Paracetamol w ciąży był związany z różnicami w wybranych parametrach rozwoju jajników i macicy u córek w duńskim badaniu obserwacyjnym. Publikacja z 8 września 2026 roku w „Human Reproduction Open” opisuje zależności, które nie stanowią dowodu przyczynowego działania leku. Jak interpretować wyniki oceny dziewczynek w wieku trzech miesięcy?
• Ocena 302 dziewczynek z kohorty obejmującej 685 kobiet włączonych do badania w pierwszym trymestrze ciąży
• Monitorowanie stosowania paracetamolu co dwa tygodnie oraz oznaczanie jego stężenia w próbkach moczu pobranych we wczesnej ciąży
• Mniejsza objętość jajników i macicy przy ekspozycji rozpoczynającej się przed 17. tygodniem oraz mniej pęcherzyków przy ekspozycji rozpoczynającej się później
• Obserwacyjny charakter wyników, bez potwierdzenia związku przyczynowego ani możliwości określenia na tej podstawie przyszłej płodności dziewczynek
Jak oceniano ekspozycję na paracetamol?
Duńskie badanie prowadzono od marca 2020 do listopada 2022 roku. Spośród 685 kobiet włączonych w pierwszym trymestrze ciąży do oceny po urodzeniu zakwalifikowano 302 córki. Ekspozycja na paracetamol rozpoczynała się przed 17. tygodniem ciąży u 92 dziewczynek, a od 17. tygodnia u 67. Grupę kontrolną stanowiły 143 dziewczynki bez zgłoszonej ekspozycji prenatalnej.
Informacje zbierano co dwa tygodnie, a dodatkowym narzędziem oceny były oznaczenia paracetamolu w moczu matek. Kobiety przyjmowały przeważnie niewielkie ilości leku; według przekazanego opisu żadna nie przekraczała 4 gramów na dobę. Najczęstszymi wskazaniami były bóle głowy i dolegliwości mięśniowo-szkieletowe.
Różnice zależały od okresu ekspozycji
W przekazanym omówieniu wyników wskazano średnio o 40 procent mniejszą objętość jajników, o 13 procent mniejszą objętość macicy i o 23 procent mniejszą liczbę pęcherzyków jajnikowych. Publikacja naukowa precyzuje jednak, że poszczególne zależności dotyczyły różnych okresów ekspozycji.
Przy rozpoczęciu ekspozycji przed 17. tygodniem ciąży stwierdzono mniejszą objętość jajników i macicy. Rozpoczęcie ekspozycji od 17. tygodnia wiązało się natomiast z mniejszą liczbą pęcherzyków jajnikowych. Nie należy zatem przedstawiać wszystkich różnic jako jednego efektu występującego jednakowo u każdej dziewczynki narażonej prenatalnie na lek.
Znaczenie kliniczne wymaga dalszej oceny
Wcześniejsze doświadczenia na zwierzętach sugerowały możliwość zaburzenia rozwoju jajników i pęcherzyków po ekspozycji płodowej na paracetamol. Duńska analiza dostarcza danych dotyczących ludzi, lecz pozostaje badaniem obserwacyjnym.
Wyniki nie dowodzą, że paracetamol spowodował opisane różnice, ani nie pozwalają rozpoznać zaburzeń przyszłej płodności na podstawie badania niemowlęcia. Znaczenie kliniczne tych obserwacji wymaga dalszych badań i uwzględnienia czynników mogących wpływać zarówno na stosowanie leku, jak i rozwój dziecka.
Źródła
Fischer i współautorzy, „Fetal exposure to paracetamol is associated with altered markers of ovarian development and reduced uterine volume in girls: the COPANA study”, „Human Reproduction Open”, publikacja 8 września 2026 roku.
Paracetamol w ciąży
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Ginekologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.
