Substancje perfluoroalkilowe i polifluoroalkilowe, znane jako PFAS, mogą poważnie zakłócać rozwój łożyska, co z kolei stwarza ryzyko dla prawidłowego przebiegu ciąży. Według najnowszych badań, przeprowadzonych przez Centrum Badań Środowiskowych Helmholtza (UFZ) we współpracy ze Szpitalem Miejskim w Dessau, te trwałe związki chemiczne kumulują się w organizmie i mogą negatywnie wpływać na zdrowie kobiet w ciąży oraz ich nienarodzonych dzieci. Jak dokładnie PFAS oddziałują na łożysko i jakie są konsekwencje dla rozwoju płodu?
• Zagrożenie dla rozwoju łożyska – substancje PFAS zaburzają funkcjonowanie łożyska, szczególnie we wczesnej fazie ciąży.
• Trwałość i kumulacja w organizmie – PFAS, nazywane „wiecznymi chemikaliami”, gromadzą się w środowisku i tkankach żywych.
• Nowe metody badawcze – naukowcy wykorzystali trójwymiarowy model łożyska do analizy wpływu PFAS na ciążę.
• Ryzyko powikłań ciąży – narażenie na PFAS może zwiększać ryzyko poronienia i innych powikłań.
Czym są substancje PFAS i dlaczego są niebezpieczne?
Substancje perfluoroalkilowe i polifluoroalkilowe, czyli PFAS, to grupa prawie 10 000 syntetycznych chemikaliów, które charakteryzują się wyjątkową trwałością i odpornością na wysokie temperatury. Ze względu na te właściwości są powszechnie stosowane w produktach codziennego użytku, takich jak nieprzywierające powłoki naczyń, odzież wodoodporna, opakowania do żywności czy pianki gaśnicze.
Niestety, ich trwałość sprawia, że kumulują się w środowisku oraz organizmach żywych, co stanowi poważne zagrożenie dla zdrowia. PFAS są nazywane „wiecznymi chemikaliami”, ponieważ nie ulegają rozkładowi i mogą pozostawać w organizmie przez lata. Substancje te mogą przenikać przez łożysko i wpływać na rozwój płodu.
Jak PFAS wpływają na rozwój łożyska?
Dotychczasowe badania nie pozwoliły na pełną ocenę skali narażenia płodu na PFAS we wczesnej ciąży. Naukowcy z UFZ i Szpitala Miejskiego w Dessau postanowili zbadać ten problem, opracowując trójwymiarowy model łożyska. Dzięki temu narzędziu udało się dokładniej przeanalizować, jak PFAS wpływają na funkcjonowanie łożyska, zwłaszcza w pierwszych miesiącach ciąży, które są kluczowe dla rozwoju dziecka.
Badania wykazały, że PFAS zaburzają prawidłowe funkcjonowanie łożyska, co może prowadzić do poważnych konsekwencji. Chociaż łożysko posiada mechanizmy barierowe, które chronią płód przed szkodliwymi substancjami, PFAS mogą gromadzić się w organizmie matki i zakłócać rozwój dziecka. W skrajnych przypadkach może to zwiększać ryzyko poronienia.
Nowatorskie badania nad wpływem PFAS na ciążę
Aby dokładnie ocenić ryzyko związane z narażeniem na PFAS, naukowcy wyekstrahowali sześć związków PFAS z tkanki łożyska 31 kobiet w pierwszym trymestrze ciąży. Wybrane związki to: kwas perfluorononanowy, kwas perfluorooktanosulfonowy, kwas perfluorobutanowy, kwas perfluorooktanowy, kwas perfluoroheksanosulfonowy oraz kwas perfluorodekanowy. Zostały one wyselekcjonowane ze względu na wysokie stężenia w łożysku oraz przesłanki z literatury naukowej, które wskazują na ich wpływ na powikłania ciąży.
Następnie naukowcy wykorzystali te związki do stworzenia mieszaniny PFAS, którą przetestowano w trójwymiarowym modelu trofoblastu. Dzięki temu udało się symulować ekspozycję łożyska na PFAS i zbadać, jak te substancje wpływają na jego funkcjonowanie. Dr Violeta Stojanovska z UFZ podkreśliła, że dokładne udokumentowanie narażenia na PFAS w pierwszym trymestrze ciąży jest kluczowe dla oceny ryzyka.
Konsekwencje narażenia na PFAS dla zdrowia płodu
Wcześniejsze badania nad wpływem PFAS na ciążę opierały się głównie na analizie krwi lub łożyska pobranego w późniejszych miesiącach ciąży. Ponadto, większość eksperymentów przeprowadzano na uproszczonych modelach komórkowych, które nie oddawały pełnego obrazu. Tym razem naukowcy postanowili zbadać mieszaniny związków PFAS, a nie pojedyncze substancje, co pozwoliło na bardziej realistyczną ocenę ich wpływu na łożysko.
Yu Xia, doktorantka i główna autorka badania, zaznaczyła, że wybrane związki PFAS były istotne, ponieważ wykryto je w wysokich stężeniach w łożysku. Ich obecność może zakłócać rozwój płodu, zwłaszcza w pierwszych tygodniach ciąży, kiedy łożysko dopiero się formuje. Dlatego tak ważne jest, aby kobiety w ciąży unikały narażenia na PFAS i były świadome potencjalnych zagrożeń.
Podsumowanie i wnioski dla lekarzy
Substancje PFAS stanowią poważne zagrożenie dla zdrowia kobiet w ciąży i ich nienarodzonych dzieci. Badania przeprowadzone przez UFZ i Szpital Miejski w Dessau dowodzą, że PFAS zaburzają rozwój łożyska, co może prowadzić do powikłań ciąży, w tym poronień. Dlatego tak ważne jest, aby lekarze edukowali pacjentki na temat ryzyka związanego z narażeniem na te substancje.
W przyszłości konieczne będą dalsze badania, które pozwolą na lepsze zrozumienie mechanizmów działania PFAS oraz opracowanie skutecznych metod ochrony przed ich szkodliwym wpływem. Lekarze powinni zwracać uwagę na historię narażenia pacjentek na PFAS i zalecać unikanie produktów zawierających te substancje, zwłaszcza w okresie ciąży.
Dowiedz się więcej – Nowy Gabinet Ginekologiczny: Jak substancje PFAS zaburzają rozwój łożyska i zagrażają zdrowiu płodu?
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Ginekologiczny" - zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie internetowym
