Nowe analizy obejmujące ponad 1,3 miliona kobiet wskazują, że długotrwałe stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych może wiązać się ze znacznym wzrostem ryzyka raka wątrobowokomórkowego. Wyniki badań opublikowane w „The Lancet Oncology” podkreślają konieczność uwzględnienia tego czynnika w poradnictwie klinicznym, zwłaszcza wśród pacjentek stosujących antykoncepcję hormonalną przez wiele lat.
• Stosowanie doustnych środków antykoncepcyjnych przez co najmniej 5 lat zwiększa ryzyko raka wątrobowokomórkowego o około 50 procent.
• Analiza oparta na ponad 1,3 miliona kobiet wykazała hazard ratio na poziomie 1,46 (95 proc. CI 1,20–1,78).
• Ryzyko było szczególnie podwyższone u kobiet po menopauzie oraz z chorobami metabolicznymi.
• Choć ryzyko absolutne pozostaje niskie, wyniki mają znaczenie kliniczne w kontekście globalnego wzrostu zachorowań na raka wątroby.
Dowody epidemiologiczne na związek między antykoncepcją a nowotworem wątroby
Wpływ doustnych środków antykoncepcyjnych na ryzyko rozwoju raka wątroby od lat budził kontrowersje. Wcześniejsze dane, głównie z badań kliniczno-kontrolnych, sugerowały możliwy związek, jednak ich moc statystyczna była ograniczona. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem wskazywała na potencjalne ryzyko, ale brakowało dużych, jednoznacznych analiz kohortowych.
Przełomem okazała się publikacja zespołu McGlynna w „The Lancet Oncology” w 2025 roku, obejmująca dane z „Million Women Study” oraz „UK Biobank”.
Wyniki badań kohortowych
Analiza obejmowała ponad 1,3 miliona kobiet, u których monitorowano czas stosowania doustnej antykoncepcji oraz czynniki ryzyka nowotworów wątroby. W badanej populacji zidentyfikowano 2991 przypadków nowotworów wątroby.
Stosowanie antykoncepcji przez okres co najmniej pięciu lat wiązało się z 46-procentowym wzrostem ryzyka raka wątrobowokomórkowego. Efekt ten był szczególnie widoczny u kobiet po menopauzie oraz u pacjentek z towarzyszącymi zaburzeniami metabolicznymi. Co istotne, ryzyko utrzymywało się także po zakończeniu stosowania preparatów hormonalnych.
Mechanizmy biologiczne zwiększonego ryzyka
Wytłumaczeniem obserwowanego związku mogą być mechanizmy hormonalne i metaboliczne. Estrogeny i progestageny mogą wpływać na proliferację hepatocytów, procesy zapalne oraz regulację cyklu komórkowego. Prowadzi to do większej akumulacji mutacji i sprzyja procesowi hepatokarcynogenezy.
Choć bezwzględne ryzyko raka wątroby u kobiet pozostaje niskie, znaczenie kliniczne ma fakt, że jest to nowotwór o dynamicznie rosnącej zapadalności w skali globalnej.
Znaczenie kliniczne i implikacje dla praktyki
Uzyskane dane powinny znaleźć odzwierciedlenie w poradnictwie dotyczącym długoterminowej antykoncepcji hormonalnej. Wybór odpowiedniej metody antykoncepcji u pacjentek obciążonych czynnikami ryzyka metabolicznego czy w wieku pomenopauzalnym powinien uwzględniać potencjalny wpływ na ryzyko nowotworów wątroby.
Dla praktyki klinicznej oznacza to konieczność bardziej zindywidualizowanego podejścia oraz rozważania alternatywnych metod antykoncepcji w określonych grupach pacjentek.
Dowiedz się więcej – Nowy Gabinet Ginekologiczny: Doustna antykoncepcja a ryzyko raka wątroby
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Ginekologiczny" - zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w nasz
