Naukowcy z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu wykazali, że to poziom lęku, a nie dolegliwości bólowe czy zmiany fizjologiczne, decyduje o subiektywnym poczuciu gotowości kobiety do samodzielnej opieki nad dzieckiem w pierwszych dobach po porodzie. Wyniki badania opublikowano w „Journal of Clinical Medicine”. Co to oznacza dla codziennej praktyki położniczej i oceny potrzeb pacjentek w okresie połogu?
• Lęk w drugiej dobie po porodzie okazał się silniejszym czynnikiem wpływającym na ocenę gotowości do opieki nad noworodkiem niż ból czy fizjologiczne obniżenie stężenia hemoglobiny
• Elastyczność psychologiczna, czyli zdolność do adekwatnego działania w warunkach dyskomfortu psychofizycznego, istotnie korelowała z wyższą samooceną gotowości do opieki
• Gotowość do opieki jest subiektywnym przekonaniem kobiety o posiadaniu wystarczających zasobów wewnętrznych, a nie obiektywną oceną jej kompetencji rodzicielskich
• Indywidualna ocena stanu psychicznego pacjentki w pierwszych dobach po porodzie może stanowić kluczowy element dostosowania wsparcia i opieki położniczej
Czynniki psychologiczne vs. fizjologiczne w okresie poporodowym
Pierwsze doby po porodzie to okres intensywnych przemian – zarówno somatycznych, jak i emocjonalnych. Mimo że standardem w polskich szpitalach jest system rooming-in, zakładający całodobową obecność noworodka przy matce, nie każda kobieta od pierwszych godzin czuje się wystarczająco kompetentna, by w pełni samodzielnie sprawować opiekę nad dzieckiem. Badacze z Zakładu Podstaw Położnictwa Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu postanowili określić, które czynniki – fizyczne czy psychiczne – w największym stopniu kształtują to subiektywne poczucie gotowości.
Projekt badania i charakterystyka grupy
W badaniu wzięło udział 200 kobiet hospitalizowanych na oddziałach położniczych w okresie od 48 do 72 godzin po porodzie. U uczestniczek oceniano deklarowaną gotowość do sprawowania opieki nad noworodkiem w ciągu dnia i w nocy oraz gotowość do karmienia piersią. Analizie poddano również związek tych zmiennych z poziomem bólu, lęku, nastroju, wsparcia społecznego, elastyczności psychologicznej oraz zmianami parametrów krwi po porodzie.
Lęk jako kluczowy predyktor gotowości
Analiza statystyczna wykazała, że to czynniki psychologiczne – przede wszystkim poziom lęku – mają decydujące znaczenie dla poczucia gotowości do opieki, przewyższając wpływ bólu poporodowego czy fizjologicznego spadku stężenia hemoglobiny. Kobiety odczuwające nasilony lęk w drugiej dobie po porodzie istotnie niżej oceniały swoją gotowość zarówno do samodzielnego zajmowania się dzieckiem, jak i do karmienia naturalnego. Jak podkreśla dr n. med. Anna Prokopowicz, kierownik Zakładu Podstaw Położnictwa, gotowość do opieki nad noworodkiem nie jest oceną kompetencji matki, lecz jej własnym subiektywnym przekonaniem, czy w danym momencie – biorąc pod uwagę stan psychofizyczny – czuje się na siłach do samodzielnego sprawowania opieki.
Znaczenie elastyczności psychologicznej
Istotnym czynnikiem moderującym okazała się również tzw. elastyczność psychologiczna, definiowana jako zdolność do adekwatnego działania w warunkach dyskomfortu psychofizycznego. Kobiety cechujące się wyższą elastycznością psychologiczną, pomimo odczuwanego bólu czy dyskomfortu, wykazywały wyższe poczucie gotowości do opieki. Oznacza to, że zdolność adaptacji do nowej sytuacji i regulacji emocji może stanowić istotny bufor przeciwko negatywnemu wpływowi lęku na funkcjonowanie w roli matki
Implikacje kliniczne dla opieki położniczej
Wyniki badania mają bezpośrednie przełożenie na praktykę kliniczną. Dr Prokopowicz wskazuje, że najważniejszym wnioskiem jest to, iż o gotowości kobiety do opieki nad noworodkiem w większym stopniu decyduje jej stan psychiczny niż czynniki czysto fizyczne. Lęk okazał się znacznie silniejszym czynnikiem niż ból czy zmiany fizjologiczne, dlatego w codziennej praktyce położniczej warto poświęcać więcej uwagi ocenie stanu emocjonalnego pacjentek. Indywidualna ocena gotowości młodej mamy może pomóc w lepszym dostosowaniu opieki i wsparcia w pierwszych dobach po porodzie. Wczesna identyfikacja kobiet z podwyższonym poziomem lęku umożliwia wdrożenie odpowiednich interwencji – zarówno psychologicznych, jak i edukacyjnych – które mogą zwiększyć ich poczucie kompetencji i ułatwić adaptację do nowej roli.
Piśmiennictwo
1. Prokopowicz A, Uchmanowicz I, et al. Lęk po porodzie – wyniki badania naukowców z Uniwersytetu Medycznego we Wrocławiu. Journal of Clinical Medicine. 2026.
2. Prokopowicz, A.; Tułacz, K.; Drobina, K.; Lewandowski, Ł.; Uchmanowicz, I. Maternal Readiness for Newborn Self-Care in the Early Postpartum Period: Associations with Maternal Psychophysical State and Declared Breastfeeding Readiness. J. Clin. Med. 2026, 15, 4522. https://doi.org/10.3390/jcm15124522
Lęk poporodowy a gotowość do opieki nad noworodkiem
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Ginekologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.
