Wreszcie się doczekaliśmy. Ministerstwo Zdrowia wydało rozporządzenie w sprawie szczegółowych wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia i urządzenia podmiotu wykonującego działalność leczniczą. Rozporządzenie dotyczy wszystkich gabinetów lekarskich, zarówno praktyk, jak i podmiotów lekarskich.
{sms-dostep g2}
Na rozporządzenie czekaliśmy ponad rok. Bowiem ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o działalności leczniczej (Dz. U. Nr 112, poz. 654, z późn. zm.) nakładała na Ministerstwo Zdrowia obowiązek określenia tych wymogów, a w szczególności warunków ogólnoprzestrzennych, sanitarnych oraz instalacyjnych. Regulacje te dotyczą wszystkich podmiotów wykonujących działalność leczniczą, niezależnie od formy organizacyjno-prawnej, w jakiej jest prowadzona, tj. podmiotów leczniczych oraz praktyk zawodowych lekarzy, pielęgniarek i położnych. Dlatego tracą moc wszystkie dotychczasowe regulacje.
Czyli, rozporządzenie z dnia 2 lutego 2011 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pod względem fachowym i sanitarnym pomieszczenia i urządzenia zakładu opieki zdrowotnej (Dz. U. Nr 31, poz. 158); rozporządzenie z dnia 9 marca 2000 r. w sprawie wymagań, jakim powinny odpowiadać pomieszczenia, urządzenia i sprzęt medyczny, służące wykonywaniu indywidualnej praktyki lekarskiej, indywidualnej specjalistycznej praktyki lekarskiej i grupowej praktyki lekarskiej (Dz. U. Nr 20, poz. 254) oraz rozporządzenie z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie wymagań technicznych i sanitarnych dla pomieszczeń, w których można wykonywać praktykę pielęgniarek i położnych, oraz wymagań, jakim powinny odpowiadać urządzenia i sprzęt medyczny umożliwiający udzielanie świadczeń zdrowotnych (Dz. U. Nr 56, poz. 197).
Zawarcie w jednym rozporządzeniu omawianych wymagań dla wszystkich rodzajów podmiotów wykonujących działalność leczniczą ma, zdaniem Ministerstwa Zdrowia, charakter porządkujący. Ponadto celem ministerstwa było ujednolicenie wymagań dla wszystkich podmiotów wykonujących działalność medyczną. Do tej pory te wymagania dla praktyk i podmiotów lekarskich różniły się i to dość znacznie. Sterylizacja Największe zmiany dotyczą sterylizacji. Ale na szczęście nie są to zmiany rewolucyjne. Większość z naszych gabinetów i tak była przystosowana do wymogów zawartych w najnowszym rozporządzeniu. Szczegółowy opis zawiera załącznik nr. 2 do rozporządzenia. Oto najistotniejsze uregulowania. W przychodni typu „ambulatorium” musi być wydzielone co najmniej jedno pomieszczenie higieniczno- -sanitarne, a w przypadku prowadzenia sterylizacji musi być urządzona sterylizatornia. Lokalizuje się ją w oddzielnym pomieszczeniu lub wydzielonym do tego celu miejscu gabinetu diagnostyczno-zabiegowego (tzw. punkt sterylizacyjny). Punkt sterylizacyjny może funkcjonować pod warunkiem zapewnienia rozdziału czasowego pomiędzy wykonywaniem sterylizacji, a udzielaniem świadczeń zdrowotnych. Ponadto musi być on zlokalizowany poza drogami komunikacji i w odległości zapewniającej swobodny dostęp do miejsca udzielania świadczenia zdrowotnego. W przypadku fotela ginekologicznego musi to być odległość co najmniej 1,5 metra.
Urządzenie sterylizatornii
Wedle rozporządzenia sterylizatornia stanowi ciąg technologiczny obejmujący w kolejności:
1) odcinek (blat) materiałów skażonych, służący do wyładunku i przygotowania do mycia i dezynfekcji wstępnej lub zasadniczej;
2) odcinek maszynowego mycia lub ręcznego mycia i dezynfekcji obejmujący urządzenie myjąco – dezynfekcyjne lub zlew 2–komorowy;
3) odcinek (blat) materiałów czystych do przeglądania i pakietowania materiałów czystych przed sterylizacją;
4) sterylizator parowy lub niskotemperaturowy, z wyłączeniem urządzenia na tlenek etylenu;
5) odcinek (blat) materiałów sterylnych;
6) stanowisko higieny rąk zorganizowane poza blatem roboczym.
Punkt szósty jest dość kontrowersyjny. W większości projektów stanowisko higieny rąk jest połączone z blatem roboczym. Jednak wedle nowych przepisów musi być przerwa pomiędzy blatem roboczym, a blatem umywalki do higieny rąk. Sterylizatornia powinna być tak zaprojektowana, aby na każdym etapie zapewniała jednokierunkowy ruch materiałów od punktu przyjęcia materiału skażonego do punktu wydania materiału sterylnego.
Wymagania przestrzenne
W art. 14 rozporządzenia czytamy, że gabinety lekarskie powinny być zlokalizowane w samodzielnym budynku albo w zespole budynków. Jednak dopuszcza się lokalizowanie ich w budynku o innym przeznaczeniu, pod warunkiem całkowitego wyodrębnienia. Co oznacza całkowite wyodrębnienie? W przypadku gabinetów ambulatoryjnych i szpitali jednodniowych oznacza to tyle, że jedynie węzły komunikacji pionowej i poziomej w budynku mogą być wspólne dla przychodni, jak i innych pomieszczeń w danym budynku.
Inne instalacje muszą być już osobne. Rozporządzenie dopuszcza także zlokalizowanie pomieszczenia, w którym jest wykonywana praktyka zawodowa (nie dotyczy podmiotu leczniczego) w lokalu mieszkalnym. Oczywiście także pod warunkiem całkowitego wyodrębnienia od pomieszczeń innych użytkowników lokalu. Zatem wszystkie instalacje gabinetu urządzonego w mieszkaniu, w szczególności wentylacja, powinny być niezależne od instalacji budynku mieszkalnego. Oczywiście w lokalu mieszkalnym, w którym jest gabinet, nie może być urządzone mieszkanie dla np. lekarza.
Do pomieszczeń przychodni i do mieszkania muszą prowadzić osobne wejścia z klatki schodowej. Niedopuszczalne jest, aby np. z poczekalni można było wchodzić do prywatnego mieszkania i do gabinetów. Kształt i powierzchnia pomieszczeń podmiotu wykonującego działalność leczniczą muszą umożliwiać prawidłowe rozmieszczenie, zainstalowanie i użytkowanie urządzeń, aparatury i sprzętu, stanowiących jego niezbędne funkcjonalne wyposażenie - tak brzmi art. 16. Daje on dość dużą dowolność w projektowaniu gabinetu. Gabinet badań ginekologicznych musi mieć bezpośrednie połączenie z pomieszczeniem higieniczno- sanitarnym wyposażonym dodatkowo w bidet. Przepis ten dotyczy zarówno gabinetów działających jako podmiot leczniczy (dawne ZOZ-y) i jako praktyki zawodowe. Jednak w przypadku wykonywania praktyki zawodowej ustawodawca dopuścił możliwość usytuowania pomieszczenia higieniczno-sanitarnego niepołączonego bezpośrednio z gabinetem.
Pomieszczenia sanitarne
W pomieszczeniach podmiotów wykonujących działalność leczniczą muszą być wydzielone pomieszczenia do składowania bielizny czystej (1 pomieszczenie), do składowania bielizny brudnej (1 pomieszczenie) i miejsce na odpady (1 pomieszczenie). W przypadku pomieszczeń, w których wykonywana jest praktyka zawodowa, nie muszą to być osobne pomieszczenia, ale wystarczy, że będą to wydzielone miejsca do składowania tych wyżej wymienionych rzeczy. W ambulatorium musi być wydzielone co najmniej jedno pomieszczenie porządkowe lub miejsce służące do przechowywania środków czystości oraz preparatów myjąco-dezynfekcyjnych.
Meble
Dość lakoniczny jest przepis dotyczący mebli medycznych. Art. 27 stwierdza jedynie, że „meble w pomieszczeniach podmiotu wykonującego działalność leczniczą umożliwiają ich mycie oraz dezynfekcję”. Nie ma nic na temat certyfikatów, czy pozwoleń. Oczywiście kupując meble do gabinetu musimy zadbać o to, aby środki dezynfekujące nie spowodowały trwałych odbarwień mebli.
Również dość prosty przepis dotyczy podłóg i ścian. Podobnie jak meble, podłogi jak i ich połączenie ze ścianami powinny być wykonane z materiałów umożliwiających ich mycie i dezynfekcję. W przypadku konieczności zastosowania sufitów podwieszonych w pomieszczeniach o podwyższonych wymaganiach higienicznych, w szczególności w salach operacyjnych i porodowych, pokojach łóżkowych przystosowanych do odbioru porodu, pokojach łóżkowych na oddziałach anestezjologii i intensywnej terapii, salach pooperacyjnych, salach oparzeniowych oraz w pomieszczeniach przeznaczonych do pobierania i przerobu krwi w centrum, sufity te powinny być wykonane w sposób zapewniający szczelność powierzchni oraz umożliwiający ich mycie i dezynfekcję.
Wymagania dotyczące instalacji
Pomieszczenia, w których są wykonywane badania lub zabiegi, powinny być wyposażone w co najmniej jedną umywalkę z baterią z ciepłą i zimną wodą, dozownik z mydłem w płynie, dozownik ze środkiem dezynfekcyjnym oraz pojemnik z ręcznikami jednorazowego użycia i pojemnik na zużyte ręczniki. Gabinety, w których są wykonywane badania lub zabiegi przy użyciu narzędzi i sprzętu wielokrotnego użycia, powinny być wyposażone w dodatkowy zlew z baterią niezależnie od umywalek.
Tego dodatkowego zlewu nie trzeba instalować, jeśli stanowiska mycia rąk personelu oraz narzędzi i sprzętu wielokrotnego użycia są zorganizowane w oddzielnym pomieszczeniu, do którego narzędzia i sprzęt są przenoszone w szczelnych pojemnikach oraz w przypadku, gdy mycie i sterylizacja są przeprowadzane w innym podmiocie. Art. 39 rozporządzenia nakazuje, aby raz na rok instalacje i urządzenia wentylacji mechanicznej i klimatyzacji podlegały okresowemu przeglądowi, czyszczeniu lub dezynfekcji lub wymianie elementów instalacji zgodnie z zaleceniami producenta. Co istotne, wszystkie te czynności trzeba dokumentować. W załączniku nr 2 mamy także wymóg (pkt. 4) posiadania pomieszczenia higieniczno- -sanitarnego. Jest to pomieszczenie wyposażone co najmniej w miskę ustępową, umywalkę, dozownik z mydłem w płynie, pojemnik z ręcznikami jednorazowego użycia oraz pojemnik na zużyte ręczniki.
Co dalej?
Zasadniczo do 31 grudnia 2012 roku musimy nasze gabinety dostosować do wymogów tego rozporządzenia. Największym wyzwaniem dla dobrze zaprojektowanych gabinetów będzie wyznaczenie miejsc na czystą i brudną bieliznę. Jeśli wiemy, że nasz gabinet wymaga gruntowniejszych przeróbek i nie zdążymy do końca roku, trzeba złożyć program dostosowawczy (w naszym organie rejestrowym). Czas na złożenie programu także mamy do 31 grudnia 2012. Piotr Szymański
