Paracetamol stosowany w ciąży nie wiąże się z większym ryzykiem porodu przedwczesnego, niższej masy urodzeniowej ani urodzenia dziecka zbyt małego w stosunku do wieku ciążowego. Badanie obejmujące 8957 par matka–dziecko dostarczyło również danych wskazujących na niższe szanse urodzenia dziecka dużego w stosunku do wieku ciążowego, choć autorzy podkreślają, że wynik ten opisuje zależność statystyczną i nie dowodzi związku przyczynowego.
-
Analiza 8957 par biologiczna matka–dziecko z 36 ośrodków badawczych nie wykazała związku między prenatalnym stosowaniem paracetamolu a porodem przedwczesnym, masą urodzeniową ani urodzeniem dziecka zbyt małego w stosunku do wieku ciążowego
-
Około 59 procent kobiet zadeklarowało stosowanie dostępnego bez recepty paracetamolu w dowolnym momencie ciąży
-
Stosowanie paracetamolu wiązało się z niższymi szansami urodzenia dziecka dużego w stosunku do wieku ciążowego, jednak wynik ten nie dowodzi, że lek był przyczyną obserwowanej zależności
-
Autorzy wskazują na potrzebę dalszych badań uwzględniających między innymi dawkę, częstość przyjmowania, okres ekspozycji w poszczególnych trymestrach ciąży oraz możliwe różnice indywidualnej odpowiedzi na lek
Duża analiza danych dotyczących stosowania paracetamolu w ciąży
Wyniki badania opublikowanego 21 maja 2026 roku w czasopiśmie „American Journal of Epidemiology” dostarczają kolejnych danych dotyczących bezpieczeństwa prenatalnej ekspozycji na paracetamol. Analizę przeprowadzono w ramach programu Environmental influences on Child Health Outcomes, obejmującego dane z 36 ośrodków pediatrycznych w Stanach Zjednoczonych.
Badaniem objęto 8957 par biologiczna matka–dziecko. Dane dotyczące uczestniczek obejmowały ciąże rekrutowane w latach 1997–2020. Oceniano zależność między stosowaniem dostępnego bez recepty paracetamolu w okresie ciąży a czterema wynikami położniczymi i noworodkowymi: porodem przedwczesnym, masą urodzeniową, urodzeniem dziecka zbyt małego w stosunku do wieku ciążowego oraz urodzeniem dziecka zbyt dużego w stosunku do wieku ciążowego.
Około 59 procent kobiet, czyli 5257 uczestniczek, zgłosiło stosowanie paracetamolu w dowolnym momencie ciąży. Ekspozycję oceniano na podstawie danych deklarowanych przez uczestniczki, pozyskiwanych za pomocą ustandaryzowanych formularzy programu Environmental influences on Child Health Outcomes oraz formularzy stosowanych lokalnie w poszczególnych ośrodkach.
Brak związku z porodem przedwczesnym, masą urodzeniową i hipotrofią płodu
Po uwzględnieniu potencjalnych czynników zakłócających nie stwierdzono istotnego statystycznie związku między prenatalnym stosowaniem paracetamolu a porodem przedwczesnym. Skorygowany iloraz szans wyniósł 0,99, przy 95-procentowym przedziale ufności od 0,86 do 1,14.
Nie wykazano również istotnego związku ze zmianą masy urodzeniowej. W analizie uwzględniającej dodatkowe zmienne, w tym płeć dziecka i wiek ciążowy, oszacowana różnica wyniosła minus 7,52 grama, przy 95-procentowym przedziale ufności od minus 27,80 do 12,77 grama. Podobnie prenatalne stosowanie paracetamolu nie było związane z większym ryzykiem urodzenia dziecka zbyt małego w stosunku do wieku ciążowego. Skorygowany iloraz szans wyniósł 1,02, przy 95-procentowym przedziale ufności od 0,88 do 1,18. Wyniki te wskazują zatem, że w analizowanej populacji nie zaobserwowano istotnego statystycznie związku między deklarowanym stosowaniem paracetamolu w ciąży a trzema spośród czterech ocenianych parametrów dotyczących przebiegu ciąży i stanu noworodka.
Niższe szanse urodzenia dziecka dużego w stosunku do wieku ciążowego
Jedyną istotną statystycznie zależnością zaobserwowaną w analizie była niższa szansa urodzenia dziecka dużego w stosunku do wieku ciążowego. Po uwzględnieniu odpowiednich zmiennych skorygowany iloraz szans wyniósł 0,87, przy 95-procentowym przedziale ufności od 0,79 do 0,96. Autorzy podkreślają jednak, że wynik ten należy interpretować ostrożnie. Badanie obserwacyjne może wykazać zależność statystyczną pomiędzy ekspozycją a określonym wynikiem, ale samo w sobie nie pozwala ustalić, czy istnieje związek przyczynowo-skutkowy. Nie można więc na podstawie tych danych stwierdzić, że paracetamol zapobiega nadmiernej masie płodu lub zmniejsza ryzyko urodzenia dziecka dużego w stosunku do wieku ciążowego.
W analizach przeprowadzonych osobno dla płci dziecka związek z niższymi szansami urodzenia dziecka dużego w stosunku do wieku ciążowego był wyraźniejszy w przypadku dziewczynek. Dla dziewczynek skorygowany iloraz szans wyniósł 0,79, natomiast dla chłopców 0,94. Także ten wynik wymaga jednak ostrożnej interpretacji i dalszej weryfikacji w kolejnych badaniach.
Znaczenie wyników dla praktyki klinicznej
Paracetamol należy do najczęściej stosowanych leków dostępnych bez recepty w okresie ciąży, dlatego ocena jego bezpieczeństwa ma istotne znaczenie kliniczne. Nowa analiza dostarcza danych, które nie wskazują na zwiększenie ryzyka porodu przedwczesnego, obniżenia masy urodzeniowej ani urodzenia dziecka zbyt małego w stosunku do wieku ciążowego w związku z deklarowanym stosowaniem tego leku w ciąży.
– Biorąc pod uwagę powszechność tego leku, nasze wyniki dostarczają ważnych, uspokajających informacji dotyczących jego bezpieczeństwa – podsumowała prof. Rebecca Fry, kierująca pracami.
Jednocześnie wyników badania nie należy traktować jako podstawy do automatycznego zalecania paracetamolu każdej ciężarnej ani jako dowodu pełnego bezpieczeństwa leku w każdej sytuacji klinicznej. Badanie analizowało zależności epidemiologiczne dotyczące określonych wyników położniczych i noworodkowych, a nie wszystkie możliwe konsekwencje ekspozycji prenatalnej.
Wyniki nie kończą dyskusji o bezpieczeństwie paracetamolu w ciąży
Autorzy badania podkreślają potrzebę prowadzenia kolejnych analiz, które pozwolą dokładniej ocenić wpływ dawki, częstotliwości stosowania oraz momentu ekspozycji na poszczególne wyniki zdrowotne. Istotne pozostaje również określenie, czy poszczególne grupy pacjentek mogą różnić się pod względem odpowiedzi na prenatalną ekspozycję na paracetamol. Wnioski z badania wpisują się w szerszą dyskusję dotyczącą bezpieczeństwa stosowania paracetamolu w ciąży, w której wcześniejsze badania epidemiologiczne i eksperymentalne przynosiły niejednoznaczne wyniki. Nowa analiza, ze względu na dużą liczebność kohorty i ocenę kilku istotnych wyników położniczych, stanowi ważny element tego obrazu, ale nie zamyka kwestii wszystkich potencjalnych efektów prenatalnej ekspozycji.
W praktyce klinicznej decyzja o zastosowaniu paracetamolu w okresie ciąży powinna nadal uwzględniać indywidualne wskazania, stan zdrowia pacjentki, potencjalne alternatywne metody leczenia oraz zasadę stosowania leku w najmniejszej skutecznej dawce i przez możliwie krótki czas, zgodnie z oceną lekarza prowadzącego. Kobiety w ciąży powinny konsultować przyjmowanie leków z lekarzem i stosować się do zaleceń dotyczących ich dawkowania.
Źródło: K. K. Huff i wsp., „Prenatal over-the-counter acetaminophen use and birth outcomes in the ECHO Cohort”, „American Journal of Epidemiology”, publikacja online 21 maja 2026 roku, DOI: 10.1093/aje/kwag110.
Paracetamol w ciąży
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Ginekologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.
