Widzieć więcej

Parafrazując: kolposkop jaki jest, każdy widzi. Jednakże jak w gąszczu ofert wybrać urządzenie najbardziej odpowiednie do swojej praktyki? Czym kierować się przy wyborze kolposkopu? Czy warto inwestować w najtańszy, którego cena nie przekracza dziesięciu tysięcy złotych? Czy lepiej zainwestować w sprzęt z najwyższej półki za, bagatela, sześćdziesiąt tysięcy złotych?

Co mi jest potrzebne?

Kolejne pytanie, bardziej precyzyjnie formułuje oczekiwania lekarza poszukującego odpowiedniego dla siebie urządzenia. Co ma podstawowy wpływ na jakość, tym samym na cenę kolposkopu? Oto odpowiedź: o jakości kolposkopu decydują: optyka, oświetlenie, mechanika i wyposażenie dodatkowe. Szczegółowe opisanie każdego z wymienionych elementów wymagałoby oddzielnych artykułów. Przedstawiam zatem skrótowe ich wersje.

Optyka

Najdroższym w produkcji (tym samym rzutującym na cenę) elementem kolposkopu jest układ optyczny. Wybierając urządzenie do swojej praktyki, warto brać pod uwagę ten ważny parametr techniczny. To zależnie od zastosowanej w kolposkopie optyce, widzimy pole zabiegowe bardzo dobrze, dobrze bądź po prostu nic nie widzimy.

Współczesne, zaawansowane układy optyczne składają się z wielu elementów. Czym bardziej zaawansowany układ optyczny, tym wyższe parametry, m.in., głębi ostrości obrazu, rozdzielczości optycznej czy obrysu pola zabiegowego. Optyka kolposkopu powinna być również apochromatyczna. Zapobiega ona zjawisku aberracji chromatycznej, czyli zniekształceniom i przebarwieniom widzianego w okularach kolposkopu obrazu. Dobrze, aby urządzenie było wyposażone w zielony filtr. Jego zastosowanie powoduje mocne kontrastowanie zabarwionych na czerwono (np. krew, tkanki) miejsc pola zabiegowego, dzięki czemu są one lepiej widoczne. Na co zatem zwrócić szczególną uwagę?

Liczba powiększeń

Przede wszystkim znaczenie ma liczba dostępnych w urządzeniu powiększeń. Kolposkopy z jednym rodzajem powiększenia (najtańsze) nie dają możliwości wykonywania pełnej kolposkopii. Urządzenie powinno dysponować co najmniej trzema rodzajami powiększeń. Łatwiej i z pożądanym skutkiem można w ten sposób obserwować pole zabiegowe. Trzy rodzaje powiększeń pozwalają również na przeprowadzenie właściwej diagnostyki przypadku, włącznie z pobraniem wycinka. Warto wiedzieć, że już niedrogi sprzęt, zaliczany do średniej klasy, oferuje nawet pięć różnych wielkości powiększeń. Daje to możliwość lepszego dostosowania warunków optycznych kolposkopu do indywidualnych potrzeb. Umożliwia także komfortową pracę.

Wielkość powiększeń

Kolejny parametr to wielkość powiększeń. Kolposkop posiadający kilka rodzajów powiększeń ma spory zakres możliwości diagnostycznych. Konkretne powiększenia, nazywane też wartościami powiększeń, nie powinny mieć jednak większego znaczenia przy wyborze kolposkopu. W zasadzie tylko wtedy, gdy lekarz zmienia kolposkop i jest przyzwyczajony do pracy z konkretnymi ustawieniami, będzie poszukiwał nowego urządzenia z dokładnie takimi samymi ustawieniami. Poniżej jest przedstawiona tabela powiększeń przykładowego kolposkopu o konkretnych parametrach optycznych, plasowanego w rankingu rynkowym na wyższej półce.

Podanych wartości nie powinno się przyjmować jako niezmiennych wytycznych przy wyborze urządzenia. Parametry produktów różnych producentów będą oscylowały z marginesem w przedstawionych liczbach. Maksymalne powiększenie stosowane w kolposkopach budowanych na bazie mikroskopów zabiegowych może sięgać nawet 40x. Kłopot w tym, że konfiguracja optyczna przy tak dużym powiększeniu (małe ogniskowe obiektywów) oraz wymagana bardzo duża precyzja poruszania się w polu zabiegowym, mocno utrudnia przeprowadzanie procedur kolposkopowych.

Ogniskowa obiektywu

Parametr określający odległość obiektywu kolposkopu od danego punktu pola zabiegowego, w której obraz widziany przez okulary urządzenia będzie zachowywał ostrość, nazywany jest ogniskową obiektywu. Wyrażona jest w milimetrach. Sugerowana ogniskowa obiektywu stosowanego w kolposkopie powinna wynosić 300 mm. Mniejsze lub większe odległości ogniskowych są możliwe do uzyskania i nieraz ze względu na indywidualne uwarunkowania są stosowane. Istnieje jednak ważna zależność pomiędzy ogniskową kolposkopu, a uzyskiwanymi powiększeniami. Czym krótsza jest ogniskowa obiektywu, tym większe uzyskujemy powiększenia. Aby zmienić ogniskową należałoby wymienić soczewkę obiektywu, więc warto od razu wybrać dla siebie optymalną.

Binokular

Jest to dwutorowy element optyczny umożliwiający obserwację pola zabiegowego. Jest nazwany również nasadką okularową bądź poprostu okularami. W kolposkopach standardowo stosowane binokulary mają stały kąt nachylenia. Przez dłuższy czas na rynku dostępne były tylko binokulary proste. Na szczęście producenci urządzeń optycznych ulżyli nieco codziennej pracy ginekologów i zaproponowali rozwiązania z binokularami o stałym kącie nachylenia 45°. To pozwala pracować bardziej ergonomicznie, zmniejszając napięcia górnego odcinka kręgosłupa operatora kolposkopu.

Jednakże prawdziwym hitem, rodem z mikroskopii operacyjnej (niestety kosztownym – ceny sięgają 9 tys. zł), są binokulary o zmiennym kącie nachylenia, pracujące nawet w zakresie 220°. Pozwalają one dopasować optymalny kąt nachylania okularów do danego przypadku, zapewniają zarazem pełen komfort pracy. Reasumując: binokulary stałe 45° i uchylne – tak, binokulary stałe proste – nie koniecznie. Dobrym wyborem są więc kolposkopy zaopatrzone w pięć rodzajów powiększeń, ogniskową w marginesie 300 mm oraz binokular stały 45° bądź bardziej ekstrawagancko uchylny.

Ciąg dalszy nastąpi

Temat zakupu kolposkopu jest bardzo obszerny. Dlatego pozwoliliśmy sobie podzielić go na dwie części. W następnym numerze Nowego Gabinetu Ginekologicznego napiszemy, jakie oświetlenie powinnno mieć urządzenie, w jaki sposób umieścić je w gabinecie, na co zwrócić uwagę przy wyborze konkretnego statywu oraz szeroko opiszemy zestaw akcesoriów, które powodują, że praca z kolposkopem staje się przyjemna.

Tabela 1. Tabela powiększeń
Pozycja pokrętła zmiany powiększenia Rzeczywiste powiększenie
                  1                                              1,8
                  2                                             2,70
                  3                                             4,50
                  4                                             7,20
                  5                                            11,25
Parametry techniczne przykładowego kolposkopu:
binokular stały 45st, okulary x10, ogniskowa obiektywu 300 mm

Cyprian Seliga