonego do terapii zastępczej testosteronem (TRT), zwykle 100–200 mg testosteronu tygodniowo. Chodzi o to, żeby nie odstawiać hormonów całkowicie (bo wtedy pojawiłyby się objawy hipogonadyzmu i spadek masy), a jednocześnie dać organizmowi chwilę oddechu od blastów.

Nasz cel to przywrócić fizjologię, a nie „podtrzymać formę na lato”.

Co możemy (i powinniśmy) zrobić?

Zdiagnozować, czy pacjent rzeczywiście ma hipogonadyzm czynnościowy.

Sprawdzić T, LH, FSH, badanie nasienia, E2; wykonać badania podstawowe (morfologię krwi, ALT, AST, glukozę na czczo, PSA!).

Ocenić oś HPT – czy działa, czy jest zablokowana.

Porozmawiać o tym, czego pacjent oczekuje i co jest realne u nas w gabinecie.

Zapytać o potomstwo, czy planuje.

Czasem nie da się odstawić T od razu i to OK.

Są pacjenci, którzy po długim stosowaniu SAA/T:

mają całkowicie zahamowaną oś HPT,

nie tolerują nagłego odstawienia,

mają objawy zespołu odstawiennego (depresja, lęk, ból, bezsenność).

Wtedy:

nie robimy szarpanego odstawienia „z dnia na dzień”,

przechodzimy na dawki substytucyjne testosteronu, nie „siłowniane”,

włączamy monitorowanie, suplementację, rozmowę, czasem leczenie wspomagające (np. hCG, SERM),

wyjaśniamy, że to nie będzie cykl, tylko proces leczenia.

Substytucja ≠ doping

Substytucyjne dawki testosteronu = przywracamy fizjologiczny poziom.

Celem nie jest masa, tylko równowaga metaboliczna i hormonalna.

Pacjent ma zyskać libido, sen, energię – nie 130 kg na klatę.

Autorka:

dr n. med. Jolanta Blicharz-Dorniak

Specjalistka chorób wewnętrznych i endokrynologii oraz androlog kliniczny. Prowadzi szkolenia z andrologii dla lekarzy.

Publikacja

Artykuł opublikowany w numerze 5/2026 magazynu Nowy Gabinet Ginekologiczny

Materiał pochodzi z wydania czasopisma dla lekarzy, poświęconego aktualnym zagadnieniom klinicznym i organizacyjnym w praktyce ginekologicznej i położniczej.

Zobacz pełny spis treści Zamów newsletter