Koordynacja zdrowia metabolicznego od dzieciństwa może mieć znaczenie dla późniejszych wyników reprodukcyjnych. Duńskie badanie opublikowane 4 sierpnia 2026 roku w „JAMA Network Open” wykazało, że kobiety z trajektorią otyłości w dzieciństwie miały mniejsze prawdopodobieństwo urodzenia dziecka w wieku dorosłym. Czy nadmierna masa ciała we wczesnych latach życia może być jednym z czynników wpływających na późniejsze decyzje i możliwości reprodukcyjne?
-
Nadmierna masa ciała w dzieciństwie wiązała się z mniejszym prawdopodobieństwem urodzenia dziecka w późniejszym wieku
-
W grupie kobiet z trajektorią otyłości różnica była szczególnie wyraźna między 30. a 45. rokiem życia
-
Badanie objęło 60 864 kobiety urodzone w Kopenhadze w latach 1950–1989, a obserwacja wyników reprodukcyjnych trwała do 31 grudnia 2022 roku
-
Nie wykazano natomiast związku trajektorii wskaźnika masy ciała w dzieciństwie z rozpoznaniem niepłodności pierwotnej ani z niepłodnością ogółem
Duńska kohorta obejmowała ponad 60 tysięcy kobiet
Badanie przeprowadzone przez naukowców związanych między innymi ze Szpitalem Uniwersyteckim w Kopenhadze było prospektywnym badaniem kohortowym opartym na połączonych danych z rejestrów zdrowotnych oraz dokumentacji badań szkolnych. Analizą dotyczącą urodzeń objęto 60 864 kobiety urodzone w Kopenhadze w latach 1950–1989.
Dane dotyczące wzrostu i masy ciała pochodziły z obowiązkowych badań lekarskich wykonywanych w szkołach między 6. a 15. rokiem życia. Na ich podstawie określono trajektorie wskaźnika masy ciała. Informacje dotyczące urodzeń pozyskano z duńskich rejestrów medycznych, a obserwacja trwała od 1 stycznia 1977 roku do 31 grudnia 2022 roku. Analizy statystyczne przeprowadzono od maja do października 2025 roku.
W analizowanej grupie 47 669 kobiet, czyli 78,3 procent, urodziło dziecko. Mediana wieku przy pierwszym porodzie wyniosła 27,2 roku. Pozostałe kobiety nie zostały zarejestrowane jako rodzące dziecko w okresie obserwacji. W badaniu dotyczącym niepłodności wykorzystano odrębne grupy obejmujące 58 148 kobiet w analizie niepłodności pierwotnej oraz 63 066 kobiet w analizie niepłodności ogółem.
Otyłość w dzieciństwie wiązała się z mniejszym prawdopodobieństwem urodzenia dziecka
Najbardziej wyraźne różnice dotyczyły kobiet, u których w dzieciństwie utrzymywała się trajektoria wskaźnika masy ciała odpowiadająca otyłości. W wieku od 25 do 29 lat skorygowane prawdopodobieństwo urodzenia dziecka było niższe o około 22 procent w porównaniu z kobietami o przeciętnej trajektorii wskaźnika masy ciała. W wieku od 30 do 34 lat różnica wynosiła około 42 procent, natomiast między 35. a 45. rokiem życia około 44 procent.
W analizie statystycznej odpowiadało to współczynnikom ryzyka urodzenia dziecka wynoszącym odpowiednio 0,78 w wieku 25–29 lat, 0,58 w wieku 30–34 lat oraz 0,56 w wieku 35–45 lat. Modele uwzględniały między innymi rok urodzenia oraz poziom wykształcenia rodziców.
Podobny, choć słabszy kierunek zależności obserwowano u kobiet z trajektorią nadwagi w dzieciństwie. W tym przypadku prawdopodobieństwo urodzenia dziecka również było niższe, a różnica zwiększała się wraz z wiekiem reprodukcyjnym.
Związek z urodzeniem dziecka, ale nie z rozpoznaniem niepłodności
Istotnym elementem wyników jest rozdzielenie dwóch pojęć: późniejszego urodzenia dziecka oraz klinicznie rozpoznanej niepłodności. Autorzy nie wykazali związku między trajektoriami wskaźnika masy ciała w dzieciństwie a niepłodnością pierwotną ani niepłodnością ogółem.
W analizie niepłodności pierwotnej, obejmującej 58 148 kobiet, u kobiet z trajektorią otyłości odnotowano nawet niższe ryzyko zarejestrowania tego rozpoznania. Autorzy podkreślają jednak, że wynik ten należy interpretować z dużą ostrożnością. Jednym z możliwych wyjaśnień są różnice w dostępie do diagnostyki i leczenia niepłodności, a nie korzystny wpływ otyłości na płodność.
Dlatego wyniki badania nie uzasadniają stwierdzenia, że otyłość w dzieciństwie prowadzi do niepłodności. Wskazują natomiast na związek między niekorzystną trajektorią masy ciała we wczesnym okresie życia a późniejszym prawdopodobieństwem urodzenia dziecka.
Możliwe mechanizmy wymagają dalszych badań
Autorzy wskazują, że obserwowana zależność może mieć podłoże fizjologiczne, społeczne lub być wynikiem współdziałania obu grup czynników. Wśród potencjalnych mechanizmów biologicznych wymieniają wpływ nadmiernej adipositas na oś podwzgórze–przysadka–jajnik, jakość oocytów oraz endometrium.
Nie można jednak na podstawie tego badania określić, w jakim stopniu obserwowany efekt wynika z utrzymywania się nadmiernej masy ciała w dorosłości, a w jakim z samej trajektorii rozwoju masy ciała w dzieciństwie. Autorzy podkreślają również potrzebę powtórzenia obserwacji w innych populacjach oraz uwzględnienia bardziej szczegółowych danych dotyczących czynników wpływających na decyzje reprodukcyjne.
Znaczenie dla zdrowia kobiet w perspektywie całego życia
Badanie opublikowane 4 sierpnia 2026 roku zwraca uwagę na potrzebę postrzegania zdrowia reprodukcyjnego w perspektywie całego życia. Zależności między masą ciała w dzieciństwie a późniejszymi wynikami reprodukcyjnymi pojawiały się już w wieku 25–29 lat, a w kolejnych grupach wieku stawały się bardziej widoczne.
Wnioski te wspierają podejście, w którym prawidłowy rozwój somatyczny i zapobieganie nadmiernej masie ciała są elementami długofalowej profilaktyki zdrowotnej. Jednocześnie wyniki duńskiej kohorty nie pozwalają traktować otyłości w dzieciństwie jako samodzielnego predyktora niepłodności. W praktyce klinicznej istotne pozostaje więc rozróżnienie między wpływem trajektorii masy ciała na czas do pierwszego urodzenia a występowaniem i rozpoznawaniem niepłodności.
Bibliografia:
Pedersen DC, Aarestrup J, Bjerregaard LG, et al. Early Life BMI Trajectories and Associations With Childbirth and Infertility Among Women. JAMA Netw Open. 2026;9(8):e2626893. doi:10.1001/jamanetworkopen.2026.26893
Pełny tekst badania w JAMA Network Open
Otyłość w dzieciństwie a płodność kobiet
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Ginekologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.
