Związki chemiczne w ciąży mogą mieć istotny wpływ na długość trwania ciąży oraz masę urodzeniową noworodka. Wyniki wieloośrodkowego badania opublikowanego w 2025 roku wskazują, że powszechna ekspozycja na substancje obecne w codziennym otoczeniu wiąże się ze zwiększonym ryzykiem wcześniejszego porodu i niskiej masy urodzeniowej dziecka.
-
Badanie objęło ponad 5 tysięcy par matek i dzieci urodzonych w latach 2000–2021.
-
Analizie poddano 113 powszechnie występujących związków chemicznych obecnych w środowisku.
-
Najsilniejszy związek z wcześniejszym porodem oraz niską masą urodzeniową wykazano dla ftalanów i plastyfikatorów.
-
Autorzy publikacji wskazują na potrzebę zaostrzenia regulacji dotyczących oceny bezpieczeństwa substancji chemicznych.
Analiza objęła ponad pięć tysięcy par matek i dzieci
Narażenie kobiet ciężarnych na powszechnie występujące w środowisku związki chemiczne może wpływać na przebieg ciąży oraz stan zdrowia noworodka. Do takich wniosków doszli naukowcy z University of North Carolina oraz Stanford University, którzy ocenili zależność pomiędzy ekspozycją na liczne substancje chemiczne a długością trwania ciąży oraz masą urodzeniową dziecka. Badacze przeanalizowali dane pochodzące od ponad pięciu tysięcy par matek i dzieci urodzonych w latach 2000–2021. W próbkach moczu pobranych od kobiet ciężarnych oznaczono obecność 113 związków chemicznych powszechnie występujących w środowisku człowieka.
W każdej próbce wykryto liczne związki chemiczne
Analiza laboratoryjna wykazała obecność wielu substancji w każdej z badanych próbek. Wśród nich znalazły się między innymi ftalany, plastyfikatory, wielopierścieniowe węglowodory aromatyczne oraz halogenowane fenole. Autorzy badania zwracają uwagę, że związki te są obecne w wielu elementach codziennego otoczenia. Mogą przedostawać się do organizmu wraz z żywnością, wodą oraz zanieczyszczonym powietrzem. Występują również w środkach higieny osobistej, kosmetykach, perfumach oraz licznych produktach codziennego użytku.
Jak podkreśliła główna autorka badania, profesor Jessie Buckley z University of North Carolina, unikanie ekspozycji na te substancje pozostaje bardzo trudne. Zaznaczyła, że wiele z nich znajduje się w produktach wykorzystywanych każdego dnia, a konsumenci często nie mają możliwości ustalenia, czy dany produkt zawiera określone związki chemiczne. Nawet w przypadku posiadania takiej wiedzy możliwości ograniczenia ekspozycji pozostają niewielkie.
Ftalany i plastyfikatory wiązały się z wcześniejszym porodem
W kolejnym etapie analizy naukowcy ocenili zależność pomiędzy poziomem narażenia na poszczególne grupy substancji chemicznych a długością trwania ciąży oraz masą urodzeniową noworodków. Wyniki wykazały, że szczególnie ftalany oraz plastyfikatory były związane ze zwiększonym ryzykiem wcześniejszego porodu. Jednocześnie obie grupy związków, razem z wielopierścieniowymi węglowodorami aromatycznymi, korelowały z niższą masą urodzeniową dzieci.
Autorzy podkreślają, że niska masa urodzeniowa oraz wcześniactwo należą do najważniejszych czynników ryzyka niekorzystnych następstw zdrowotnych w okresie noworodkowym i mogą wpływać na zdrowie potomstwa również w późniejszych etapach życia.
Eksperci apelują o bardziej rygorystyczną ocenę bezpieczeństwa substancji
Do wyników badania odniosła się współautorka publikacji, profesor Tracey Woodruff ze Stanford University. Jej zdaniem uzyskane dane wskazują na potrzebę wprowadzenia bardziej rygorystycznych regulacji dotyczących ochrony populacji przed toksycznymi związkami chemicznymi.
Ekspertka zwróciła uwagę, że szczególnego znaczenia nabiera fakt, iż również niektóre substancje wprowadzane jako bezpieczniejsze zamienniki mogą wywierać niekorzystny wpływ na zdrowie kobiet ciężarnych oraz rozwijającego się płodu. Według profesor Tracey Woodruff wyniki analizy potwierdzają konieczność prowadzenia szczegółowej oceny bezpieczeństwa każdej nowej substancji chemicznej jeszcze przed jej dopuszczeniem do stosowania i wprowadzeniem na rynek.
Wyniki badania opublikowano w 2025 roku w recenzowanym czasopiśmie „JAMA Network Open” w artykule zatytułowanym „Gestational Exposure to 10 Classes of Priority Chemicals and Birth Outcomes in the ECHO Cohort”. Autorzy podkreślają, że uzyskane wyniki mogą stanowić istotny argument za dalszym ograniczaniem ekspozycji kobiet ciężarnych na toksyczne związki środowiskowe oraz za aktualizacją regulacji dotyczących bezpieczeństwa chemicznego.
Źródła:
- Buckley JP, Pacyga DC, Xun X, et al. Gestational Exposure to 10 Classes of Priority Chemicals and Birth Outcomes in the ECHO Cohort. JAMA Netw Open. 2026;9(6):e2618883. doi:10.1001/jamanetworkopen.2026.18883 https://jamanetwork.com/journals/jamanetworkopen/fullarticle/2850460
Związki chemiczne w ciąży
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Ginekologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.
