Pojawił się projekt nowego rozporządzenia Ministerstwa Zdrowia w sprawie bezpiecznej pracy ostrymi narzędziami, których używa się przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Rozporządzenie wejdzie w życie 11 maja 2013 roku. Wymusi to na właścicielach gabinetów wprowadzenie nowych przepisów sanitarnych posługiwania się ostrymi narzędziami w czasie pracy i ich utylizacji, oraz opracowanie procedur postępowania po zranieniu.
Według Ministerstwa Zdrowia zakażenia wirusem HBV i HCV są przyczyną 66 proc. wszystkich chorób zawodowych stwierdzonych u pracowników medycznych. Rocznie takich chorób w Polsce notuje się ok. 140. Właśnie zakłucia i skaleczenia są najczęstszym sposobem przedostawania się tych wirusów. Ryzyko zakażenia się wirusem HBV w przypadku zakucia igłą oceniane jest na 6 do 30 proc., a w wirusem HCV od 2,7 do 10 proc. Znacznie mniejsze jest ryzyko zakażenia wirusem HIV. Wynosi ono 0,3 proc. Od maja 2013 Rozporządzenie wejdzie w życie 11 maja przyszłego roku. Jest to termin ostateczny, wyznaczony przez Unię Europejską. Podobne przepisy będą obowiązywać we wszystkich krajach Unii.
Rozporządzenie określa warunki BHP, które muszą być zachowane podczas wykonywania prac narażających na zranienie ostrymi narzędziami. Są nimi wyroby medyczne służące do cięcia i kłucia, które mogą spowodować zranienie. Te zasady odnoszą się do wszystkich osób zatrudnionych w placówce medycznej, udzielających świadczeń zdrowotnych bez względu na formę zatrudnienia. Obowiązki właściciela Nowe rozporządzenie nakłada na właściciela placówki medycznej szereg nowych obowiązków. Musi on tak zorganizować miejsce pracy dla swoich pracowników, aby w maksymalny sposób uniemożliwić im przypadkowe zakucie się narzędziem.
Co istotne, §3 pkt. 4 rozporządzenia mówi, że po szczegółowe wytyczne w stosunku do danego gabinetu można się udać do Sanepidu i PIP-u. To jest ważne zastrzeżenie, bo zdarza się, że pracownicy Sanepidu nie chcą udzielać informacji, jak powinny być przygotowane poszczególne procedury. Teraz mamy wręcz ministerialny nakaz, aby po wytyczne zgłosić się do Sanepidu. Właściciele przychodni zobowiązani są do opracowania i wdrożenia procedur bezpiecznego postępowania z ostrymi narzędziami. Procedury te mają obejmować zakaz ponownego
zakładania osłonek na ostre narzędzia. Kolejnym obowiązkiem jest organizacja pracy. Należy też przede wszystkim kupować taki sprzęt, który jest wyposażony w mechanizmy chroniące przed zranieniem. Zatem klasyczne strzykawki z igłami muszą pójść w zapomnienie. Wprowadzając procedurę postępowania z ostrymi narzędziami, trzeba wyraźnie zaznaczyć, że znieczulanie ma się odbywać za pomocą systemów bezigłowych. Według danych Ministerstwa Zdrowia 90 proc. skaleczeń to właśnie zakucia igłami. Skaleczenia skalpelem stanowią tylko 3 proc. przypadków. Rozporządzenia nakłada też na właściciela obowiązek zapewnienia warunków bezpiecznego zbierania, przechowywania oraz usuwania odpadów medycznych.
Bardzo często zdarzają się zakłucia przy ugniataniu śmieci. Dlatego worki na śmieci powinny być wypełniane tylko w 2/3 swojej objętości, a zużyte igły i skalpele powinno się wyrzucać do specjalnych pojemników, nie zaś bezpośrednio do worka. Te pojemniki powinny być ustawione możliwe blisko miejsc, w których są używane. Instrukcje obsługi Przed rozpoczęciem pracy pracownik musi mieć możliwość zapoznania się z instrukcją obsługi wszystkich urządzeń, które zawierają ostre narzędzie. Dlatego kupując do gabinetu nowe narzędzia należy sprawdzić, czy mają instrukcję obsługi w języku polskim. Taką instrukcję należy dołączyć do dokumentacji gabinetu.
Oczywiście właściciel gabinetu musi zapewnić pracownikom środki ochrony indywidualnej, odpowiednie do rodzaju i poziomu narażenia. Rozporządzenie nakłada też na pracodawcę obowiązek przeprowadzania systematycznych szkoleń z zakresu postępowania z ostrymi narzędziami. Gdy się skaleczy We wszystkich gabinetach i przychodniach musi być prowadzony wykaz zranień ostrymi narzędziami, który należy przechowywać przez okres nie krótszy niż 40 lat. Jeśli zdarzy się, że ktoś zrani się ostrym narzędziem, pracodawca musi zbadać przyczyny i okoliczności zranienia, a jeśli to konieczne, zaktualizować procedury bezpiecznego postępowania z ostrymi narzędziami. Zraniony pracownik powinien mieć możliwość uzyskania od pracodawcy wszelkich informacji dotyczących badań lekarskich i laboratoryjnych.
Gdzie i kiedy może udać się po poradę, jakie badania musi przeprowadzić, itp. Cały algorytm postępowania w razie zranienia pracownika powinien być opisany w oddzielnej procedurze. Obowiązki pracownika Pracownik oczywiście musi przestrzegać wszystkich wdrożonych procedur sanitarnych, aby zapobiec skaleczeniu się. Gdyby już do niego doszło, musi poinformować pracodawcę.
Według Ministerstwa Zdrowia nie ma zgłoszenia o 40-80 proc. zranień, nie są też one rejestrowane, nie podejmuje się żadnych działania profilaktyczne. – Rany takie zazwyczaj szybko się goją, ale nie można lekceważyć zagrożenia zakażeniem biologicznymi czynnikami chorobotwórczymi. Jeśli dojdzie do zakażenia, to jego skutki odczuwalne są dopiero po dłuższym czasie – mówi pracownik ministerstwa zdrowia, który przygotowywał tę regulację prawną. – Wtedy zmiany chorobowe są już nieodwracalne, a mogą skutkować marskością wątroby, pierwotnym rakiem watrobowo-komórkowym, czy wręcz AIDS. Wszelkie informacje o zakłuciach i skaleczeniach muszą być niezwłocznie przekazane Sanepidowi i Państwowej Inspekcji Pracy.
Piotr Szymański
