NGG 5/2025

Nowotwór, którego nie dało się przewidzieć? Sprawa ginekologa przed Sądem Lekarskim

Abstrakt: Artykuł analizuje sprawę dyscyplinarną lekarza ginekologa (lek. Z.), którego pacjentka – po rozpoznaniu nowotworu o wyjątkowo agresywnym przebiegu – zarzuciła mu zaniedbanie diagnostyczne podczas rutynowej wizyty kontrolnej. Okręgowy Rzecznik Odpowiedzialności Zawodowej sformułował zarzuty, jednak Okręgowy Sąd Lekarski, opierając się na opinii biegłego, uniewinnił lekarza. Biegły wskazał, że wykonane badania były prawidłowe, a nowotwór charakteryzował się tak dużą dynamiką wzrostu (podwojenie rozmiaru guza w ciągu niespełna czterech tygodni), że jego wykrycie podczas wizyty w sierpniu 2022 r. było niemożliwe. Ponadto badanie histopatologiczne wykazało, że nowotwór wywodził się z macicy, a nie z jajnika, co dodatkowo utrudniało rozpoznanie. Sprawa podkreśla kluczową rolę rzetelnej dokumentacji medycznej jako obiektywnego dowodu w postępowaniach wyjaśniających oraz wskazuje na ograniczenia współczesnej diagnostyki w przypadku nowotworów o piorunującym przebiegu.

Słowa kluczowe: odpowiedzialność zawodowa, błąd diagnostyczny, nowotwór ginekologiczny, dokumentacja medyczna, sąd lekarski, agresywny nowotwór, ginekologia

Title: A Cancer That Could Not Have Been Foreseen? A Gynecologist's Case Before the Medical Court

Abstract: The article analyzes a disciplinary case against a gynecologist (Dr. Z.), whose patient – after being diagnosed with an exceptionally aggressive cancer – accused him of diagnostic negligence during a routine check-up. The District Medical Prosecutor formulated charges, but the District Medical Court, based on expert testimony, acquitted the physician. The expert stated that the examinations performed were correct, and the cancer was so rapidly growing (tumor size doubling in less than four weeks) that its detection during the August 2022 visit was impossible. Furthermore, histopathological examination revealed that the cancer originated in the uterus, not the ovary, making diagnosis even more difficult. The case underscores the critical role of thorough medical documentation as objective evidence in investigative proceedings and highlights the limitations of modern diagnostics in the case of fulminant cancers.

Keywords (English): professional liability, diagnostic error, gynecological cancer, medical documentation, medical court, aggressive cancer, gynecology

Autorki: Karolina Podsiadły-Gęsikowska; Aleksandra Powierża

---

Cytologia na podłożu płynnym (LBC) – przegląd piśmiennictwa

Abstrakt: Cytologia na podłożu płynnym (LBC, liquid‑based cytology) jest nowoczesną metodą przygotowania preparatów cytologicznych, która stopniowo wypiera klasyczną cytologię konwencjonalną w programach przesiewowych raka szyjki macicy na całym świecie. Technika ta polega na pobraniu materiału z szyjki macicy do płynnego medium, a następnie przygotowaniu jednorodnej, jednowarstwowej preparatyki, co znacząco redukuje liczbę artefaktów (śluz, krew, bakterie) i zwiększa czytelność rozmazu. W praktyce klinicznej LBC zapewnia większą powtarzalność wyników, niższy odsetek preparatów nieocenionych oraz możliwość wykonania dodatkowych testów molekularnych (HPV, barwienie p16/Ki‑67) z tej samej próbki. Mimo że metaanalizy nie wykazują jednoznacznie wyższej czułości LBC w wykrywaniu zmian CIN2+ w porównaniu z cytologią konwencjonalną, to LBC dostarcza czystszych preparatów i redukuje odsetek wyników fałszywie negatywnych. Coraz więcej krajów wdraża LBC jako standard w badaniach przesiewowych, a w Polsce od 1 czerwca 2026 r. metoda ta zastąpi klasyczną cytologię w ramach świadczeń gwarantowanych. Artykuł omawia również rosnącą rolę samodzielnego pobierania materiału przez kobiety (self‑sampling) jako skutecznej strategii zwiększania zasięgu profilaktyki.

Słowa kluczowe: cytologia na podłożu płynnym, LBC, liquid‑based cytology, rak szyjki macicy, profilaktyka, przesiew, samopobieranie, test HPV

Title: Liquid‑Based Cytology (LBC) – A Literature Review

Abstract: Liquid‑based cytology (LBC) is a modern method of preparing cytological specimens that is progressively replacing conventional Pap smears in cervical cancer screening programs worldwide. The technique involves collecting material from the cervix into a liquid medium, followed by the preparation of a homogeneous, monolayer slide, which significantly reduces artefacts (mucus, blood, bacteria) and improves slide readability. In clinical practice, LBC provides greater result reproducibility, a lower proportion of unsatisfactory specimens, and the possibility of performing additional molecular tests (e.g., HPV testing, p16/Ki‑67 staining) from the same sample. Although meta‑analyses do not consistently demonstrate superior sensitivity of LBC for detecting CIN2+ lesions compared to conventional cytology, LBC delivers cleaner preparations and reduces the rate of false‑negative results. An increasing number of countries are adopting LBC as the standard in screening programs, and in Poland, as of June 1, 2026, the method will replace conventional cytology within publicly funded healthcare services. The article also discusses the growing role of self‑sampling as an effective strategy to increase screening coverage.

Keywords: liquid‑based cytology, LBC, cervical cancer, screening, prevention, self‑sampling, HPV test

Autor: lek. Jacek Tulimowski

---

Prowadzenie ciąży u pacjentki z wadą wrodzoną serca: wyzwania i rekomendacje

Abstrakt: Ciąża u pacjentek z wrodzonymi wadami serca (CHD) stanowi poważne wyzwanie kliniczne, które wymaga ścisłej współpracy kardiologa, ginekologa, anestezjologa i neonatologa. Zmiany hemodynamiczne zachodzące w ciąży (wzrost objętości krwi krążącej o 30–50%, zwiększenie rzutu serca o 30–50%, obniżenie oporu naczyniowego) mogą prowadzić do dekompensacji krążeniowej, zwłaszcza u pacjentek z ciężkimi lub niewyrównanymi wadami. Kluczowe znaczenie ma ocena ryzyka przed ciążą z wykorzystaniem zmodyfikowanej klasyfikacji WHO (mWHO), która dzieli pacjentki na cztery grupy ryzyka i określa zalecany poziom opieki. Postępowanie przed ciążą obejmuje szczegółową diagnostykę kardiologiczną, konsultację genetyczną oraz modyfikację leczenia farmakologicznego (m.in. odstawienie leków przeciwwskazanych w ciąży, takich jak antagoniści angiotensyny czy doustne antykoagulanty nowej generacji). W czasie ciąży niezbędne jest regularne monitorowanie EKG i echokardiograficzne oraz wykonanie echokardiografii płodowej w 18–22 tygodniu. Większość pacjentek może rodzić siłami natury, przy czym cięcie cesarskie zarezerwowane jest dla przypadków wysokiego ryzyka (tętnicze nadciśnienie płucne, niewydolność serca, ciężkie zwężenie zastawki aortalnej). Okres połogu jest czasem największego ryzyka powikłań kardiologicznych, dlatego wymaga wydłużonej hospitalizacji. Dzięki interdyscyplinarnemu podejściu i postępowi w medycynie większość kobiet z CHD może bezpiecznie przejść przez ciążę.

Słowa kluczowe: wrodzone wady serca, ciąża, klasyfikacja mWHO, opieka interdyscyplinarna, zmiany hemodynamiczne, planowanie porodu, nadciśnienie płucne, echokardiografia płodowa

Title: Pregnancy Management in Patients with Congenital Heart Disease: Challenges and Recommendations

Abstract: Pregnancy in patients with congenital heart disease (CHD) presents a significant clinical challenge requiring close collaboration between cardiologists, gynecologists, anesthesiologists, and neonatologists. Hemodynamic changes during pregnancy (30–50% increase in blood volume, 30–50% increase in cardiac output, decreased vascular resistance) can lead to circulatory decompensation, especially in patients with severe or uncompensated defects. Pre-pregnancy risk assessment using the modified WHO (mWHO) classification is crucial, dividing patients into four risk groups and determining the recommended level of care. Preconception management includes detailed cardiac diagnostics, genetic counseling, and modification of pharmacological treatment (including discontinuation of drugs contraindicated in pregnancy, such as angiotensin antagonists and novel oral anticoagulants). During pregnancy, regular ECG and echocardiographic monitoring is essential, along with fetal echocardiography at 18–22 weeks. Most patients can deliver vaginally, with cesarean section reserved for high-risk cases (pulmonary hypertension, heart failure, severe aortic stenosis). The postpartum period carries the highest risk of cardiac complications and therefore requires extended hospitalization. Through interdisciplinary care and advances in medicine, most women with CHD can safely undergo pregnancy.

Keywords: congenital heart disease, pregnancy, mWHO classification, interdisciplinary care, hemodynamic changes, delivery planning, pulmonary hypertension, fetal echocardiography

Autorka: prof. dr hab. n. med. Magdalena Lipczyńska

---

Up-to Date. EBD w leczeniu wysiłkowego nietrzymania moczu

Abstrakt: Wysiłkowe nietrzymanie moczu (SUI) stanowi istotny problem kliniczny w ginekologii funkcjonalnej, istotnie obniżający jakość życia kobiet. W ostatnich latach jako mniej inwazyjne alternatywy dla standardowego leczenia (fizjoterapia mięśni dna miednicy, leczenie chirurgiczne) zaproponowano techniki bazujące na energii (EBD), takie jak lasery (CO₂, Er:YAG) i radiofrekwencja (RF). Niniejszy artykuł, oparty na doniesieniach z lat 2022–2025, przedstawia aktualny stan wiedzy na temat mechanizmów działania, skuteczności i bezpieczeństwa EBD w terapii SUI. Mechanizm działania EBD opiera się na wywołaniu efektu termicznego w tkankach, prowadzącego do skurczu kolagenu oraz stymulacji fibroblastów do syntezy nowego kolagenu i elastyny. Dowody naukowe dotyczące laseroterapii są sprzeczne – metaanalizy nie potwierdzają jednoznacznie jej przewagi nad placebo, a dane długoterminowe są ograniczone. Radiofrekwencja wydaje się bardziej obiecująca, jednak nadal brakuje dużych, długoterminowych badań. HIFU/MFU pozostaje metodą w fazie badań. Wszystkie terapie EBD w leczeniu SUI mają charakter off-label i nie są zatwierdzone przez FDA ani EMA. Podsumowując, EBD mogą być rozważane wyłącznie u starannie wyselekcjonowanych pacjentek, które rozumieją ich eksperymentalny charakter, przy czym standardem postępowania pozostają metody niechirurgiczne i chirurgiczne zgodne z aktualnymi wytycznymi.

Słowa kluczowe: wysiłkowe nietrzymanie moczu, techniki bazujące na energii, lasery ginekologiczne, radiofrekwencja, HIFU, leczenie off‑label, ginekologia funkcjonalna

Title: Energy‑Based Devices in the Treatment of Stress Urinary Incontinence – An Update

Summary: Stress urinary incontinence (SUI) is a significant clinical problem in functional gynecology, substantially affecting women's quality of life. In recent years, energy‑based devices (EBD) such as lasers (CO₂, Er:YAG) and radiofrequency (RF) have been proposed as less invasive alternatives to standard treatments (pelvic floor muscle therapy, surgery). This article, based on reports from 2022–2025, presents the current state of knowledge on the mechanisms of action, efficacy, and safety of EBD in SUI therapy. The mechanism of action of EBD relies on inducing a thermal effect in tissues, leading to collagen contraction and stimulation of fibroblasts to synthesize new collagen and elastin. The evidence for laser therapy is conflicting – meta‑analyses do not clearly confirm its superiority over placebo, and long‑term data are limited. Radiofrequency appears more promising, but large, long‑term studies are still lacking. HIFU/MFU remains in the research phase. All EBD therapies for SUI are off‑label and are not approved by the FDA or EMA. In conclusion, EBD may be considered only in carefully selected patients who understand their experimental nature, with non‑surgical and surgical methods according to current guidelines remaining the standard of care.

Keywords: stress urinary incontinence, energy‑based devices, gynecological lasers, radiofrequency, HIFU, off‑label treatment, functional gynecology

Autor:dr n. med. Piotr Kolczewski

---

Farmakoterapia i fitoterapia w zespole policystycznych jajników (PCOS)

Abstrakt: Zespół policystycznych jajników (PCOS) jest najczęstszym zaburzeniem endokrynologicznym kobiet w wieku rozrodczym, charakteryzującym się złożonym obrazem klinicznym obejmującym zaburzenia miesiączkowania, hiperandrogenizm, insulinooporność oraz zwiększone ryzyko metaboliczne. W artykule omówiono aktualne możliwości farmakologiczne (metformina, złożone doustne środki antykoncepcyjne) oraz fitoterapeutyczne (korzeń lukrecji, berberyna, kora cynamonowca cejlońskiego) w leczeniu PCOS. Podkreślono również rolę czynników środowiskowych, takich jak związki endokrynnie czynne (EDC) i końcowe produkty zaawansowanej glikacji (AGEs), w patogenezie choroby oraz konieczność indywidualnego, holistycznego podejścia terapeutycznego.

Słowa kluczowe: zespół policystycznych jajników, PCOS, metformina, doustne środki antykoncepcyjne, fitoterapia, insulinooporność, hiperandrogenizm, berberyna, korzeń lukrecji, cynamon

Title: Pharmacotherapy and Phytotherapy in Polycystic Ovary Syndrome (PCOS)

Abstract: Polycystic ovary syndrome (PCOS) is the most common endocrine disorder in women of reproductive age, characterized by a complex clinical picture including menstrual irregularities, hyperandrogenism, insulin resistance, and increased metabolic risk. The article discusses current pharmacological options (metformin, combined oral contraceptives) and phytotherapeutic approaches (licorice root, berberine, cinnamon bark) in the management of PCOS. It also highlights the role of environmental factors, such as endocrine-disrupting chemicals (EDCs) and advanced glycation end products (AGEs), in the pathogenesis of the disease, as well as the need for an individualized, holistic therapeutic approach.

Keywords: polycystic ovary syndrome, PCOS, metformin, oral contraceptives, phytotherapy, insulin resistance, hyperandrogenism, berberine, licorice root, cinnamon

Autor:mgr farm. Gabriela Lewandowska

---

Trening siłowo-oporowy: sekret zdrowia i młodości kobiet w okresie menopauzy

Abstrakt: Menopauza to naturalny etap w życiu kobiety, który niesie ze sobą szereg wyzwań zdrowotnych, wynikających z gwałtownego spadku poziomu estrogenów. Zmiany te prowadzą do sarkopenii, osteoporozy, zaburzeń metabolicznych, a także objawów psychologicznych, takich jak obniżenie nastroju i lęk. W odpowiedzi na te wyzwania, trening siłowo-oporowy jawi się jako jedna z najskuteczniejszych interwencji niefarmakologicznych. Artykuł, oparty na aktualnych doniesieniach naukowych, w tym badaniach dr Stacy Sims oraz danych WHO i CDC, przedstawia wielowymiarowy mechanizm działania treningu oporowego. Omawia jego wpływ na stymulację osteoblastów, zwiększenie gęstości mineralnej kości, redukcję tkanki tłuszczowej trzewnej oraz produkcję miokin, takich jak iryzyna, IL-15 i BDNF, które kompensują niedobory hormonalne i wspierają zdrowie metaboliczne oraz funkcje poznawcze. Podkreślono również rolę treningu w budowaniu sprawczości, poprawie jakości snu i redukcji objawów depresji, co czyni go kluczowym narzędziem w promowaniu długowieczności i jakości życia (healthspan) kobiet w okresie menopauzy.

Słowa kluczowe: menopauza, trening siłowo-oporowy, sarkopenia, osteoporoza, miokiny, iryzyna, długowieczność, zdrowie metaboliczne

Title: Strength and Resistance Training: The Secret to Health and Vitality for Women in Menopause

Abstract: Menopause is a natural stage in a woman's life that brings a range of health challenges resulting from a sharp decline in estrogen levels. These changes lead to sarcopenia, osteoporosis, metabolic disorders, and psychological symptoms such as low mood and anxiety. In response to these challenges, resistance training emerges as one of the most effective non-pharmacological interventions. Based on current scientific evidence, including research by Dr. Stacy Sims and data from WHO and CDC, the article presents the multidimensional mechanism of resistance training. It discusses its impact on stimulating osteoblasts, increasing bone mineral density, reducing visceral adipose tissue, and promoting the production of myokines such as irisin, IL-15, and BDNF, which compensate for hormonal deficiencies and support metabolic health and cognitive function. The role of training in building agency, improving sleep quality, and reducing depressive symptoms is also emphasized, making it a key tool in promoting longevity and healthspan in menopausal women.

Keywords: menopause, resistance training, sarcopenia, osteoporosis, myokines, irisin, longevity, metabolic health

Autor: Anna Leszczyńska-Łazor