Rezygnacja z karmienia piersią lub łączenie karmienia piersią z mlekiem modyfikowanym może wiązać się z krytyką, poczuciem winy i presją społeczną ze strony bliskich, innych kobiet, a niekiedy także personelu medycznego. Analiza 592 komentarzy opublikowanych w hiszpańskojęzycznych mediach społecznościowych pokazuje, że sposób żywienia niemowlęcia bywa przedstawiany nie tylko jako decyzja zdrowotna, lecz także jako miara zaangażowania i odpowiedzialności matki.
- Analiza 592 komentarzy pokazała, że wyłączne karmienie piersią bywa utożsamiane z troską, poświęceniem i odpowiedzialnością matki
- Kobiety, które stosują mleko modyfikowane, karmienie mieszane lub przerywają laktację, opisywały doświadczenia krytyki, frustracji i poczucia winy
- Część matek kontynuowała karmienie piersią mimo bólu i problemów zdrowotnych, postrzegając je jako obowiązek wobec dziecka i źródło emocjonalnej satysfakcji
- Wyniki wskazują na potrzebę takiego wsparcia laktacyjnego i medycznego, które promuje korzyści z karmienia piersią, ale jednocześnie ogranicza stygmatyzację kobiet, które z różnych przyczyn nie mogą lub nie chcą kontynuować wyłącznego karmienia piersią
Analiza komentarzy matek w hiszpańskojęzycznych mediach społecznościowych
Badaczki z Universitat Pompeu Fabra w Barcelonie przeanalizowały 592 komentarze zamieszczone pod 15 postami opublikowanymi na pięciu hiszpańskojęzycznych kontach rodzicielskich. Profile dotyczyły macierzyństwa, opieki nad dziećmi i karmienia piersią. Prowadzące je kobiety miały tysiące obserwujących i przedstawiały się jako ekspertki lub doradczynie w zakresie rodzicielstwa i laktacji.
Analizowane komentarze stanowiły materiał pozwalający przyjrzeć się społecznym oczekiwaniom dotyczącym sposobu żywienia niemowląt oraz emocjom towarzyszącym kobietom, które nie karmią piersią wyłącznie lub rezygnują z karmienia piersią. Badanie opisano na łamach czasopisma „Media & Jornalismo”. Jego wyniki zwracają uwagę na istotny aspekt opieki okołoporodowej: rekomendacje dotyczące żywienia niemowląt mogą być odbierane przez część kobiet nie tylko jako wskazówki zdrowotne, ale również jako normy dotyczące tego, jak powinna zachowywać się „dobra matka”.
Wyłączne karmienie piersią jako wyznacznik zaangażowania matki
W wielu analizowanych komentarzach wyłączne karmienie piersią było przedstawiane jako wyraz troski o dziecko, poświęcenia i odpowiedzialności. Jednocześnie karmienie mlekiem modyfikowanym lub łączenie karmienia piersią z mlekiem modyfikowanym bywało przedstawiane jako rozwiązanie gorsze, a niekiedy jako dowód niewystarczającego zaangażowania matki.
Takie przekazy mogą prowadzić do utożsamiania sposobu żywienia dziecka z oceną kompetencji rodzicielskich. Z perspektywy klinicznej jest to istotne, ponieważ decyzje dotyczące karmienia niemowlęcia są podejmowane w bardzo złożonym kontekście medycznym, fizjologicznym, psychicznym i społecznym. W komentarzach pojawiały się również wypowiedzi kobiet opisujących własne poczucie winy i frustrację z powodu tego, że nie udało im się karmić dziecka wyłącznie piersią. Dla części z nich odstąpienie od wyłącznego karmienia piersią nie było wyborem, lecz konsekwencją okoliczności, na które miały ograniczony wpływ.
Ból, problemy zdrowotne i trudności z laktacją
Niektóre kobiety wskazywały, że musiały zakończyć karmienie piersią po powrocie do pracy. Inne opisywały ból, problemy zdrowotne oraz trudności związane z laktacją. W analizowanym materiale pojawiały się również historie kobiet, które kontynuowały karmienie piersią mimo fizycznego cierpienia. Postrzegały je jako obowiązek wobec dziecka, a związane z karmieniem poświęcenie mogło być dla nich jednocześnie źródłem emocjonalnej satysfakcji.
Wyniki analizy pokazują zatem złożoność doświadczeń związanych z karmieniem piersią. Ta sama praktyka może być przez jedną kobietę przeżywana jako satysfakcjonująca i wzmacniająca więź z dzieckiem, podczas gdy dla innej może wiązać się z bólem, wyczerpaniem, frustracją lub koniecznością rezygnacji z powodu problemów zdrowotnych.
Rekomendacje dotyczące karmienia piersią a doświadczenia matek
Światowa Organizacja Zdrowia i Fundusz Narodów Zjednoczonych na rzecz Dzieci zalecają rozpoczęcie karmienia piersią w ciągu pierwszej godziny po urodzeniu oraz wyłączne karmienie piersią przez pierwszych sześć miesięcy życia dziecka. Po ukończeniu szóstego miesiąca życia zalecane jest wprowadzanie odpowiednich pokarmów uzupełniających przy jednoczesnym kontynuowaniu karmienia piersią do drugiego roku życia lub dłużej. Zalecenia te wynikają z udokumentowanych korzyści zdrowotnych związanych z karmieniem piersią i stanowią ważny element polityki zdrowia publicznego. Jednocześnie sposób komunikowania tych rekomendacji może mieć znaczenie dla doświadczeń kobiet, szczególnie wtedy, gdy napotykają one trudności uniemożliwiające realizację zaleceń dotyczących wyłącznego karmienia piersią.
W praktyce medycznej istotne jest więc rozróżnienie pomiędzy promowaniem karmienia piersią jako korzystnej dla zdrowia praktyki a wywieraniem presji na kobietę, która z powodów medycznych, psychologicznych, społecznych lub zawodowych nie może kontynuować wyłącznego karmienia piersią.
Powrót do pracy może wpływać na długość karmienia piersią
Jednym z czynników wymienianych przez uczestniczki analizowanych dyskusji był powrót do pracy. Jest to istotny element szerszego kontekstu społecznego karmienia piersią, ponieważ możliwość kontynuowania laktacji zależy między innymi od warunków zatrudnienia, organizacji czasu pracy oraz dostępności warunków umożliwiających odciąganie i przechowywanie pokarmu.
W Hiszpanii w 2025 roku wydłużono urlop związany z narodzinami i opieką nad dzieckiem. Reforma zwiększyła podstawowy wymiar płatnego urlopu z 16 do 19 tygodni na każdego z rodziców, przy czym część dodatkowego okresu może być wykorzystywana w późniejszym czasie. W przypadku rodzin z jednym rodzicem przewidziano dłuższy wymiar urlopu.
Nawet wydłużenie urlopu nie oznacza jednak automatycznie możliwości realizowania zaleceń dotyczących wyłącznego karmienia piersią przez sześć miesięcy. Na decyzje i możliwości kobiet wpływają również problemy zdrowotne, przebieg laktacji, wsparcie ze strony partnera i rodziny, dostęp do profesjonalnej pomocy laktacyjnej oraz warunki pracy.
Źródła:
C. Victora i wsp., „Breastfeeding in the 21st Century: Epidemiology, Mechanisms, and Lifelong Effect”, „The Lancet”, 2016, tom 387, numer 10017, strony 475–490.
Presja związana z karmieniem piersią
Więcej ciekawych artykułów w "Nowy Gabinet Ginekologiczny" – zamów prenumeratę lub kup prenumeratę w naszym sklepie.
