ZNACZENIE NOWEJ MAPY NERWU GRZBIETOWEGO ŁECHTACZKI DLA PRAKTYKI GINEKOLOGA
Nowe dane anatomiczne pokazują dwa obszary intensywnego rozgałęziania nerwu grzbietowego łechtaczki, jego udział w unerwieniu napletka oraz brak pełnej symetrii. Wyniki wspierają ograniczanie zakresu korekcji w części przedniej sromu i traktowanie zachowania czucia jako jednego z podstawowych celów labioplastyki.
Abstrakt: Labioplastyka warg sromowych mniejszych należy do najczęściej wykonywanych procedur w ginekologii plastycznej, a jej celem jest zarówno zmniejszenie dolegliwości funkcjonalnych, jak i poprawa wyglądu sromu. Nowe badanie anatomiczne Wolf-Vollenbröker i wsp., opublikowane w 2026 r. w „Folia Morphologica", istotnie zmienia sposób planowania przedniej części labioplastyki, dostarczając szczegółowej mapy rozgałęzień nerwu grzbietowego łechtaczki (dorsal clitoral nerve, DCN). Autorzy wyróżnili dwa obszary intensywnego rozgałęziania DCN: pierwszy w obrębie więzadła wieszadłowego łechtaczki (średnio 1,8 gałęzi na połowę, zakres 0–9) oraz drugi w dystalnej części trzonu i przy żołędzi (średnio 3,7 pęczków na stronę, zakres 2–6). Gałęzie DCN zaopatrują nie tylko żołądź, lecz także napletek łechtaczki, a układ nerwów nie wykazuje pełnej symetrii między stronami. Artykuł omawia implikacje tych odkryć dla techniki operacyjnej, wskazując, że ryzyko urazu struktur czuciowych rośnie wraz z przesuwaniem pola operacyjnego ku przodowi, głębokim preparowaniem, szeroką koagulacją oraz objęciem zabiegiem napletka lub fałdów okołolechtaczkowych. Podkreślono znaczenie rozgraniczenia wskazania do labioplastyki i redukcji napletka, minimalnej skutecznej resekcji z zachowaniem funkcjonalnego przejścia w przedniej części wargi, powierzchownego warstwowego preparowania oraz unikania głębokich, ciasnych szwów w okolicy trzonu i więzadła wieszadłowego. Przegląd metaanaliz wskazuje na wysoki odsetek satysfakcji (94 proc.), ale zwraca uwagę na heterogeniczność badań i ograniczenia metodologiczne. Artykuł podkreśla, że bezpieczeństwo labioplastyki wynika z prawidłowej kwalifikacji, oszczędnego zakresu i kontroli warstw, a nie z założenia o istnieniu stałej „strefy bez nerwów".
Słowa kluczowe: labioplastyka, nerw grzbietowy łechtaczki, unerwienie, oszczędzanie nerwów, chirurgia sromu, powikłania, funkcja seksualna, świadoma zgoda.
Title: Nerve-Sparing Labiaplasty: New Anatomical Insights and Surgical Implications
Abstract: Labiaplasty of the labia minora is one of the most frequently performed procedures in plastic gynecology, aimed at reducing functional complaints and improving vulvar appearance. A new anatomical study by Wolf-Vollenbröker et al., published in 2026 in "Folia Morphologica", significantly changes the approach to planning the anterior part of labiaplasty by providing a detailed map of the ramification of the dorsal clitoral nerve (DCN). The authors identified two areas of intensive DCN branching: the first within the suspensory ligament of the clitoris (mean 1.8 branches per half, range 0–9) and the second in the distal part of the body and at the glans (mean 3.7 bundles per side, range 2–6). DCN branches supply not only the glans but also the clitoral hood, and the nerve arrangement is not fully symmetrical between sides. The article discusses the implications of these findings for surgical technique, indicating that the risk of injury to sensory structures increases with anterior displacement of the surgical field, deep dissection, broad coagulation, and inclusion of the clitoral hood or para-clitoral folds. The importance of distinguishing the indication for labiaplasty from that for hood reduction, minimal effective resection while preserving the functional transition in the anterior part of the labium, superficial layered dissection, and avoidance of deep, tight sutures near the body and suspensory ligament is emphasized. A review of meta-analyses indicates a high satisfaction rate (94%), but highlights the heterogeneity of studies and methodological limitations. The article emphasizes that the safety of labiaplasty results from proper qualification, conservative extent, and layer control, rather than from the assumption of a constant "nerve-free zone".
Keywords: labiaplasty, dorsal clitoral nerve, innervation, nerve sparing, vulvar surgery, complications, sexual function, informed consent.
Labioplastyka: wynik estetyczny i funkcja
Labioplastyka warg sromowych mniejszych jest wykonywana z powodu dolegliwości funkcjonalnych, niezadowolenia z wyglądu albo obu tych przyczyn. Metaanaliza Gécziego i wsp. z 2024 r. wykazała łączny odsetek satysfakcji, wynoszący 94 proc., ale zwróciła także uwagę na zróżnicowany profil powikłań poszczególnych technik: resekcja klinowa wiązała się z nieznacznie większym ryzykiem rozejścia rany. Wyniki należy interpretować ostrożnie ze względu na heterogeniczność badań, które miały głównie charakter obserwacyjny. Ryzyko urazu struktur czuciowych można ograniczać przez oszczędzanie pęczka naczyniowo- nerwowego [2].
W przeglądzie systematycznym Nahidi i wsp. labioplastyka wiązała się ze średnią poprawą wyniku FSFI o 18,8 proc. Spośród 11 włączonych publikacji, siedem oceniono jednak jako słabe, cztery jako umiarkowane, a żadnej jako metodologicznie silną. Dane wskazują na możliwość krótkoterminowej poprawy funkcji seksualnej, lecz nie uzasadniają gwarantowania takiego efektu pacjentce [3].
Nowe badanie rozgałęzień DCN
Wolf-Vollenbröker i wsp. zastosowali zmodyfikowane barwienie metodą Sihlera oraz mikrodysekcję dziewięciu preparatów łechtaczki, analizowanych jako 18 połówek. Autorzy wyróżnili dwa obszary intensywnego rozgałęziania nerwu grzbietowego łechtaczki (dorsal clitoral nerve, DCN). Pierwszy znajduje się w obrębie więzadła wieszadłowego. Gałęzie były obecne w 16 z 18 połówek; średnio stwierdzano 1,8 gałęzi, przy zakresie od 0 do 9. Około 67 proc. odchodziło od segmentu wstępującego, a 33 proc. od segmentu przedłonowego [1].
Drugi obszar zlokalizowano w dystalnej części trzonu i przy żołędzi łechtaczki. Stwierdzano od 2 do 6 większych pęczków po każdej stronie, średnio 3,7. Medialne i boczne pęczki tworzyły cztery warianty unerwienia żołędzi i napletka; najczęstszy typ II występował w 50 proc. ocenianych stron. Układ nie był lustrzanie symetryczny [1].
We wszystkich preparatach zidentyfikowano położoną brzusznie względem żołędzi okolicę bez większych pęczków DCN. Obserwacja ta odpowiada wcześniejszym badaniom wykazującym większą gęstość unerwienia po stronie grzbietowej, ale nie wyznacza bezwzględnie bezpiecznej płaszczyzny operacyjnej [4, 5]. Zastosowana metoda nie różnicowała typów włókien, a niewielka liczba preparatów i wiek dawców, wynoszący 64–90 lat, ograniczają możliwość uogólniania wyników.
Implikacje dla techniki operacyjnej
Izolowana redukcja wargi sromowej mniejszej przebiega zwykle obwodowo względem głównych pni DCN. Ryzyko urazu rośnie wraz z przesuwaniem pola operacyjnego ku przodowi, głębokim preparowaniem, szeroką koagulacją oraz objęciem zabiegiem napletka lub fałdów okołolechtaczkowych. Nowe dane nie wskazują jednej preferowanej techniki labioplastyki, ale wzmacniają znaczenie następujących zasad:
- „ rozgraniczenie wskazania do labioplastyki i redukcji napletka;
- „ minimalna skuteczna resekcja z zachowaniem funkcjonalnego przejścia w przedniej części wargi sromowej;
- „ powierzchowne, warstwowe preparowanie i precyzyjna hemostaza;
- „ unikanie głębokich, ciasnych szwów przy trzonie i więzadle wieszadłowym;
- „ niekorygowanie naturalnej asymetrii kosztem nadmiernej resekcji;
- „ ocena pooperacyjna obejmująca ból, czucie i funkcję, nie tylko wygląd rany.
Dobór metody powinien wynikać z anatomii i dominującego celu zabiegu. Resekcja brzeżna usuwa naturalną krawędź wargi i może sprzyjać nieregularności lub bliznowaceniu. Resekcja klinowa zachowuje brzeg, lecz wiąże się z ryzykiem napięcia tkanek i rozejścia rany. Deepitelializacja ogranicza zakres resekcji pełnej grubości, ale ma zastosowanie głównie przy mniejszym nadmiarze tkanek. Niezależnie od wybranej techniki konieczna jest ochrona przedniej części kompleksu.
Kwalifikacja i świadoma zgoda
Szerokie spektrum wyglądu i asymetrii warg sromowych mieści się w granicach normy anatomicznej.
| Tabela 1. Znaczenie danych anatomicznych dla planowania labioplastyki. | |
| Dane anatomiczne | Wniosek praktyczny |
| Gałęzie DCN w więzadle wieszadłowym | Unikać nieuzasadnionej preparatyki, koagulacji i głębokich szwów w tej okolicy. |
| 2–6 dystalnych pęczków | Zachowanie jednego widocznego pnia nie gwarantuje ochrony całego unerwienia. |
| Unerwienie napletka przez DCN | Hoodoplastyka wymaga odrębnego wskazania i zgody; nie powinna być automatycznym dodatkiem. |
| Asymetria stron | Każdą stronę należy planować niezależnie, bez mechanicznego kopiowania resekcji. |
| Brzuszna okolica uboga w większe pęczki | To wskazówka topograficzna, a nie uniwersalny korytarz bezpieczeństwa. |
Kwalifikacja powinna obejmować charakter i lokalizację dolegliwości, obecność dermatoz, infekcji, bólu prowokowanego i blizn, ocenę dna miednicy, chorób zaburzających gojenie oraz realistyczności oczekiwań. Podejrzenie dysmorfofobii lub innych istotnych zaburzeń psychicznych wymaga odpowiedniej konsultacji i stanowi przeciwwskazanie do zabiegu o charakterze wyłącznie estetycznym [6].
Świadoma zgoda powinna uwzględniać możliwość krwawienia, infekcji, rozejścia rany, martwicy brzegu, asymetrii, niezadowalającego wyniku, zrostów, reoperacji oraz przejściowej lub trwałej zmiany czucia. Możliwe następstwa obejmują drętwienie, przeczulicę, bolesność blizny, dyspareunię i ból neuropatyczny. Dokumentacja powinna jednoznacznie wskazywać, czy planowany zabieg obejmuje wyłącznie wargi sromowe mniejsze czy również napletek łechtaczki [6].
Wniosek
Nowa mapa DCN zmienia sposób myślenia o przedniej części labioplastyki: nie jest to wyłącznie modelowanie fałdu skórnego, lecz operowanie w sąsiedztwie zmiennego i rozgałęzionego narządu czuciowego. Bezpieczeństwo wynika z prawidłowej kwalifikacji, oszczędnego zakresu i kontroli warstw, a nie z założenia o stałej „strefie bez nerwów”.
Najważniejsze wnioski dla praktyki klinicznej
- „ Zmienność przebiegu nerwu grzbietowego łechtaczki wymaga indywidualnego planowania zabiegu; nie należy zakładać istnienia stałej „strefy bez nerwów”.
- „ Korekcja napletka łechtaczki wymaga odrębnego wskazania i nie powinna być automatycznym uzupełnieniem redukcji warg sromowych mniejszych.
- „ Ochronie unerwienia służą oszczędne preparowanie, precyzyjna hemostaza i unikanie głębokich szwów w przedniej części sromu.
- „ Świadoma zgoda powinna obejmować ryzyko bólu, zaburzeń czucia, dyspareunii i reoperacji, a dokumentacja — dokładny zakres planowanej korekcji.
- „ Wysoka satysfakcja po zabiegu nie oznacza gwarancji poprawy funkcji seksualnej; wyniki badań należy interpretować z uwzględnieniem ich ograniczeń.
Bibliografia
1. Wolf‑Vollenbröker M, Piermaier L, Filler TJ, O’Dey DM. Ramification of the dorsal clitoral nerve along its course on the human clitoris. Folia Morphol (Warsz). 2026;85:e01726046. doi:10.5603/fm.107254.
2. Géczi AM, Varga T, Vajna R, et al. Comprehensive assessment of labiaplasty techniques and tools, satisfaction rates, and risk factors: a systematic review and metaanalysis. Aesthet Surg J. 2024;44:NP798– NP808. doi:10.1093/asj/sjae143.
3. Nahidi F, Goodman MP, Alavi‑Arjas F, et al. Female sexual function after labiaplasty: a systematic review and meta-analysis. Aesthetic Plast Surg. 2026;50:447–460. doi:10.1007/s00266-025-04946-1.
4. Tappy EE, Ramirez DMO, Carrick KS, et al. Somatic and autonomic nerve density and distribution within the clitoris. Int Urogynecol J. 2024;35:1447–1456. doi:10.1007/ s00192-024-05811-6.
5. Gordon V, Rowe J, Grubb L, et al. Mapping a danger zone of the dorsal nerve of the clitoris. Plast Reconstr Surg. 2021;148:1005–1010. doi:10.1097/PRS.0000000000008412.
6. Beckmann MW, Borkenhagen A, Fahlbusch C, et al. Reconstructive and aesthetic surgeries on the female genitalia. Guideline S2k. Geburtshilfe Frauenheilkd. 2023;83:802–826.
Publikacja
Artykuł opublikowany w numerze 4/2026 magazynu Nowy Gabinet Ginekologiczny
Materiał pochodzi z wydania czasopisma dla lekarzy, poświęconego aktualnym zagadnieniom klinicznym i organizacyjnym w praktyce ginekologicznej i położniczej.
Cytowanie artykułu (APA) | " Cite:
Labioplastyka oszczędzająca unerwienie
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Ginekologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.
