2025

Radiofrekwencja w ginekologii plastycznej

Abstrakt: Radiofrekwencja (RF) to technologia wykorzystująca prąd elektryczny o częstotliwości radiowej, która znalazła szerokie zastosowanie we współczesnej ginekologii plastycznej i estetycznej. W odróżnieniu od tradycyjnej elektrochirurgii niskiej częstotliwości, urządzenia RF o częstotliwości 4 MHz charakteryzują się minimalnym uszkodzeniem tkanek sąsiednich (sięgającym zaledwie 75 mikrometrów), co przekłada się na szybsze gojenie, mniejszy obrzęk, ból i dyskomfort pooperacyjny. Technologia RF znajduje zastosowanie zarówno w zabiegach dopochwowych, jak i zewnętrznych – w leczeniu atrofii urogenitalnej, wysiłkowego nietrzymania moczu, zespołu luźnej pochwy, a także w poprawie trofiki i napięcia skóry warg sromowych i krocza. Coraz więcej badań klinicznych potwierdza skuteczność RF – zarówno ablacyjnej, jak i nieablacyjnej – w leczeniu tych schorzeń, plasując ją w czołówce urządzeń energooszczędnych (EBD) stosowanych w ginekologii estetycznej.

Słowa kluczowe: radiofrekwencja, ginekologia plastyczna, atrofia urogenitalna, nietrzymanie moczu, MAFR, energia o częstotliwości radiowej, regeneracja tkanek

Title: Radiofrequency in Plastic Gynecology

Abstract: Radiofrequency (RF) is a technology that uses electric current at radio frequencies, which has found wide application in modern plastic and aesthetic gynecology. Unlike traditional low-frequency electrosurgery, RF devices operating at 4 MHz are characterized by minimal damage to adjacent tissues (reaching only 75 micrometers), resulting in faster healing, less swelling, pain, and postoperative discomfort. RF technology is used both in intravaginal and external procedures – in the treatment of urogenital atrophy, stress urinary incontinence, vaginal laxity syndrome, as well as in improving the trophism and tone of the labia and perineum. An increasing number of clinical trials confirm the effectiveness of RF – both ablative and non-ablative – in the treatment of these conditions, placing it at the forefront of energy-based devices (EBD) used in aesthetic gynecology.

Keywords: radiofrequency, plastic gynecology, urogenital atrophy, urinary incontinence, MAFR, radiofrequency energy, tissue regeneration

Autor: Piotr Kolczewski

Terapie celowane i leczenie immunologiczne raka jajnika

Abstrakt: Rak jajnika należy do najbardziej agresywnych nowotworów ginekologicznych, charakteryzując się późnym rozpoznawaniem i wysoką śmiertelnością. Według danych GLOBOCAN rocznie diagnozuje się go u ponad 320 000 kobiet, a liczba zgonów przekracza 206 000. Mimo postępu w terapii, pięcioletnie przeżycie wynosi zaledwie 30%. Nowe terapie celowane, antyangiogenne oraz immunologiczne otwierają jednak nowe możliwości leczenia, poprawiając rokowania i jakość życia pacjentek.

Słowa kluczowe: rak jajnika, terapie celowane, leczenie immunologiczne, nowotwory ginekologiczne, rokowanie

Title: Targeted Therapies in Ovarian Cancer

Abstract: Ovarian cancer is one of the most aggressive gynecological malignancies, characterized by late diagnosis and high mortality. According to GLOBOCAN data, it is diagnosed in over 320,000 women annually, with more than 206,000 deaths. Despite advances in therapy, the five-year survival rate is only 30%. However, new targeted, anti-angiogenic, and immunologic therapies are opening up new treatment possibilities, improving prognosis and quality of life for patients.

Keywords: ovarian cancer, targeted therapies, immunotherapy, gynecological cancers, prognosis

Autorzy: Janina Markowska,  Jacek Tulimowski, Damian Twardawa

Profilaktyka zakażeń RSV u kobiet w ciąży

Abstrakt: Syncytialny wirus oddechowy (RSV) jest wysoce zakaźnym patogenem, który u noworodków i niemowląt może prowadzić do ciężkich powikłań, takich jak zapalenie oskrzelików czy zapalenie płuc. Ze względu na brak swoistego leczenia, kluczową rolę odgrywa profilaktyka. W artykule omówiono strategie zapobiegania zakażeniom RSV u kobiet w ciąży, ze szczególnym uwzględnieniem szczepionki Abrysvo (Pfizer), która jest zalecana między 32. a 36. tygodniem ciąży. Szczepionka stymuluje wytwarzanie przeciwciał ochronnych u matki, które przenikają przez łożysko, zapewniając dziecku odporność bierną w pierwszych miesiącach życia. W Polsce preparat jest w pełni refundowany i dostępny w gabinetach lekarskich oraz w wybranych aptekach.

Słowa kluczowe: RSV, syncytialny wirus oddechowy, profilaktyka, ciąża, szczepionka, Abrysvo, odporność bierna

Title: Prevention of RSV Infections in Pregnancy

Abstract: Respiratory syncytial virus (RSV) is a highly contagious pathogen that can cause severe complications such as bronchiolitis and pneumonia in newborns and infants. Due to the lack of specific treatment, prevention plays a key role. This article discusses strategies for preventing RSV infections in pregnant women, with particular emphasis on the Abrysvo vaccine (Pfizer), recommended between 32 and 36 weeks of gestation. The vaccine stimulates the production of protective antibodies in the mother, which cross the placenta, providing passive immunity to the infant during the first months of life. In Poland, the vaccine is fully reimbursed and available in medical offices and selected pharmacies.

Keywords: RSV, respiratory syncytial virus, prevention, pregnancy, vaccine, Abrysvo, passive immunity

Autor: dr hab. n. med. Tomasz Dzieciątkowski

Już za nami II Międzynarodowy Kongres PTGP

Abstrakt: W dniach 2–4 października 2025 roku w Warszawie odbył się II Międzynarodowy Kongres Polskiego Towarzystwa Ginekologii Plastycznej (PTGP), który zgromadził specjalistów z Polski i zagranicy. Wydarzenie obejmowało 11 sesji tematycznych oraz Masterclass z transmisją na żywo zabiegów labioplastyki i nowoczesnych metod terapeutycznych. Omawiano zagadnienia z zakresu leczenia nietrzymania moczu, zespołu rozluźnienia i suchości pochwy (GSM), chorób sromu, zastosowania autologicznych materiałów (kwas hialuronowy, PRP, egzosomy), nowoczesnych technologii (laseroterapia, radiofrekwencja, sztuczna inteligencja), liposukcji, transferu tłuszczu, chirurgii pochwy i krocza, rekonstrukcji warg sromowych oraz powikłań po zabiegach estetycznych. Kongres podkreślił dynamiczny rozwój i interdyscyplinarny charakter ginekologii plastycznej, stanowiąc platformę wymiany doświadczeń i integracji środowiska lekarskiego.

Słowa kluczowe: ginekologia plastyczna, ginekologia estetyczna, PTGP, kongres, nietrzymanie moczu, GSM, labioplastyka, egzosomy, laseroterapia, radiofrekwencja

Title: II International Congress of the Polish Society of Plastic Gynecology – Summary

Abstract: On October 2–4, 2025, the II International Congress of the Polish Society of Plastic Gynecology (PTGP) was held in Warsaw, gathering specialists from Poland and abroad. The event comprised 11 thematic sessions and a Masterclass with live broadcasts of labiaplasty procedures and modern therapeutic methods. Topics included the treatment of urinary incontinence, vaginal laxity and dryness syndrome (GSM), vulvar diseases, the use of autologous materials (hyaluronic acid, PRP, exosomes), modern technologies (laser therapy, radiofrequency, artificial intelligence), liposuction, fat transfer, vaginal and perineal surgery, labial reconstruction, and complications after aesthetic procedures. The congress highlighted the dynamic development and interdisciplinary nature of plastic gynecology, serving as a platform for experience exchange and professional integration.

Keywords: plastic gynecology, aesthetic gynecology, PTGP, congress, urinary incontinence, GSM, labiaplasty, exosomes, laser therapy, radiofrequency

Autor: Piotr Szymański

Leki stosowane w Hormonalnej Terapii Zastępczej (HTZ)

Abstrakt: Głównym celem hormonalnej terapii zastępczej (HTZ) jest podniesienie komfortu życia kobiet poprzez zmniejszenie lub całkowite zredukowanie dolegliwości związanych z menopauzą. Stosowanie terapii menopauzalnej prowadzi do przeciwdziałania długofalowym konsekwencjom wynikającym z niedoboru estrogenów. Terapia ta powinna zostać dobrana indywidualnie, a jej wybór opierać się na kwestiach dotyczących poprawy jakości życia oraz czynnikach takich jak: wiek, czas, jaki upłynął od ostatniej miesiączki, ryzyko żylnej choroby zakrzepowo-zatorowej, udar mózgu, choroba niedokrwienna serca lub nowotwór piersi.

Słowa kluczowe: hormonalna terapia zastępcza, HTZ, menopauza, estrogeny, indywidualizacja terapii, ryzyko sercowo-naczyniowe

Title: Drugs Used in Hormone Replacement Therapy (HRT)

Summary: The primary goal of hormone replacement therapy (HRT) is to improve women's quality of life by reducing or eliminating menopausal symptoms. Menopausal therapy also counteracts the long-term consequences of estrogen deficiency. Treatment should be individualized, based on quality-of-life considerations and factors such as age, time since last menstruation, risk of venous thromboembolism, stroke, ischemic heart disease, or breast cancer.

Keywords: hormone replacement therapy, HRT, menopause, estrogens, individualized therapy, cardiovascular risk

Autor: Gabriela Lewandowska

Inhalacje wodorem molekularnym (H₂)

Abstrakt: Terapia inhalacyjna wodorem molekularnym (H₂) stanowi obiecującą metodę wspomagającą leczenie w różnych schorzeniach, dzięki silnym właściwościom antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. H₂ działa wielotorowo: selektywnie neutralizuje najbardziej reaktywne formy tlenu, aktywuje szlak Nrf2 zwiększający ekspresję enzymów antyoksydacyjnych oraz hamuje kluczowe ścieżki zapalne, w tym NF-κB i NLRP3. Badania kliniczne wskazują na potencjalne korzyści w kardiologii (nadciśnienie tętnicze, ochrona przed uszkodzeniem reperfuzyjnym po zawale), neurologii (udar niedokrwienny, ochrona po zatrzymaniu krążenia), pulmonologii (POChP, COVID-19) oraz w chorobach metabolicznych (cukrzyca typu 2). Inhalacje H₂ w stężeniach 1–4% charakteryzują się dobrym profilem bezpieczeństwa i dobrą tolerancją. Mimo obiecujących wyników, większość badań ma charakter wstępny, a brak jednolitych wytycznych towarzystw naukowych oraz dużych randomizowanych badań klinicznych uniemożliwia obecnie szerokie wdrożenie tej terapii do rutynowej praktyki klinicznej.

Słowa kluczowe: inhalacje wodorem, H₂, terapia wodorem molekularnym, właściwości antyoksydacyjne, właściwości przeciwzapalne, choroby sercowo-naczyniowe, choroby neurologiczne, choroby układu oddechowego, COVID-19, cukrzyca typu 2, bezpieczeństwo terapii

Title: Molecular Hydrogen (H₂) Inhalations – A Review of Clinical Applications

Abstract: Molecular hydrogen (H₂) inhalation therapy has emerged as a promising adjunctive treatment with potent antioxidant and anti-inflammatory properties. H₂ exerts pleiotropic effects: it selectively neutralizes the most reactive oxygen species, activates the Nrf2 pathway enhancing antioxidant enzyme expression, and inhibits key inflammatory pathways, including NF-κB and NLRP3. Clinical studies suggest potential benefits in cardiology (hypertension, protection against reperfusion injury after myocardial infarction), neurology (ischemic stroke, neuroprotection after cardiac arrest), pulmonology (COPD, COVID-19), and metabolic disorders (type 2 diabetes). H₂ inhalations at concentrations of 1–4% demonstrate a favorable safety profile and good tolerability. Despite promising results, most studies are preliminary, and the lack of standardized guidelines from scientific societies and large-scale randomized controlled trials currently prevents widespread implementation of this therapy into routine clinical practice.

Keywords: hydrogen inhalations, H₂, molecular hydrogen therapy, antioxidant properties, anti-inflammatory properties, cardiovascular diseases, neurological diseases, respiratory diseases, COVID-19, type 2 diabetes, therapy safety

Autor: Marco Mirmesdagh

Nowotwór, którego nie dało się przewidzieć? Sprawa ginekologa przed Sądem Lekarskim

Abstrakt: Artykuł analizuje sprawę dyscyplinarną lekarza ginekologa (lek. Z.), którego pacjentka – po rozpoznaniu nowotworu o wyjątkowo agresywnym przebiegu – zarzuciła mu zaniedbanie diagnostyczne podczas rutynowej wizyty kontrolnej. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej sformułował zarzuty, jednak Okręgowy Sąd Lekarski, opierając się na opinii biegłego, uniewinnił lekarza. Biegły wskazał, że wykonane badania były prawidłowe, a nowotwór charakteryzował się tak dużą dynamiką wzrostu (podwojenie rozmiaru guza w ciągu niespełna czterech tygodni), że jego wykrycie podczas wizyty w sierpniu 2022 r. było niemożliwe. Ponadto badanie histopatologiczne wykazało, że nowotwór wywodził się z macicy, a nie z jajnika, co dodatkowo utrudniało rozpoznanie. Sprawa podkreśla kluczową rolę rzetelnej dokumentacji medycznej jako obiektywnego dowodu w postępowaniach wyjaśniających oraz wskazuje na ograniczenia współczesnej diagnostyki w przypadku nowotworów o piorunującym przebiegu.

Słowa kluczowe: odpowiedzialność zawodowa, błąd diagnostyczny, nowotwór ginekologiczny, dokumentacja medyczna, sąd lekarski, agresywny nowotwór, ginekologia

Title: A Cancer That Could Not Have Been Foreseen? A Gynecologist's Case Before the Medical Court

Abstract: The article analyzes a disciplinary case against a gynecologist (Dr. Z.), whose patient – after being diagnosed with an exceptionally aggressive cancer – accused him of diagnostic negligence during a routine check-up. The District Medical Prosecutor formulated charges, but the District Medical Court, based on expert testimony, acquitted the physician. The expert stated that the examinations performed were correct, and the cancer was so rapidly growing (tumor size doubling in less than four weeks) that its detection during the August 2022 visit was impossible. Furthermore, histopathological examination revealed that the cancer originated in the uterus, not the ovary, making diagnosis even more difficult. The case underscores the critical role of thorough medical documentation as objective evidence in investigative proceedings and highlights the limitations of modern diagnostics in the case of fulminant cancers.

Keywords (English): professional liability, diagnostic error, gynecological cancer, medical documentation, medical court, aggressive cancer, gynecology

Autorki: Karolina Podsiadły-Gęsikowska; Aleksandra Powierża

Cytologia na podłożu płynnym (LBC) – przegląd piśmiennictwa

Abstrakt: Cytologia na podłożu płynnym (LBC, liquid‑based cytology) jest nowoczesną metodą przygotowania preparatów cytologicznych, która stopniowo wypiera klasyczną cytologię konwencjonalną w programach przesiewowych raka szyjki macicy na całym świecie. Technika ta polega na pobraniu materiału z szyjki macicy do płynnego medium, a następnie przygotowaniu jednorodnej, jednowarstwowej preparatyki, co znacząco redukuje liczbę artefaktów (śluz, krew, bakterie) i zwiększa czytelność rozmazu. W praktyce klinicznej LBC zapewnia większą powtarzalność wyników, niższy odsetek preparatów nieocenionych oraz możliwość wykonania dodatkowych testów molekularnych (HPV, barwienie p16/Ki‑67) z tej samej próbki. Mimo że metaanalizy nie wykazują jednoznacznie wyższej czułości LBC w wykrywaniu zmian CIN2+ w porównaniu z cytologią konwencjonalną, to LBC dostarcza czystszych preparatów i redukuje odsetek wyników fałszywie negatywnych. Coraz więcej krajów wdraża LBC jako standard w badaniach przesiewowych, a w Polsce od 1 czerwca 2026 r. metoda ta zastąpi klasyczną cytologię w ramach świadczeń gwarantowanych. Artykuł omawia również rosnącą rolę samodzielnego pobierania materiału przez kobiety (self‑sampling) jako skutecznej strategii zwiększania zasięgu profilaktyki.

Słowa kluczowe: cytologia na podłożu płynnym, LBC, liquid‑based cytology, rak szyjki macicy, profilaktyka, przesiew, samopobieranie, test HPV

Title: Liquid‑Based Cytology (LBC) – A Literature Review

Abstract: Liquid‑based cytology (LBC) is a modern method of preparing cytological specimens that is progressively replacing conventional Pap smears in cervical cancer screening programs worldwide. The technique involves collecting material from the cervix into a liquid medium, followed by the preparation of a homogeneous, monolayer slide, which significantly reduces artefacts (mucus, blood, bacteria) and improves slide readability. In clinical practice, LBC provides greater result reproducibility, a lower proportion of unsatisfactory specimens, and the possibility of performing additional molecular tests (e.g., HPV testing, p16/Ki‑67 staining) from the same sample. Although meta‑analyses do not consistently demonstrate superior sensitivity of LBC for detecting CIN2+ lesions compared to conventional cytology, LBC delivers cleaner preparations and reduces the rate of false‑negative results. An increasing number of countries are adopting LBC as the standard in screening programs, and in Poland, as of June 1, 2026, the method will replace conventional cytology within publicly funded healthcare services. The article also discusses the growing role of self‑sampling as an effective strategy to increase screening coverage.

Keywords: liquid‑based cytology, LBC, cervical cancer, screening, prevention, self‑sampling, HPV test

Autor: lek. Jacek Tulimowski

Prowadzenie ciąży u pacjentki z wadą wrodzoną serca: wyzwania i rekomendacje

Abstrakt: Ciąża u pacjentek z wrodzonymi wadami serca (CHD) stanowi poważne wyzwanie kliniczne, które wymaga ścisłej współpracy kardiologa, ginekologa, anestezjologa i neonatologa. Zmiany hemodynamiczne zachodzące w ciąży (wzrost objętości krwi krążącej o 30–50%, zwiększenie rzutu serca o 30–50%, obniżenie oporu naczyniowego) mogą prowadzić do dekompensacji krążeniowej, zwłaszcza u pacjentek z ciężkimi lub niewyrównanymi wadami. Kluczowe znaczenie ma ocena ryzyka przed ciążą z wykorzystaniem zmodyfikowanej klasyfikacji WHO (mWHO), która dzieli pacjentki na cztery grupy ryzyka i określa zalecany poziom opieki. Postępowanie przed ciążą obejmuje szczegółową diagnostykę kardiologiczną, konsultację genetyczną oraz modyfikację leczenia farmakologicznego (m.in. odstawienie leków przeciwwskazanych w ciąży, takich jak antagoniści angiotensyny czy doustne antykoagulanty nowej generacji). W czasie ciąży niezbędne jest regularne monitorowanie EKG i echokardiograficzne oraz wykonanie echokardiografii płodowej w 18–22 tygodniu. Większość pacjentek może rodzić siłami natury, przy czym cięcie cesarskie zarezerwowane jest dla przypadków wysokiego ryzyka (tętnicze nadciśnienie płucne, niewydolność serca, ciężkie zwężenie zastawki aortalnej). Okres połogu jest czasem największego ryzyka powikłań kardiologicznych, dlatego wymaga wydłużonej hospitalizacji. Dzięki interdyscyplinarnemu podejściu i postępowi w medycynie większość kobiet z CHD może bezpiecznie przejść przez ciążę.

Słowa kluczowe: wrodzone wady serca, ciąża, klasyfikacja mWHO, opieka interdyscyplinarna, zmiany hemodynamiczne, planowanie porodu, nadciśnienie płucne, echokardiografia płodowa

Title: Pregnancy Management in Patients with Congenital Heart Disease: Challenges and Recommendations

Abstract: Pregnancy in patients with congenital heart disease (CHD) presents a significant clinical challenge requiring close collaboration between cardiologists, gynecologists, anesthesiologists, and neonatologists. Hemodynamic changes during pregnancy (30–50% increase in blood volume, 30–50% increase in cardiac output, decreased vascular resistance) can lead to circulatory decompensation, especially in patients with severe or uncompensated defects. Pre-pregnancy risk assessment using the modified WHO (mWHO) classification is crucial, dividing patients into four risk groups and determining the recommended level of care. Preconception management includes detailed cardiac diagnostics, genetic counseling, and modification of pharmacological treatment (including discontinuation of drugs contraindicated in pregnancy, such as angiotensin antagonists and novel oral anticoagulants). During pregnancy, regular ECG and echocardiographic monitoring is essential, along with fetal echocardiography at 18–22 weeks. Most patients can deliver vaginally, with cesarean section reserved for high-risk cases (pulmonary hypertension, heart failure, severe aortic stenosis). The postpartum period carries the highest risk of cardiac complications and therefore requires extended hospitalization. Through interdisciplinary care and advances in medicine, most women with CHD can safely undergo pregnancy.

Keywords: congenital heart disease, pregnancy, mWHO classification, interdisciplinary care, hemodynamic changes, delivery planning, pulmonary hypertension, fetal echocardiography

Autorka: prof. dr hab. n. med. Magdalena Lipczyńska

Up-to Date. EBD w leczeniu wysiłkowego nietrzymania moczu

Abstrakt: Wysiłkowe nietrzymanie moczu (SUI) stanowi istotny problem kliniczny w ginekologii funkcjonalnej, istotnie obniżający jakość życia kobiet. W ostatnich latach jako mniej inwazyjne alternatywy dla standardowego leczenia (fizjoterapia mięśni dna miednicy, leczenie chirurgiczne) zaproponowano techniki bazujące na energii (EBD), takie jak lasery (CO₂, Er:YAG) i radiofrekwencja (RF). Niniejszy artykuł, oparty na doniesieniach z lat 2022–2025, przedstawia aktualny stan wiedzy na temat mechanizmów działania, skuteczności i bezpieczeństwa EBD w terapii SUI. Mechanizm działania EBD opiera się na wywołaniu efektu termicznego w tkankach, prowadzącego do skurczu kolagenu oraz stymulacji fibroblastów do syntezy nowego kolagenu i elastyny. Dowody naukowe dotyczące laseroterapii są sprzeczne – metaanalizy nie potwierdzają jednoznacznie jej przewagi nad placebo, a dane długoterminowe są ograniczone. Radiofrekwencja wydaje się bardziej obiecująca, jednak nadal brakuje dużych, długoterminowych badań. HIFU/MFU pozostaje metodą w fazie badań. Wszystkie terapie EBD w leczeniu SUI mają charakter off-label i nie są zatwierdzone przez FDA ani EMA. Podsumowując, EBD mogą być rozważane wyłącznie u starannie wyselekcjonowanych pacjentek, które rozumieją ich eksperymentalny charakter, przy czym standardem postępowania pozostają metody niechirurgiczne i chirurgiczne zgodne z aktualnymi wytycznymi.

Słowa kluczowe: wysiłkowe nietrzymanie moczu, techniki bazujące na energii, lasery ginekologiczne, radiofrekwencja, HIFU, leczenie off‑label, ginekologia funkcjonalna

Title: Energy‑Based Devices in the Treatment of Stress Urinary Incontinence – An Update

Summary: Stress urinary incontinence (SUI) is a significant clinical problem in functional gynecology, substantially affecting women's quality of life. In recent years, energy‑based devices (EBD) such as lasers (CO₂, Er:YAG) and radiofrequency (RF) have been proposed as less invasive alternatives to standard treatments (pelvic floor muscle therapy, surgery). This article, based on reports from 2022–2025, presents the current state of knowledge on the mechanisms of action, efficacy, and safety of EBD in SUI therapy. The mechanism of action of EBD relies on inducing a thermal effect in tissues, leading to collagen contraction and stimulation of fibroblasts to synthesize new collagen and elastin. The evidence for laser therapy is conflicting – meta‑analyses do not clearly confirm its superiority over placebo, and long‑term data are limited. Radiofrequency appears more promising, but large, long‑term studies are still lacking. HIFU/MFU remains in the research phase. All EBD therapies for SUI are off‑label and are not approved by the FDA or EMA. In conclusion, EBD may be considered only in carefully selected patients who understand their experimental nature, with non‑surgical and surgical methods according to current guidelines remaining the standard of care.

Keywords: stress urinary incontinence, energy‑based devices, gynecological lasers, radiofrequency, HIFU, off‑label treatment, functional gynecology

Autor:dr n. med. Piotr Kolczewski

Farmakoterapia i fitoterapia w zespole policystycznych jajników (PCOS)

Abstrakt: Zespół policystycznych jajników (PCOS) jest najczęstszym zaburzeniem endokrynologicznym kobiet w wieku rozrodczym, charakteryzującym się złożonym obrazem klinicznym obejmującym zaburzenia miesiączkowania, hiperandrogenizm, insulinooporność oraz zwiększone ryzyko metaboliczne. W artykule omówiono aktualne możliwości farmakologiczne (metformina, złożone doustne środki antykoncepcyjne) oraz fitoterapeutyczne (korzeń lukrecji, berberyna, kora cynamonowca cejlońskiego) w leczeniu PCOS. Podkreślono również rolę czynników środowiskowych, takich jak związki endokrynnie czynne (EDC) i końcowe produkty zaawansowanej glikacji (AGEs), w patogenezie choroby oraz konieczność indywidualnego, holistycznego podejścia terapeutycznego.

Słowa kluczowe: zespół policystycznych jajników, PCOS, metformina, doustne środki antykoncepcyjne, fitoterapia, insulinooporność, hiperandrogenizm, berberyna, korzeń lukrecji, cynamon

Title: Pharmacotherapy and Phytotherapy in Polycystic Ovary Syndrome (PCOS)

Abstract: Polycystic ovary syndrome (PCOS) is the most common endocrine disorder in women of reproductive age, characterized by a complex clinical picture including menstrual irregularities, hyperandrogenism, insulin resistance, and increased metabolic risk. The article discusses current pharmacological options (metformin, combined oral contraceptives) and phytotherapeutic approaches (licorice root, berberine, cinnamon bark) in the management of PCOS. It also highlights the role of environmental factors, such as endocrine-disrupting chemicals (EDCs) and advanced glycation end products (AGEs), in the pathogenesis of the disease, as well as the need for an individualized, holistic therapeutic approach.

Keywords: polycystic ovary syndrome, PCOS, metformin, oral contraceptives, phytotherapy, insulin resistance, hyperandrogenism, berberine, licorice root, cinnamon

Autor:mgr farm. Gabriela Lewandowska

Trening siłowo-oporowy: sekret zdrowia i młodości kobiet w okresie menopauzy

Abstrakt: Menopauza to naturalny etap w życiu kobiety, który niesie ze sobą szereg wyzwań zdrowotnych, wynikających z gwałtownego spadku poziomu estrogenów. Zmiany te prowadzą do sarkopenii, osteoporozy, zaburzeń metabolicznych, a także objawów psychologicznych, takich jak obniżenie nastroju i lęk. W odpowiedzi na te wyzwania, trening siłowo-oporowy jawi się jako jedna z najskuteczniejszych interwencji niefarmakologicznych. Artykuł, oparty na aktualnych doniesieniach naukowych, w tym badaniach dr Stacy Sims oraz danych WHO i CDC, przedstawia wielowymiarowy mechanizm działania treningu oporowego. Omawia jego wpływ na stymulację osteoblastów, zwiększenie gęstości mineralnej kości, redukcję tkanki tłuszczowej trzewnej oraz produkcję miokin, takich jak iryzyna, IL-15 i BDNF, które kompensują niedobory hormonalne i wspierają zdrowie metaboliczne oraz funkcje poznawcze. Podkreślono również rolę treningu w budowaniu sprawczości, poprawie jakości snu i redukcji objawów depresji, co czyni go kluczowym narzędziem w promowaniu długowieczności i jakości życia (healthspan) kobiet w okresie menopauzy.

Słowa kluczowe: menopauza, trening siłowo-oporowy, sarkopenia, osteoporoza, miokiny, iryzyna, długowieczność, zdrowie metaboliczne

Title: Strength and Resistance Training: The Secret to Health and Vitality for Women in Menopause

Abstract: Menopause is a natural stage in a woman's life that brings a range of health challenges resulting from a sharp decline in estrogen levels. These changes lead to sarcopenia, osteoporosis, metabolic disorders, and psychological symptoms such as low mood and anxiety. In response to these challenges, resistance training emerges as one of the most effective non-pharmacological interventions. Based on current scientific evidence, including research by Dr. Stacy Sims and data from WHO and CDC, the article presents the multidimensional mechanism of resistance training. It discusses its impact on stimulating osteoblasts, increasing bone mineral density, reducing visceral adipose tissue, and promoting the production of myokines such as irisin, IL-15, and BDNF, which compensate for hormonal deficiencies and support metabolic health and cognitive function. The role of training in building agency, improving sleep quality, and reducing depressive symptoms is also emphasized, making it a key tool in promoting longevity and healthspan in menopausal women.

Keywords: menopause, resistance training, sarcopenia, osteoporosis, myokines, irisin, longevity, metabolic health

Autor: Anna Leszczyńska-Łazor

Szczepienia przeciwko HPV po operacjach przedrakowych zmian w obrębie szyjki macicy zmniejszają ryzyko ich nawrotu

W wielu krajach na świecie, gdzie wprowadzono powszechne programy szczepień przeciwko wirusom brodawczaka ludzkiego (HPV) odnotowuje się spadek częstości występowania zakażeń spowodowanych przez HPV. Istotne jest natomiast określenie czasu oraz początku działania szczepionki przeciwko HPV u kobiet, które były szczepione profilaktycznie lub zostały zaszczepione po zabiegu konizacji szyjki macicy. W obserwacjach z terenu Czech stwierdzono, iż u kobiet, które otrzymały szczepionkę przeciwko HPV po konizacji, istniała 74% redukcja nawrotów zmian, zaś wśród kobiet zaszczepionych w okresie dojrzewania ryzyko nawrotu zmniejszyło się o 62%. Obserwacje te dotyczyły przede wszystkim okresu pierwszych 6 miesięcy, czyli czasu, w którym nawroty te występują najczęściej.

Autorzy: dr n. med. Tomasz Dzieciątkowski, lek. Michał Gontkiewicz

RODO w praktyce. Negatywna opinia a naruszenie ochrony danych i żądania pacjentów

W dobie mediów społecznościowych i powszechnego dzielenia się opiniami w internecie lekarze coraz częściej muszą mierzyć się z negatywnymi recenzjami swoich usług. Jak odpowiedzieć na nie bez naruszenia przepisów o ochronie danych osobowych? Jakie działania są zgodne z RODO, a co może narazić lekarza na odpowiedzialność prawną? Ten artykuł wyjaśnia, jak bezpiecznie poruszać się po cienkiej granicy między dobrym imieniem a obowiązkiem zachowania poufności.

Autor: Ewa Mazur-Pawłowska

Ciąża szyjkowa — wyzwania diagnostyczne i terapeutyczne na przykładzie klinicznym

Ciąża szyjkowa jest rzadkim i wyjątkowo trudnym do rozpoznania wariantem ciąży pozamacicznej, który może stanowić bezpośrednie zagrożenie życia pacjentki. Artykuł, na podstawie szczegółowej analizy dokumentacji medycznej oraz opinii specjalistycznej, omawia przebieg diagnostyczny i terapeutyczny ciąży szyjkowej u 31-letniej pacjentki, a także wskazuje na wyzwania związane z prawidłową oceną i prowadzeniem przypadków tego typu w praktyce ginekologicznej.

Autorki:Karolina Podsiadły-Gęsikowska; Aleksandra Powierża

Zastosowanie płata rotacyjnego z napletka łechtaczki po amputacji warg sromowych mniejszych cz. II

Rekonstrukcja warg sromowych mniejszych po ich amputacji, najczęściej będącej powikłaniem po nieprawidłowo wykonanej labioplastyce, staje się możliwa dzięki nowatorskiej technice chirurgicznej wykorzystującej płat rotacyjny z napletka łechtaczki. Metoda ta, łącząca wysoką skuteczność z naturalnym efektem estetycznym, pozwala nie tylko na odbudowę wyglądu okolicy intymnej, ale także na przywrócenie jej funkcji ochronnej i seksualnej. Artykuł przedstawia szczegóły techniczne zabiegu, jego korzyści oraz potencjalne powikłania, poparte analizą przypadków klinicznych.

Autor: dr n. med. Piotr Kolczewski

Rozmowa z pacjentem dotkniętym chorobą nowotworową

Rozmowa z pacjentem jest jedną z najczęściej podejmowanych aktywności w codziennej praktyce lekarzy, niezależnie od posiadanej specjalizacji. Stanowi fundament całościowej interakcji pomiędzy pacjentem, lekarzem oraz, ewentualnie, jego rodziną [1]. Rozmowa, będąc cennym narzędziem terapeutycznym, jest jednocześnie wyzwaniem. Do tego, aby miała walory terapeutyczne, niezbędne są kompetencje emocjonalne, interpersonalne oraz poznawcze. Trudności związane są z obciążającą psychicznie sytuacją, jaką jest choroba, jak również specyfiką relacji pomiędzy lekarzem a pacjentem. Szczególnego znaczenia nabiera ona w onkologii.

Autorzy: prof. nadzw. dr hab. n. med. Michał Lew-Starowicz; dr n. med. Izabela Jąderek

Dojajnikowe podanie leków – co wiemy z dotychczasowych badań?

Szereg unikatowych cech anatomicznych organizmu kobiety oferuje wiele potencjalnych dróg podania leków – zarówno w celu uzyskania działania miejscowego, jak i ogólnoustrojowego. Są to przede wszystkim drogi związane z narządami płciowymi (dopochwowa, do kanału szyjki macicy, wewnątrzmaciczna, do jajowodów oraz do jajników). Podczas gdy podawanie leków drogą dopochwową jest dość powszechne, inne drogi mają – jak dotąd – ograniczone zastosowanie kliniczne.

Autor: dr n. biol., mgr farm. Barbara Bukowska

Pierwsza wizyta ginekologiczna u dziewcząt – wytyczne, praktyka i aspekty prawne

Pierwsza wizyta ginekologiczna stanowi kluczowy moment w profilaktyce i edukacji zdrowotnej młodych pacjentek. Zgodnie z zaleceniami Polskiego Towarzystwa Ginekologicznego powinna się ona odbyć między 12. a 15. rokiem życia i mieć przede wszystkim charakter profilaktyczno edukacyjny.

Autor: prof. dr hab. n. med. Agnieszka Drosdzol-Cop

Wywiad z dr Agnieszką Nalewczyńską, ginekolożką: Atrofia pochwy i sromu – jak ją rozpoznać i skutecznie leczyć?

Atrofia pochwy i sromu to stan zaniku, osłabienia i ścieńczenia tkanek w tych obszarach, najczęściej związany ze spadkiem poziomu estrogenów. Typowo dotyczy kobiet w okresie menopauzy, kiedy to obniżenie stężenia hormonów prowadzi do suchości pochwy, dyskomfortu, bólu podczas współżycia, nieprawidłowego zapachu, podatności na mikrourazy i różnego rodzaju podrażnienia. Co ważne, problem może pojawić się także u młodszych kobiet, na przykład po porodzie, w czasie laktacji, czy przy stosowaniu niektórych leków, jak antyhistaminowe czy hormonalne.

Autor: Piotr Szymański

Zastosowanie płata rotacyjnego z napletka łechtaczki po amputacji warg sromowych mniejszych cz. I

Wargi sromowe mniejsze odgrywają ważną rolę w ochronie zewnętrznych narządów płciowych, osłaniając wejście do pochwy i ujście cewki moczowej wraz z wargami sromowymi większymi. Ich usunięcie (amputacja) może prowadzić do zaburzeń funkcjonalnych, takich jak przewlekłe podrażnienia, infekcje i dyspareunia, a także powodować defekty estetyczne negatywnie wpływające na samoocenę pacjentki.

Autor: dr n. med. Piotr Kolczewski

Spadek częstości występowania wirusów brodawczaka ludzkiego (HPV) w populacyjnym badaniu kohortowym z terenów Szwecji

W wielu krajach na świecie, gdzie wprowadzono powszechne programy szczepień przeciwko wirusom brodawczaka ludzkiego (HPV) odnotowuje się spadek częstości występowania zakażeń spowodowanych przez HPV. W Szwecji odsetek zaszczepionych kobiet urodzonych w latach 1999–2000 wynosi 82–83 proc.

Autorzy: dr n. med. Tomasz Dzieciątkowski, lek. Michał Gontkiewicz, dr n. wet. Anna Golke

Leki przeciwwskazane w laktacji

Laktacja to doskonały sposób żywienia niemowląt i małych dzieci. Pokarm kobiecy wytwarzany w odpowiednich ilościach stanowi optymalne źródło wszystkich niezbędnych składników odżywczych, gwarantując prawidłowy rozwój w pierwszym półroczu życia. Karmienie piersią niesie za sobą wiele benefitów zdrowotnych zarówno dla matki, jak i dziecka. Naturalny pokarm obniża prawdopodobieństwo występowania u dziecka min.: zakażeń przewodu pokarmowego, zakażeń dróg oddechowych, zapalenia ucha środkowego, zakażeń układu moczowego lub martwiczego zapalenia jelit.

Autor: mgr farm. Gabriela Lewandowska

Komunikacja marketingowa i reklamowa w medycynie

Jak się zmieniła komunikacja marketingowa i reklamowa w medycynie w świetle obowiązujących przepisów Ustawy o wyrobach medycznych? Przypomnijmy, na początku 2023 roku dość mocno ograniczono możliwości reklamowe w medycynie. Dziś zajmiemy się tym, co „reklamowo” może lekarz, a w następnym artykule napiszemy, jak reklamować mogą się firmy dystrybuujące sprzęt medyczny.

Autor: mgr prawa Andrzej Gross

Rola i bezpieczeństwo profilaktycznych szczepień przeciwko krztuścowi u pacjentek w ciąży

Obecnie krztusiec (koklusz) jest jedną z najpowszechniejszych chorób, którym można zapobiegać za pomocą szczepień, jednak obecnie liczba jego przypadków rośnie. WHO zaleca szczepienie wszystkich dzieci przeciwko krztuścowi, jednak noworodki pozostają podatne na zakażenie

Autorzy: dr n. med. Tomasz Dzieciątkowski, lek. Michał Gontkiewicz

Błąd diagnostyczny bez uszczerbku na zdrowiu – jak sąd ocenił odpowiedzialność lekarza?

Czy lekarz ponosi odpowiedzialność za brak dokładnej diagnostyki, nawet jeśli nie doszło do trwałego uszczerbku na zdrowiu? Analiza sprawy sądowej pod kątem zaistnienia błędu medycznego i naruszenia praw pacjenta.

Autorki: Karolina Podsiadły-Gęsikowska; Aleksandra Powierża

Zastosowanie komórek macierzystych, w leczeniu wysiłkowego nietrzymania moczu – przegląd literatury

Wysiłkowe nietrzymanie moczu (WNM) jest powszechnym problemem zdrowotnym o znaczącym wpływie na jakość życia. Terapie komórkowe, w tym wykorzystanie komórek macierzystych z galarety Whartona (Wharton’s Jelly Mesenchymal Stem Cells – WJ-MSCs), stanowią obiecującą alternatywę dla leczenia chirurgicznego.

Autor: dr n. med. Piotr Kolczewski

Aspekty opieki ginekologicznej i endokrynologicznej kobiet w zakresie zrównoważonego podejścia do leczenia objawów menopauzy

Współczesna opieka ginekologiczna i endokrynologiczna jest kluczowym elementem zdrowia kobiet na każdym etapie ich życia. Opieka ta obejmuje szeroki zakres usług profilaktycznych, diagnostycznych i terapeutycznych, które muszą być dostosowane do indywidualnych potrzeb i specyfiki różnych okresów życia kobiety.

Autorki: dr n. o zdr. Katarzyna Zborowska, prof. dr hab. n. med. Violetta Skrzypulec-Plinta

Leczenie farmakologiczne w okresie ciąży i laktacji

Ogólne przekonanie o zagrożeniu wynikającym z racjonalnej farmakoterapii u kobiet w ciąży jest pojęciem błędnym. Choroba może stanowić większe niebezpieczeństwo dla rozwijającego się płodu niż przemyślane leczenie farmakologiczne.

Autor: mgr farm. Gabriela Lewandowska

Postępowanie profilaktyczne w zakażeniach krętkami Borrelia spp. u pacjentek w ciąży

W kilku badaniach na modelu zwierzęcym udokumentowano przezłożyskowe przenoszenie Borrelia burgdorferi, dlatego uważano, że może ona powodować zakażenia płodu i potencjalne działanie teratogenne, zwłaszcza biorąc pod uwagę podobieństwa między boreliozą z Lyme a kiłą.

Autorzy: dr n. med. Tomasz Dzieciątkowski, lek. Michał Gontkiewicz

Gwałtowny spadek liczby zgonów z powodu nowotworów szyjki macicy u młodych kobiet na terenie USA – przypuszczalny wpływ szczepień przeciwko HPV?

Zakażenia wirusem brodawczaka ludzkiego (HPV) są jedną z najczęstszych na świecie chorób przenoszonych drogą płciową. Infekcje typami wysokiego ryzyka onkogennego (HPV-16 i -18) uważane są za czynnik predysponujący do rozwoju płaskonabłonkowego raka szyjki macicy.

Autorzy: dr hab. n. med. Tomasz Dzieciątkowski, lek. Michał Gontkiewicz

Ginekolog w mediach społecznościowych

Oglądamy relacje z udanych metamorfoz uśmiechu, słuchamy zwierzeń tych, którzy wyszli z głębokiej depresji, czy dokonali operacji bariartycznej – zmniejszywszy swój żołądek schudli o 80 kg. Dlaczego, więc zdecydowanie za mało mówimy w przekazie video o pokonanym raku narządów rodnych, plastyce warg sromowych, czy procesie in vitro z jego bohaterami w rolach głównych?

Autorzy:Katarzyna Kopacz-Petranyuk, Marcin Głuszek

Zielona herbata a choroby ginekologiczne

Herbata, po wodzie, jest drugim najczęściej spożywanym napojem na świecie. Zielona herbata (Camellia sinensis) to rodzaj herbaty niefermentowanej, która zachowuje wysoką zawartość bioaktywnych substancji o aktywnym spektrum działania dla zdrowia.

Autorzy: prof. dr n. med. Janina Markowska; lek. Jacek Tulimowski; dr n. med i n. i zdr. Damian Twardawa

Mięśniaki macicy – łagodne guzy u kobiet w wieku rozrodczym

Mięśniaki macicy to łagodne guzy rozwijające się w macicy, które diagnozuje się u ponad 60% kobiet w wieku rozrodczym. W wielu przypadkach nie wywołują one żadnych dolegliwości.

Autorzy: prof. dr n. med. Janina Markowska, lek. Jacek Tulimowski

Odpowiedzialność lekarza za błędy diagnostyczne – perspektywa prawna

Czy zarzuty wynikające z późniejszych wydarzeń mogą wpływać na ocenę prawidłowości postępowania lekarza? Jaką odpowiedzialność ponosi lekarz, gdy nie rozpozna wrodzonej wady serca podczas badania USG?

Autorki: Karolina Podsiadły-Gęsikowska; Aleksandra Powierża

Moje podejście w zabiegach chirurgicznych w ginekologii plastycznej (labioplastyka, hoodoplastyka)

Przerośnięte wargi sromowe mogą zostać chirurgicznie wyprofi lowane w celu uzyskania naturalnego wyglądu tak, aby nie wystawały ponad wargi sromowe większe co również poprawia funkcje w tym obszarze.

Autor: Piotr Kolczewski

Czerniak w ciąży

Czerniak jest jednym z najczęstszych nowotworów u młodych dorosłych i cechuje się największą dynamiką wzrostu liczby zachorowań w ostatnich dekadach. W Polsce w latach 1980–2010 liczba ta zwiększyła się niemal trzykrotnie [1, 2].

Autorki: Hanna Koseła-Paterczyk, Karolina Helbig

Interakcje leków z żywnością

Interakcje między lekami a żywnością to procesy, które mają znaczący wpływ na skuteczność leczenia pacjenta. Składniki diety mogą prowadzić do modyfi kacji lub zaprzestania działania danego leku. Świadomość pacjentów na temat interakcji leków z żywnością może zapobiec obniżeniu skuteczności terapii oraz zminimalizować działania niepożądane.

Autor: mgr farm. Gabriela Lewandowska

Badania kliniczne szczepionek. Czy zawsze niezbędne jest obojętne placebo?

Badania kliniczne stanowią kluczowy element prac nad szczepionkami, ponieważ pozwalają one naukowcom ocenić bezpieczeństwo, skuteczność i potencjalne działania niepożądane szczepionek, zanim zostaną one zatwierdzone do użytku publicznego. Badania takie zazwyczaj obejmują kilka faz, a każda z nich ma na celu udzielenie odpowiedzi na órżne pytania dotyczące szczepionki. Stosowanie placebo w badaniach klinicznych, gdy istnieje udowodniona skuteczność leczenia, jest jednym z najczęściej dyskutowanych tematów we współczesnej etyce badawczej. W poniższym artykule omówiono rodzaje i zasady stosowania placebo w badaniach klinicznych dotyczących szczepionek.

Autorzy: dr n. med. Tomasz Dzieciątkowski, lek. Michał Gontkiewicz