Nieprawidłowości w opiece okołoporodowej stwierdzono we wszystkich placówkach objętych najnowszą kontrolą Najwyższej Izby Kontroli. Raport obejmujący lata 2022–2025 wskazuje między innymi na ograniczony dostęp do znieczulenia zewnątrzoponowego, nadmierny czas pracy lekarzy oraz nieprawidłowości w zakresie realizacji procedur medycznych. Jakie problemy systemowe wymagają pilnej interwencji organizatorów ochrony zdrowia?
- Nieprawidłowości wykryto we wszystkich skontrolowanych placówkach realizujących opiekę okołoporodową
- W sześciu szpitalach pacjentki nie miały dostępu do znieczulenia zewnątrzoponowego
- Lekarze pełnili dyżury przekraczające 24 godziny, a rekordowe trwały nawet 96 godzin
- NIK wskazuje na konieczność zmian systemowych i wzmocnienia nadzoru nad standardami opieki okołoporodowej
Kontrola NIK objęła szpitale i poradnie realizujące opiekę okołoporodową
Najnowszy raport Najwyższej Izby Kontroli dotyczący funkcjonowania opieki okołoporodowej w Polsce wykazał szereg nieprawidłowości organizacyjnych, kadrowych i proceduralnych. Kontrola objęła czternaście podmiotów leczniczych prowadzących oddziały ginekologiczno-położnicze i neonatologiczne oraz dziewięć podmiotów realizujących świadczenia ambulatoryjne, w tym poradnie ginekologiczno-położnicze oraz placówki zatrudniające położne podstawowej opieki zdrowotnej.
Jak podkreślono w informacji o wynikach kontroli, nieprawidłowości stwierdzono we wszystkich skontrolowanych szpitalach i przychodniach realizujących opiekę okołoporodową w latach 2022–2025. W ocenie Najwyższej Izby Kontroli sytuacja wymaga wdrożenia zmian systemowych oraz skuteczniejszego nadzoru nad przestrzeganiem obowiązujących standardów organizacyjnych i klinicznych.
Ograniczony dostęp do znieczulenia podczas porodu
Jednym z najważniejszych problemów wskazanych przez kontrolerów pozostaje nierówny dostęp do znieczulenia zewnątrzoponowego podczas porodu. Raport pokazuje znaczące różnice regionalne w dostępności tej metody analgezji porodowej. Najwyższa Izba Kontroli zwraca uwagę, że w części województw znieczulenie zewnątrzoponowe pozostaje praktycznie niedostępne, natomiast w innych możliwość jego zastosowania ogranicza się głównie do największych ośrodków miejskich. Szczególnie niepokojące są wyniki kontroli sześciu szpitali, w których pacjentki nie miały dostępu do znieczulenia zewnątrzoponowego w ogóle. W jednym z kontrolowanych podmiotów świadczenie to zaczęto oferować dopiero od 2024 roku.
Z perspektywy jakości opieki okołoporodowej oraz realizacji praw pacjentki problem ograniczonej dostępności skutecznych metod łagodzenia bólu porodowego pozostaje jednym z kluczowych wyzwań systemowych.
Zastrzeżenia dotyczące respektowania zgody pacjentek
Raport Najwyższej Izby Kontroli wskazuje również na nieprawidłowości związane z przestrzeganiem praw kobiet rodzących oraz realizacją procedur medycznych wymagających świadomej zgody pacjentki. Kontrolerzy odnotowali przypadki rutynowego wykonywania nacięcia krocza bez uzyskania pisemnej zgody rodzącej. W zależności od placówki odsetek wykonywanych epizjotomii wynosił od 18,8 proc. do ponad 59,3 proc. Zdaniem Najwyższej Izby Kontroli praktyki te wymagają szczególnej analizy pod kątem zgodności z obowiązującymi standardami opieki okołoporodowej oraz zasadami poszanowania autonomii pacjentki.
Niepokojące wyniki dotyczące czasu pracy lekarzy
Poważne zastrzeżenia kontrolerów dotyczyły także organizacji czasu pracy personelu lekarskiego. Najwyższa Izba Kontroli wskazała na przypadki naruszania przepisów dotyczących minimalnego odpoczynku dobowego i tygodniowego lekarzy zatrudnionych na podstawie umowy o pracę. Jak podano w raporcie, ignorowano obowiązek zapewnienia jedenastu godzin nieprzerwanego odpoczynku dobowego oraz trzydziestu pięciu godzin odpoczynku tygodniowego. Jednocześnie we wszystkich czternastu kontrolowanych szpitalach lekarze wykonujący świadczenia na podstawie umów cywilnoprawnych pracowali nieprzerwanie dłużej niż dwadzieścia cztery godziny.
Łącznie odnotowano 719 przypadków pracy przekraczającej tę granicę. W skrajnych sytuacjach dyżury trwały nawet dziewięćdziesiąt sześć godzin. Najwyższa Izba Kontroli oceniła, że taka organizacja pracy może stanowić bezpośrednie zagrożenie zarówno dla bezpieczeństwa pacjentek, jak i samych lekarzy.
Pobieranie opłat i wysoki odsetek cięć cesarskich wśród zidentyfikowanych problemów
Wśród nieprawidłowości wskazanych w raporcie znalazły się również przypadki pobierania opłat za czynności pielęgnacyjne, które powinny być realizowane bezpłatnie w ramach świadczeń finansowanych przez Narodowy Fundusz Zdrowia. Kontrola wykazała ponadto utrzymujący się wysoki odsetek cięć cesarskich, który od lat pozostaje jednym z najczęściej analizowanych wskaźników jakości opieki położniczej w Polsce. Raport wskazuje, że problem ten nadal wymaga monitorowania i oceny pod kątem zasadności klinicznej wykonywanych procedur.
NIK apeluje o działania naprawcze
Wnioski przedstawione przez Najwyższą Izbę Kontroli wskazują na konieczność podjęcia działań organizacyjnych i systemowych mających na celu poprawę jakości oraz bezpieczeństwa opieki okołoporodowej. Szczególne znaczenie mają działania dotyczące zapewnienia równego dostępu do świadczeń, przestrzegania praw pacjentek, poprawy warunków pracy personelu medycznego oraz skuteczniejszego nadzoru nad realizacją obowiązujących standardów. Zdaniem Najwyższej Izby Kontroli bez wdrożenia odpowiednich mechanizmów nadzorczych i organizacyjnych trudno będzie zapewnić jednolity poziom opieki okołoporodowej we wszystkich regionach kraju.
Kiła wrodzona w Europie
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Ginekologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.
